تدوین راهبرد

تدوین راهبردهای توسعه صنایع دریایی کشور

دریا منبعی سرشار از مواهب الهی است که بهره مندی از منافع آن، به خصوص صنایع دریایی مستلزم برنامه ریزی دقیق و عزم ملی و همه جانبه کلیه دستگاه ها و نهادهای نقش آفرین در امور مرتبط با آن می‌باشد. جمهوری اسلامی ایران با داشتن حدود ۵۸۰۰ کیلومتر خط ساحلی و قرار گرفتن در کنار خلیج فارس، دریای عمان و دریای مازندران یک کشور دریایی محسوب می شود. ایران با سابقه حضور تاریخی در عرصه دریا، توانمندی های فنی و سرمایه غنی انسانی می تواند اساس اقتدار اقتصادی، سیاسی و نظامی خود را بر پایه توسعه دریایی بنا کند.

موقعیت ژئوپلتیک، منابع غنی انرژی، نقش آفرینی به عنوان کریدور شمال – جنوب در منطقه جنوب غرب آسیا، دسترسی به آبهای آزاد و اشتغالزایی بالا تنها بخشی از پتانسیل هایی است که به واسطه دریا در اختیار کشور ایران قرار دارد. بسیاری از کشورها به دریا به عنوان یک ظرفیت عظیم توسعه و اقتدار می نگرند، به طوری که هم اکنون حدود ۹۰ درصد از تجارت جهانی از طریق اقیانوس ها انجام می شود. در این راستا راهبردهای زیر جهت بهره مندی بیشتر از این ظرفیت عظیم ارائه می گردد:

  1. ارائه تسهیلات مالی و ضمانت های متنوع؛
  2. ایجاد زمینه لازم در فضای جدید برای تشریک مساعی بخش خصوصی از طریق ضمانت های دولتی جهت حصول اطمینان از وجود وفاق اجتماعی و سیاسی در حمایت از بخش خصوصی کار آمد؛
  3. تسهیل و ساده سازی انجام عملیات مرتبط با خصوصی سازی صنعت دریایی؛
  4. بهبود و توسعه زیرساخت ها؛
  5. توسعه زنجیره ارزش؛
  6. توسعه زنجیره تامین؛
  7. بهبود فضای کسب و کار؛
  8. تسهیل انتقال فناوری؛
  9. تامین مالی از طریق کشورهای صاحب صنعت به جای استقراض؛
  10. تخصیص بودجه ملی برای مقابله با رقابت شدید جهانی، دامپینگ، بازاریابی ناعادلانه و نوسانات بازار؛
  11. خصوصی سازی؛
  12. اعطاء مسیرهای ویژه واردات تجهیزات و خدمات با الزام تدریجی به سمت تأمین از داخل؛
  13. ترسیم بازار (نیاز) ملی آتی؛
  14. ایجاد اتحادهای استراتژیک بین المللی.

راهبردهای تامین مالی در توسعه صنایع دریایی

مقایسه نیازهای سرمایه گذاری اهداف سند چشم انداز ۱۴۰۴ با اعتبارات عمومی و منابع داخلی محقق شده در سال‌های اخیر، تردیدی بر جا نمی‌گذارد که صرف اتکا بر منابع بودجه ای و داخلی در پاسخ به حجم نیازهای مذکور مکفی نبوده و ناگزیر بایستی به فکر تامین مالی از منابع دیگر از جمله بخش خصوصی و سرمایه گذاری خارجی بود.

تامین مالی از طریق مشارکت بخش عمومی- خصوصی در صنایع دریایی

سرمایه گذاری با رویکرد مشارکت عمومی- خصوصی (PPP) یکی از مهم‌ترین منابع تامین مالی برای پروژه‌های زیرساخت در کشورهای در حال توسعه به دلیل فقدان منابع مالی کافی برای اجرای پروژه‌های زیرساختی توسط دولت است که می‌تواند این بخش خصوصی شامل سرمایه گذار داخلی و یا خارجی باشد. این نوع سرمایه گذاری در صنایع دریایی به خصوص در بخش حمل و نقل دریایی می‌تواند به رفع چالش های سرمایه گذاری در این صنعت کمک کند.

