طراحی الگو و مدل

طراحی الگوی فروش ریالی نفت در بورس

فروش نفت در بورس یکی از راهکارها و الگوهای مقابله با تحریم نفتی ایران است. در این مدل، نفت با روشی مشابه ساز و کار های رایج در بورس، به بخش غیردولتی فروخته می‌شود و در قالب محموله‌های کوچک و متوسط به مشتریان فروخته می‌شود. هویت این مشتریان برای سازمان بورس مشخص و شفاف است، اما آمریکا به اطلاعات آن‌ها دسترسی ندارد. مبالغ نیز با ارز داخلی (ریال) پرداخت می‌شود و نظام بانکی بین‌المللی نقشی در تسویه و انتقال این مبالغ به بانک‌های ایرانی ندارد. در صورت اجرایی شدن این راهکار با الزامات و ملاحظات آن، امکان تحریم نفتی ایران از سوی آمریکا از بین می‌رود و دولت با کمک سازمان بورس و بخش خصوصی می‌تواند با تحریم‌ها مقابله نماید.

شناخت مولفه‌های ایجاد کننده بستر تحریم نفتی ایران برای آمریکا

تحریم‌های آمریکا در زمینه فروش نفت که در اوایل دهه ۹۰ منجر به کاهش چشمگیر صادرات نفت شد. پس از خروج آمریکا از برجام، این نگرانی مجددا بروز کرد که تحریم‌های نفتی، صادرات نفت ایران را با مشکل مواجه نماید. این موضوع به خاطر وابستگی قابل‌توجه ایران به درآمدهای نفتی، می‌تواند تبعات اقتصادی مهمی داشته باشد. «مدل سنتی فروش نفت» و «استفاده از نظام بانکی بین‌المللی»، دو دلیل تأثیرگذاری تحریم‌های آمریکا در زمینه فروش نفت ایران در اوایل دهه ۹۰ بوده است. بر این اساس برای بی‌اثر کردن این تحریم‌ها لازم است:

الف) نفت با روشی غیر از مدل سنتی به بخش غیردولتی فروخته شود. در این صورت، امکان فروش نفت ایران در قالب محموله‌های کوچک و متوسط به مشتریانی که هویت آن‌ها برای آمریکا قابل‌شناسایی نیست، فراهم می‌شود.

ب) وجوه آن به‌صورت ریالی و فارغ از نظام بانکی بین المللی تسویه گردد.

انتخاب راهبرد مناسب برای بی اثر کردن تحریم فروش نفت ایران

اجرای راهبردهای بی اثر کردن تحریم فروش نفت ایران از دو طریق امکانپذیر است: ۱) فروش نفت در بستر بورس و ۲) فروش نفت از طریق مذاکره مستقیم. بررسی ها نشان می دهد فروش نفت در بستر بورس به‌ مراتب مناسب‌تر از فروش آن از طریق مذاکره مستقیم است زیرا هم قیمت به خاطر فضای شفاف و رقابتی بین خریداران در بالاترین سطح منطقی خود قرار می گیرد و هم از ایجاد فساد و رانت جلوگیری می‌شود.

فروش نفت در بورس به عنوان راهکار مقابله با تحریم نفتی آمریکا

بهترین راهبرد برای بی‌اثر کردن تحریم‌های آمریکا در زمینه فروش نفت، «فروش ریالی نفت در بورس» است. در این صورت، به دلیل شفافیت انتخاب مشتری و تعیین قیمت در این روش، مسئولیتی متوجه مدیران امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران نخواهد بود. ایجاد شفافیت در داخل (از طریق ساز و کار های سازمان بورس) و عدم امکان ایجاد بازار انحصاری و فساد از یک سو و عدم شفافیت برای آمریکا از سوی دیگر، از نتایج این مدل است.

در این مدل صادرات نفت ایران نیز توسط بخش‌ غیردولتی انجام می‌شود که علی‌رغم اجرایی شدن تحریم‌های آمریکا در این زمینه از انگیزه و انعطاف فراوانی برای فروش نفت برخوردارند. همچنین با فروش ریالی نفت، درآمد دولت مستقیماً به‌صورت ریال و مستقل از نظامات مالی بین‌المللی تأمین می‌شود.

آسیب شناسی فرآیند عرضه نفت در بورس در سال های گذشته

با وجود بی‌انگیزه بودن مدیریت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران به فروش نفت در بورس، تاکنون این اتفاق دو مرتبه در تابستان و پاییز سال ۹۰ با هدف صادرات و نیز بهار و تابستان سال ۹۳ با هدف فروش داخلی، رخ‌ داده است. با این حال، هر دو تجربه ناموفق بوده و تداوم نداشته است که مهم‌ترین دلایل آن عبارت‌اند از:

  • شیوه نامناسب قیمت‌گذاری نفت
  • سخت‌گیری غیرمنطقی درباره زمان پرداخت وجه معامله
  • نامشخص بودن کیفیت نفت خام صادراتی عرضه‌شده
  • محل تحویل خاص و نهایتاً اخذ عوارض و مالیات

بررسی و حل تعارض منافع در عرضه نفت در بورس

روشن است که مدیریت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران تمایل دارد کل فروش نفت کشور را منحصراً در اختیار داشته باشد. اما با توجه به شرایط تحریم، ضرورت دارد از راهبرد فروش ریالی نفت در بورس برای بی‌اثر کردن تحریم فروش نفت ایران بهره ببرد. در نظر گرفتن سهمی بیشتر از ۱۴.۵ درصد برای شرکت ملی نفت ایران از درآمدهای حاصل از فروش نفت در بورس و رفع مشکلات قبلی در این زمینه، از جمله شرایط لازم برای عرضه موفق نفت در بورس است.

این مطالعه در شبکه کانون های تفکر ایران (ایتان) در سال ۱۳۹۷ با همکاری محمود سحابی و سجاد حسین نیا انجام شده است.

 

محصولات مرتبط:

 

امتیاز اعضای سایت به این مطلب: ۵ (۱ نظر)
برچسب ها

شبکه کانون‌های تفکر ایران (ایتان)

شبکه کانون‌های تفکر ایران مجموعه‌ای متشکل از مراکز و گروه‌های تحلیلگر تخصصی است که با هدف ارتقای کارآمدی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از طریق سیاست‌پژوهی و کمک به تصمیم‌گیری در حوزه‌های مهم پیش روی کشور و ارائه پیشنهادهای سیاستی به تصمیم‌گیران فعالیت می‌نماید. ورود به صفحه اندیشکده
دکمه بازگشت به بالا
بستن