مطالب تحلیلی

خدمات و اقدامات اندیشکده های ایران

طبقه بندی فعالیت های پژوهشی و اجرایی اندیشکده های ایران

اگر چه در کشور ما تاکنون مطالعاتی در رابطه با اندیشکده ها و نوع فعالیت ها  و اثرگذاری آن ها انجام گرفته است، اما بیشتر این تحقیقات مبتنی بر بررسی اندیشکده های غربی بوده و کمتر به اندیشکده های ایرانی به عنوان یک پدیده بومی پرداخته شده است. به نظر می رسد امروز پس از گذشت حدود سه دهه از شکل گیری اولین اندیشکده های ایرانی، زمان آن رسیده است که این مجموعه ها به صورت جدی تر مورد بررسی قرار بگیرند.

سایت جامعه اندیشکده های ایران، رسانه اندیشکده ها و موسسات سیاست پژوهی و سیاست گذاری است. در این سایت، اندیشکده ها و فعالیت های پژوهشی و اجرایی آن ها معرفی می شود و محصولات مرتبط با آن ها در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد. همچنین اخبار مرتبط با فعالیت های اندیشکده ها در این سایت انتشار می یابد.

هدف از معرفی اندیشکده ها و فعالیت های آن ها تاکید بر نیاز واقعی کشور به وجود این مجموعه ها و پژوهش ها و اقدامات آن ها در حوزه سیاست های عمومی کشور است. این معرفی به ایجاد درکی بهتر از چیستی اندیشکده ها و کارکرد اندیشکده ها در کشور نیز کمک می نماید. هدف دیگر، ترویج محتواها و ایده های تولیدی در اندیشکده ها برای حل مسائل کشور است. به علاوه، جمع آوری و دسته بندی فعالیت های اندیشکده ها می تواند به ایجاد الگوهایی برای افراد علاقه مندی که هنوز وارد این عرصه نشده اند کمک نماید.

خدمات و اقدامات اندیشکده ها

در این سایت فعالیت های اندیشکده ها در دو دسته «خدمات» و «اقدامات» ارائه می شود. معیار این دسته بندی غالب بودن «پژوهش» یا «اجرا» در فعالیت ها یا به تعبیر دیگر «علمی» یا «عملی» بودن است. بر این اساس، در اینجا فعالیت های مطالعاتی و پژوهشی با عنوان «خدمات» و فعالیت های اجرایی و عملیاتی با عنوان «اقدامات» معرفی می گردد.

خدمات اندیشکده ها

منظور از خدمات اندیشکده ها، غالبا پروژه ها و فعالیت های پژوهشی این مجموعه ها است. پروژه های پژوهشی اندیشکده ها به صورت کلی در حوزه مسائل و سیاست های عمومی کشور قرار می گیرد. همچنین از اندیشکده ها انتظار می رود که در خروجی پروژه های خود پیشنهادها و راهکارهایی برای حل مسائل ارائه دهند. به عبارت دیگر، وجه مشترک پروژه های اندیشکده ها را می توان پرداختن به مسائل عمومی کشور و ارائه راه حل برای آن ها دانست.

مسائلی که به عنوان پروژه های اندیشکده ها قرار می گیرد را می توان به لحاظ «موضوع» دسته بندی نمود. موضوعات اصلی پژوهش های اندیشکده ها در ۱۲ حوزه اصلی و زیرمجموعه های آن ها قرار می گیرد. این حوزه ها عبارتند از: اقتصاد، اجتماعی و فرهنگی، علم و فناوری، سیاست خارجی، حکمرانی، انرژی، کشاورزی و آب، سلامت و بهداشت، آموزش، محیط زیست، توسعه منطقه ای و شهری، دفاع و امنیت.

خدمات اندیشکده ها را علاوه بر موضوع، بر حسب «متدولوژی» به کار رفته در پروژه نیز می توان دسته بندی نمود. متدولوژی های قابل استفاده در پروژه های اندیشکده ها متنوع است و ممکن است تاحدی همپوشانی هم داشته باشد. مهم ترین متدولوژی هایی که در پروژه های اندیشکده های ایرانی تاکنون مورد استفاده قرارگرفته است عبارتست از: مطالعه تطبیقی، طراحی الگو و مدل، عارضه یابی، بررسی و تحلیل، آینده پژوهی، تدوین نقشه راه، تدوین راهبرد، تدوین دکترین، نگاشت، ارزیابی، رصد، طراحی شاخص و … . البته لازم به ذکر است که متدولوژی های پروژه های اندیشکده ها حسب کاربرد آن ها قابل افزایش است و حتی ممکن است متدولوژی هایی توسط برخی اندیشکده ها طراحی نیز شده و به این فهرست افزوده شود.

در ادامه جهت تقریب به ذهن، برای برخی از این متدولوژی ها نمونه هایی ذکر می گردد.

مطالعه تطبیقی

طراحی الگو و مدل

عارضه یابی و مساله یابی

بررسی و تحلیل

آینده پژوهی

طراحی سامانه

تدوین نقشه راه

تدوین راهبرد

تدوین دکترین

نگاشت

ارزیابی

طراحی نظام موضوعات و مسائل

رصد

طراحی شاخص

اقدامات اندیشکده ها

مقصود از اقدامات اندیشکده ها، فعالیت هایی است که وجه اجرایی و عملیاتی آن ها بر وجه پژوهشی غالب است. البته این بدان معنا نیست که این فعالیت ها، نیاز به مطالعه و پژوهش ندارد. همانگونه که پروژه های پژوهشی نیز بخش های اجرایی و عملیاتی دارند. مهم ترین اقدامات اندیشکده ها عبارتست از: آموزش، برگزاری رویداد، شبکه سازی، انتشار مجله، سایت و صفحه مجازی، برگزاری مسابقه و … . این دسته ها نیز حسب اقدامات اندیشکده ها قابل افزایش است. در ادامه نمونه هایی برای هر یک از موارد مذکور ارائه می گردد.

آموزش

رویداد

شبکه

مجله

  • فصلنامه گفتگوی آب
  • دوماهنامه حکمتانه
  • ماهنامه نامه آینده پژوهی
  • دوفصلنامه عدالت اجتماعی
  • فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی

صفحه مجازی

  • کانال اقتصاد رفتاری
  • کانال شبکه سیاستگذاری ملی ایران

مسابقه

جمع بندی

فعالیت های اندیشکده های ایران بر حسب غالب بودن وجه علمی یا عملی به دو دسته «خدمات» و «اقدامات» تفکیک می شود. در اینجا نمونه هایی از خدمات و اقدامات اندیشکده ها در دسته های گوناگون بیان گردید. البته این دسته ها قابل توسعه است و به نظر می رسد که فهرست خدمات اندیشکده ها بر حسب متدولوژی به ۲۵ دسته و اقدامات نیز بر حسب نوع اقدام به ۱۰ دسته قابل افزایش است. لازم به ذکر است که با درج محتوای بیشتر در این سایت، نمونه هایی که در دسته های فوق ذکر گردید تکمیل خواهد شد.

امتیاز کاربر ۵ (۱ رای)
امتیاز کاربر 5 (1 رای)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن