مطالعه تطبیقی

مطالعه تطبیقی تجارب کشورها در شفافیت آرای نمایندگان پارلمان

شفافیت به معنای ارائه حق اطلاعاتی مردم است. ارائه اطلاعات مناسب، در زمان و قالب مناسب، با کیفیت مناسب، در محل مناسب و برای مخاطب مناسب، شافیت را محقق می‌سازد. در گذشته «دسترسی به اطلاعات» مترادف شفافیت بود، اما امروزه «استفاده‌پذیری اطلاعات» با رعایت دقت‌های حقوقی و فنی مصداق آن است.

شفافیت پارلمانی یکی از زیرشاخه‌های شفافیت سیاسی و حاکمیتی است که علاوه بر تحقق حق ذاتی مردم در کسب آگاهی و نظارت بر کارگزاران حکومتی، سبب افزایش سرمایه اجتماعی این نهاد و در نتیجه، افزایش مشارکت مردم در انجام وظایف پارلمانی و کمک به پارلمان خواهد شد. با شفاف شدن پارلمان امکان اظهارنظر و ورود همه مردم به فرآیند قانون‌گذاری و نظارت بر آن پدید می‌آید و این مشارکت مردمی ضامن سلامت و ارتقاء بهره‌وری در پارلمان‌ها خواهد بود. شفافیت پارلمان امکان ارائه گزارش عملکرد مجلس و نمایندگان را به دور از فرافکنی‌ها و اتهامات رسانه‌ای ایجاد می‌کند. با شفا‌ف‌شدن پارلمان‌ها مردم اطلاعات مربوط به نماینده خود را از سایت‌های رسمی مربوط به پارلمان و صفحات مختص نمایندگان دریافت می‌کنند و به این ترتیب پارلمان مرجعیت اطلاع‌رسانی در مورد عملکرد خود و نمایندگان را به دست آورده و زمینه شکل‌گیری برخی اتهامات از بین می‌رود. مهم‌ترین اقدام جهانی در زمینه شفافیت پارلمانی، ایجاد بیانیه شفافیت پارلمانی در سال ۲۰۱۲ می‌باشد که هم‌اکنون به امضای بیش از ۱۴۰ سازمان در بیش از ۷۵ کشور جهان رسیده است.

اندیشکده شفافیت برای ایران با مطالعات تطبیقی گسترده و بومی‌سازی شاخص‌های شفافیت پارلمانی توانسته است بیش از صد شاخص اطلاعاتی از مجلس شورای اسلامی را احصاء نماید که در ذیل شش دسته کلی، مرتبط با نمایندگان، کمیسیون‌های مجلس، صحن عمومی مجلس، بخش اداری، مرکز پژوهش‌ها و سازمان‌های مردمی ناظر بر مجلس قرار می‌گیرند. شفافیت آراء نمایندگان یکی از این شاخص‌های اطلاعاتی است که در ذیل بخش‌های مربوط به صحن و کمیسیون‌ها قرار می‌گیرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد در غالب کشورها فرض بر شفافیت و ارائه اطلاعات آراء نمایندگان در جلسات مختلف است، مگر آنکه موارد استثنایی موجب شود تا اطلاعات آراء نمایندگان مخفی بماند. در این صورت، موارد استثناء و عدم انتشار اطلاعات باید از پیش به صورت دقیق مشخص شده باشد و با این ساز و کار عدم انتشار اطلاعات نیاز به توضیح و استدلال خواهد داشت.

در پیمایشی که وبسایت Legislative Openness Data Explorer با بررسی ۳۹ کشور انجام داده است، مشخص شده که ۲۹ کشور از این تعداد، دارای قوانین و الزامات شفافیت آراء نمایندگان خود در صحن علنی پارلمان هستند. علاوه بر این، در این مطالعه، تجربیات کشورهایی از قبیل کانادا، جمهوری چک، دانمارک،‌ انگلستان، ایتالیا و همچنین پارلمان اروپا در خصوص سیاست‌های انتشار اطلاعات آراء نمایندگان به تفصیل بررسی شده است.

این مطالعه در اندیشکده شفافیت برای ایران با همکاری مجید الماسی، یحیی مرتب، محمدرضا علیزاده و محمدحسین مرادی در سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۷ انجام شده است. بخشی از این پروژه به سفارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی بوده است.

 

محصولات مرتبط:

 

امتیاز مطلب: ۵ (۱ نظر)
برچسب ها
امتیاز مطلب: 5 (1 نظر)

اندیشکده شفافیت برای ایران

«شفافیت برای ایران» مجموعه‌ای است غیرانتفاعی که با اعتقادی راسخ پیرامون ضرورت تحقق مفهوم کلان و زیرساختی «شفافیت» در سطوح مختلف حکومت، به عنوان «ساده‌ترین، سریع‌ترین، کم‌هزینه‌ترین و کارآمدترین» راه‌کار برای حل مشکلات بنیادین حکمرانی فعالیت می‌نماید. ورود به صفحه اندیشکده

محمدحسین مرادی

پژوهشگر و عضو تیم مجلس اندیشکده شفافیت برای ایران
بستن