بررسی و تحلیل

تحلیل میزان نفوذ تجاری ایران در کشورهای منطقه

بررسی و تحلیل پتانسیل تجاری ایران در تجارت با کشورهای عراق، لبنان و سوریه

نفوذ تجاری ایران در کشورهای منطقه، به ویژه عراق، لبنان و سوریه، به میزان قابل توجهی قابل افزایش است. با توجه به کاهش دامنه نفوذ ایران در بازارهای صادراتی دنیا در سال های اخیر، توجه بیشتر به کشورهای دوست و همسایه امری ضروری است. بررسی ها نشان می دهد که ایران در حال حاضر از ظرفیت کمی از پتانسیل موجود صادراتی به کشورهای عراق، لبنان و سوریه استفاده می نماید. مقصود از « نفوذ تجاری ایران » در این نوشتار، سهم ایران در کل واردات هر کشور است.

ضرورت پژوهش

طی سال های اخیر دامنه نفوذ ایران در بازارهای صادراتی دنیا رو به کاهش گذاشته و درآمدهای ارزی کشور را با چالش های جدی مواجه نموده است. با توجه به برخی شرایط پیش آمده، روابط تجاری میان ایران و همسایگانش از شرایطی به مراتب بهتر از روابط تجاری ایران با سایر کشورهای توسعه یافته جهان است. به همین دلیل، تمرکز ایران بر بهبود و توسعه روابط با کشورهای منطقه باعث توسعه نفوذ کشور در بازارهای آن ها خواهد شد.

سوالات پژوهش

سوالات اصلی این پژوهش عبارتند از اینکه اولا کدام گروه های کالایی برای تقویت نفوذ تجاری جمهوری اسلامی ایران در کشورهای عراق، سوریه و لبنان اولویت دارند؟ ثانیا اینکه وضعیت جمهوری اسلامی ایران در بهره گیری از پتانسیل تجاری کشورهای عراق، سوریه و لبنان چگونه است؟

روش شناسی پژوهش

جهت توسعه نفوذ ایران در بازار کشورهای منتخب و تعیین مناسب ترین کالاها لازم است اولویت بندی کالایی بر اساس پتانسیل بین کشورهای مورد بررسی انجام می شود. در این پژوهش از روش پتانسیل تجاری ساده برای برآورد پتانسیل صادراتی ایران استفاده می شود. در روش پتانسیل تجاری ساده می توان پتانسیل صادرات کالای یک کشور به کشور دیگر و پتانسیل وارداتی کالای یک کشور از کشور دیگر را محاسبه نمود.

برای محاسبه پتانسیل صادراتی یک کشور به کشور دیگر با استفاده از این روش، لازم است ارزش صادرات کشور صادر کننده بر اساس کدهای کالایی از همه جهان، برای یک دوره زمانی خاص و همچنین ارزش واردات کشور وارد کننده از جهان بر اساس کدهای کالایی و برای دوره زمانی مذکور در اختیار باشد. بعد از مشخص شدن کدهای کالایی که یک کشور، صادر کننده و یک کشور، وارد کننده آن کالا هستند، بر اساس حداقل رقم این دو مولفه، حداکثر پتانسیل (حداکثر میزان ممکن مبادله) مشخص می شود.

در پژوهش جاری، از این روش برای محاسبه پتانسیل صادرات ایران به سه کشور عراق، سوریه و لبنان بر اساس اطلاعات انتشار یافته در سال ۲۰۱۶ میلادی توسط مراکز معتبر علمی و اجرایی و نیز آمارهای بین المللی استفاده شده است.

بررسی میزان نفوذ تجاری ایران و الزامات افزایش آن

جدول زیر به صورت خلاصه میزان نفوذ تجاری ایران در کشورهای لبنان، سوریه و عراق را نشان می دهد:

 نفوذ تجاری ایران

عراق

عراق به عنوان سومین کشور مقصد صادراتی ایران در سال ۲۰۱۶، ۷.۴ درصد از کل صادرات ایران را به خود اختصاص داده است. با این فرض که کسب سهم ۲۰ درصد از حداکثر پتانسیل تجاری را به عنوان هدف قرار دهیم، نفوذ تجاری ایران در بازار عراق تا ۲۴ درصد قابل افزایش است.

لبنان

ایران تنها ۲ درصد از پتانسیل تجاری موجود در کشور لبنان را مورد استفاده قرار داده است و عملا ۹۸ درصد این ظرفیت را از دست داده است. در بسیاری از گروه های کالایی ایران هیچ صادراتی به لبنان علی رغم وجود ظرفیت نداشته است.

سوریه

در سوریه نیز ایران هنوز ۷۳ درصد از بازار را در اختیار ندارد و در بسیاری از گروه های کالایی دارای ظرفیت، صادراتی به سوریه ندارد.

بررسی نقاط ضعف، مشکلات و فرصت ها

ایران برای حضور در بازارهای صادراتی منطقه در سه سطح جهانی، منطقه ای و داخلی نقاط ضعفی دارد. مشکلات سطح جهانی مربوط به تحریم و سیاست های محدودیت زا برای ایران است. در سطح منطقه ای با مشکلاتی چون سیاسی شدن تجارت و تداوم بحران و ناامنی در منطقه مواجه هستیم. در سطح داخلی نیز نگرش های متفاوت به تعاملات در منطقه از نقاط ضعف است.

علاوه بر نقاط ضعف فوق، کشور مشکلات عملیاتی نیز برای حضور در بازارهای صادراتی دارد. از این موارد می توان به توان اندک رقابتی در بازارهای بین المللی، بروز مشکلات در بازارهای هدف صادراتی و مشکلات زیرساختی اشاره نمود.

 

این پژوهش در مرکز پژوهشی آرا در سال ۱۳۹۷ انجام شده است.

 

محصولات مرتبط:

 

امتیاز مطلب: ۰ (۰ نظر)
برچسب ها
امتیاز مطلب: 0 (0 نظر)

نوشته های مشابه

بستن