مطالعات تجربیات کشورهای موفق در زمینه جذب PPP نمایانگر آن است که این کشورها برای توسعه PPP در پروژه های زیرساخت، به ایجاد قوانین یا سیاست های ملی در راستای حمایت از مشارکت عمومی- خصوصی، ایجاد نهادهای حاکمیتی یا غیرحاکمیتی با هدف حمایت از مشارکت عمومی- خصوصی، بسترسازی مناسب جهت تامین مالی پروژه های زیرساخت و استفاده از مدل های گوناگون قراردادهای PPP و استفاده از انواع روش های بیمه و تضمین سرمایه گذاران در اجرای پروژه های PPP پرداخته اند.

با توجه به هزینه بر بودن پروژه های صنایع دریایی به خصوص در بخش حمل و نقل درایی و نوپا بودن سرمایه گذاری بخش خصوصی در ایران، فراهم نمودن شرایط لازم برای افزایش مشارکت به ویژه در سطح بازار سرمایه و نهادهای مالی (مانند ورود شرکت های پیمانکاری به بورس، تامین مالی از طریق شرکت های تامین سرمایه و صندوق های پروژه) که می‌تواند نقش بسزایی در حمایت از بخش خصوصی داشته باشد ضروری است.

تامین مالی پروژه محور صنایع دریایی با صکوک استصناع

بر پایه ادبیات تامین مالی می‌توان تامین مالی پروژه محور را در برابر تامین مالی شرکتی دانست که وجه تمایز اصلی آن‌ها در نوع پشتوانه، تضمین های مورد نیاز و محل بازپرداخت اقساط تسهیلات دریافتی است. به طوری که در نوع پروژه محور تکیه اصلی وام دهندگان در موارد پشتوانه، تضمین های مورد نیاز و نیز بازپرداخت ها بر مبنای توجیه پذیری خود پروژه بوده و گاهی در ازای تسهیلات اعطایی سهامی از پروژه را طلب می کنند یا محصولات پروژه را به طور مستقیم به عنوان قسمتی از بازپرداخت ها پیش خرید می کنند. در حالی که تامین مالی شرکتی تکیه اصلی وام دهندگان به اعتبار و ترازنامه بانی پروژه است، نه لزوما خود پروژه.

تقریبا می‌توان گفت که در تمام ساختارهای تامین مالی پروژه‌ای، پنج ویژگی مشترک وجود دارد:

  • تشکیل SPV
  • وجود ترتیبات قراردادی گسترده در بین ذینفعان
  • حق رجوع محدود/ بدون حق رجوع
  • تامین مالی خارج ترازنامه‌ای
  • توجه پذیری مالی پروژه

چنانچه در پروژه‌های سفارش ساخت بتوان با تکیه بر دارایی‌ها و عواید حاصل از اجرای پروژه از موسسه‌های پولی و مالی تامین مالی را انجام داد، از راه انتشار صکوک استصناع نیز می‌توان به تامین مالی اقدام کرد. تامین مالی از راه اوراق استصناع در صنایع دریایی، نوعی از ساز و کارهای تامین مالی پروژه محور شمرده می‌شود که واجد تمام ویژگی‌های مثبت این ساز و کار از جمله تامین مالی خارج ترازنامه‌ای می‌شود. به این معنا که ترازنامه شرکت بانی متاثر از تامین مالی نشده و شرکت پروژه ریسک‌های مرتبط با تامین مالی و اجرای پروژه را خواهد پذیرفت.

این مطالعه در مرکز پژوهشی آرا در سال ۱۳۹۷ انجام شده است.

 

محصولات مرتبط:

 

 

امتیاز مطلب: ۰ (۰ نظر)
برچسب ها
امتیاز مطلب: 0 (0 نظر)
بستن