بررسی و تحلیل

بررسی و تحلیل چالش های تامین مالی شرکت های دانش بنیان در کشور

توسعه سرمایه گذاری خطرپذیر به عنوان راهکار اصلی تامین مالی شرکت های دانش بنیان

تامین مالی شرکت های دانش بنیان با روش هایی مانند دریافت تسهیلات از نظام بانکی با مشکلات و مخاطراتی مواجه است. در سطح جهان روش های گوناگونی برای تامین مالی شرکت های نوپا ی مبتنی بر تکنولوژی وجود دارد. به نظر می رسد در ایران بهترین گزینه برای تامین مالی شرکت های دانش بنیان، توسعه سرمایه گذاری خطرپذیر است. در این مطالعه چالش ها و مشکلات نهادهای مرتبط سرمایه گذاری خطرپذیر مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهایی برای آن ها ارائه شده است.

محدودیت های نظام بانکی برای تامین مالی شرکت های دانش بنیان

ساختار نظام بانکی عملا توان سرمایه گذاری در شرکت های دانش بنیان و همچنین استارتاپ ها را ندارد. علت این موضوع در درجه اول تمایل بانک ها به تامین مالی پروژه های کم خطر و با حجم بالا است. پروژه هایی که با احتمال بسیار زیاد سودآور باشند و میزان سود حاصل از آن ها نیز قابل توجه باشد.

علت دیگر عدم ورود بانک ها به سرمایه گذاری در بخش دانش بنیان، نیاز به دریافت وثیقه از دارایی های فیزیکی و سرمایه ای از کارآفرینان است. این در حالی است که سرمایه شرکت های دانش بنیان، سرمایه انسانی، دانش فنی و محصول اولیه است. اکثر این موارد دارایی های فکری است و دارایی های فیزیکی نیست. از طرف دیگر، روال های فعلی ارزش گذاری بانک ها، برآورد دقیقی از ارزش دارایی های فکری و دانش فنی محصولات فناورانه به عمل نمی آورد. در نتیجه، حتی در صورت جدیت کارآفرینان دانش بنیان به استفاده از تسهیلات بانکی، امکان تهیه وثایق مورد درخواست بانک ها برای آن ها وجود ندارد.

البته در مجموع، با توجه به پرمخاطره بودن طراحی، تولید و فروش محصولات دانش بنیان به صورت کلی استفاده از تسهیلات بانکی چندان قابل توصیه نیست و ممکن است کارآفرین نخبه را با مشکلات فراوانی مواجه نماید.

روش های مرسوم تامین مالی دانش بنیان در جهان

در سطح جهان ساز و کارهای متعددی در دنیا برای تامین مالی فعالیت های دانش بنیان در حوزه نظام ملی نوآوری وجود دارد. از جمله این موارد می توان به ساز و کارهای مبتنی بر «تشویق های مالیاتی»، «اعطای اعتبارات یارانه ای»، «اعطای کمک مالی»، «ارائه خدمات و اعطای کمک مالی»، «ارائه خدمات یارانه ای» اشاره نمود. البته همگی موارد بالا بر محور فعالیت های دولتی متمرکز است و این موارد بنا به ماهیت خود نمی توانند به خوبی خلا موجود در سیستم ملی نوآوری برای تامین مالی شرکت های نوپای مبتنی بر تکنولوژی را پوشش دهند. در مقابل، سرمایه گذاری خطرپذیر کمک بیشتری به فعالیت های نوآورانه می کند. در این نوع سرمایه گذاری، منابع مالی در اختیار کارآفرینان فاقد تجربه تجاری قرار می گیرد. در مطالعه توجه به سرمایه گذاری خطرپذیر به عنوان یکی از کلیدهای اصلی بهبود ساز و کارهای تامین مالی دانش بنیان مورد تاکید است.

سرمایه گذاری خطرپذیر به عنوان راهکار تامین مالی شرکت های دانش بنیان در کشور

امروزه در کشور سرمایه گذاری خطرپذیر به عنوان مهمترین ابزار مالی طرح های نوآورانه مطرح است. یک دهه پیش تعداد نهادهای فعال در این حوزه در کشور بسیار کم بودند. اما امروزه شبکه صنعت سرمایه گذاری خطرپذیر با اعضایی متعدد از میان نهادهای دولتی، نیمه دولتی، خصوص و نیز صندوق های متعدد پژوهش و فناوری غیردولتی در استان های مختلف در حال فعالیت است.

شاید بتوان گفت مهم ترین تلاش در جهت توسعه سرمایه گذاری خطرپذیر در کشور، تاسیس صندوق نوآوری و شکوفایی بوده است. اما لازم است توجه شود که این صندوق نیز در حلقه های میانی و پایانی زنجیره تامین مالی دانش بنیان فعالیت می کند و طبق قانون کارکرد نهادهای تامین مالی توسعه ای- اقتصادی را دارد. این صندوق نمی تواند برای پژوهش و تولید نمونه آزمایشگاهی تسهیلات یا کمک هزینه پرداخت کند و صرفا می تواند برای مرحله نمونه سازی صنعتی به بعد تسهیلات ارائه کند.

یکی از حلقه های مفقوده نظام تامین مالی دانش بنیان کشور، حلقه های ابتدایی نظام تامین مالی دانش بنیان است. یعنی مجموعه هایی که کمک ها و گرنت هایی برای پژوهشی و تولید نمونه آزمایشگاهی را تامین نمایند. در جهان معمولا به علت خطر بالای پژوهش، دولت ها تمام یا بخشی از هزینه را به صورت اهرمی پرداخت می کنند. در ایران صندوق حمایت از پژوهشگران این نقش را ایفا می کند، اما به علت محدودیت منابع دانشگاه ها، حجم بالایی از درخواست ها امکان تخصیص منابع ندارند که موجب از بین رفتن بخش مهمی از ایده های نوآورانه می گردد.

پیشنهادها و راهکارها

برای توسعه صنعت سرمایه گذاری خطرپذیر در جهت بهبود تامین مالی شرکت های دانش بنیان در کشور پیشنهادهای ذیل ارائه می گردد:

  • تقویت بسترهای قانونی
  • تقویت صندوق های پژوهش و فناوری موجود، تسهیل در اعطای منابع دانشگاه ها و پارک های علم و فناوری به صندوق ها و همچنین تسهیل صدور ضمانت نامه های صادر شده از طرف صندوق های پژوهش و فناوری
  • ایجاد محوریت در سیاستگذاری نظام نوآوری و سیاستگذاری سرمایه گذاری خطرپذیر برای جلوگیری از پراکنده کاری و ناهماهنگی
  • آموزش مفاهیم، مکانیسم های ارزش افزایی، الزامات شکل گیری و عملکرد موفق سرمایه گذرای خطرپذیر به دانشجویان، کارآفرینان، کارشناسان، مشاوران و سیاست گذاران
  • اصلاح برخی قوانین از جمله قانون تجارت و کار
  • راه اندازی سامانه نیازمندی های صنعت و جامعه
  • بهینه سازی زنجیره طراحی تا تولید محصول
  • حمایت از جذب سرمایه های خارجی در زمینه تشکیل شرکت های دانش بنیان
  • توسعه ارتباط دانشگاه با شرکت ها از طریق ایجاد و گسترش شرکت های دانش بنیان در بخش خصوصی و شرکت های مشتق از دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی

این مطالعه در مرکز پژوهشی آرا در سال ۱۳۹۷ انجام شده است.

محصولات مرتبط:

 

امتیاز مطلب: ۰ (۰ نظر)
برچسب ها
امتیاز مطلب: 0 (0 نظر)

نوشته های مشابه

بستن