طراحی الگو و مدل

طراحی صندوق سرمایه گذاری خطر پذیر در صنایع فرهنگی

صنایع فرهنگی مدت زمانی است که کانون توجه کشورهای پیشرفته قرار گرفته است. طبق پیش بینی اقتصاددانان در نشریه فیوچریست، اقتصاد بزرگ آمریکا در سال‌های آینده در سیطره صنایع فرهنگی خواهد بود. صنایع فرهنگی در حال تبدیل شدن به دومین صنعت بزرگ در کشورهای انگلستان، کانادا و آفریقای جنوبی است. مطابق گزارش مرکز آمار صنایع کانادا، ارزش بازار صنایع فرهنگی در سال ۲۰۰۸ در کانادا به ۴۵ میلیارد دلار رسیده است.

محصولات صنایع فرهنگی علاوه بر اینکه در انتقال پیام و مفاهیم و فرهنگ سازی جوامع نقش پر رنگی دارند، دارای کارکردهایی در زمینه های اشتغال زایی، سودآوری، امنیتی، دفاعی و هویت بخشی نیز هستند. صنایع فرهنگی با توجه به اثرات مهم در توسعه اقتصادی و اجتماعی از مشخص نبودن راهکارهای تامین مالی و حمایت رنج می‌برند. حمایت‌هایی که بعضا وجود دارد به صورت سلیقه‌ای و معطوف به تولید است و در بیشتر موارد اهمیت به مخاطب و بازار اقتصادی محصولات فرهنگی را فراموش کرده است. تولید و عرضه محصولات فرهنگی که عمدتا محصولات خلاقانه‌ای هستند نوعی کارآفرینی است و فعالیتی در بستر عدم اطمینان به شمار می‌آید.

تامین مالی کارآفرینی

تامین مالی کارآفرینان با توجه به اینکه کارآفرینان در چه مرحله‌ای از تولدی و عرضه محصول باشند، متفاوت است. در مراحل اولیه که کارآفرینان ایده‌ها را در ذهن خود می‌پرورانند و نمونه اولیه محصولات یا خدمات را ساختار بخشیده یا تکمیل می‌کنند، خود کارآفرینان، دوستان آن‌ها، دولت و کسانی که به زمینه‌های تحقیقاتی مربوطه علاقه مند هستند، تامین کننده اصلی منابع مالی هستند. عموما سرمایه‌گذاران خصوصی و اقوام و آشنایانی که بدون تشریفات و بر اساس اعتماد سرمایه را در اختیار کارآفرین قرار می‌دهند فرشتگان کسب و کار گویند.

از زمانی که نمونه اولیه محصول در یک شرکت نوپا شکل می‌گیرد، با ارائه طرح محصول به شرکت‌های سرمایه گذار مخاطره پذیر، نقش این شرکت‌ها نمایان می شود. سرمایه گذاری خطرپذیر در عمل به معنی فراهم آوردن پولی برای سرمایه گذاری روی شرکت‌های جوان، نوآور و در حال رشد است که پتانسیل مناسبی برای رشدی چشم‌گیر در بازارهای خود دارند. سرمایه گذاری خطرپذیر منبعی مهم برای تامین مالی شرکت‌های نوپا است. چرا که این نوع شرکت‌های کوچک دسترسی مناسبی به منابع سرمایه‌ای سنتی برای رشد مورد نظرشان ندارند.

صنایع فرهنگی

مفهوم «صنایع فرهنگی» را می‌توان با توجه به «محصولات فرهنگی» تعریف نمود. کالاها و خدمات فرهنگی مانند آثار هنری، ادبیات، فیلم و برنامه‌های تلویزیونی، بازی‌های رایانه‌ای را عمدتا می‌توان به عنوان محصولات فرهنگی محسوب نمود. این محصولات در ویژگی‌های زیر مشترک هستند:

  • تولید آن‌ها مستلزم درون داد خلاقیت انسانی است. به بیان دیگر، خلاقیت انسانی نقش مواد اولیه را در تولید کالاها و خدمات فرهنگی ایفا می‌کند.
  • کالاهای فرهنگی وسیله انتقال پیام‌های سمبلیک به کسانی هستند که آن‌ها را مصرف می‌کنند. هدف از تولید آن‌ها چیزی بیش از سودآوری محض است و اغلب به یک هدف ارتباطی بزرگ‌تر و مهم‌تر از سودآوری فکر می‌کنند.
  • این آثار مشمول مالکیت معنوی هستند.

صنایع فرهنگی آمیزه‌ای از صنعت و فرهنگ هستند و خصوصیات هر دو مفهوم را دارا می‌باشند. این گونه کالاها و خدمات علاوه بر ارزش‌های تجاری، که بهای اقتصادی آن‌ها را تعیین می‌کند، حامل ارزش‌های فرهنگی نیز هستند که ممکن است کاملا با پول قابل اندازه‌گیری نباشد. این ارزش گذاری دلایل اجتماعی و فرهنگی دارد و آنچه تحت عنوان ارزش‌های فرهنگی به کالاها و خدمات فرهنگی تعلق می‌گیرد، ممکن است به مراتب بیشتر از ارزش اقتصادی آن‌ها باشد.

طراحی صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر در صنایع فرهنگی

هدف از طراحی صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر کنار هم گذاشتن اجزای فرآیندی و ساختاری آن به همراه اهداف و ارزش‌های کلیدی است که باید در فرآیندها مورد توجه قرار گیرد. نمونه‌های زیادی از صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر در جهان وجود دارند و در ایران نیز چند نمونه به چشم می‌خورد. مدل برکلی خصوصیات مشترک آن‌ها را طبقه‌بندی کرده و محورهای ساختاری این صندوق‌ها را ترسیم می‌نماید. این مدل در حقیقت برای تصمیم‌گیری در مورد نحوه تاسیس صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر راه حلی ارائه می‌دهد و می‌توان از محورهای مورد بحث در آن مولفه‌های تعیین کننده ساختار صندوق را استخراج نمود.

  • انگیزه‌های ایجاد صندوق از لحاظ فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی و اولویت‌بندی آن‌ها، بررسی اهمیت نرخ بازده اقتصادی؛
  • تحلیل بازار و فرصت‌های سرمایه‌گذاری و بخش‌بندی بازار هدف و نحوه جذب طرح‌ها برای سرمایه‌گذاری؛
  • اندازه و شکل مدیریت نهاد و نحوه جذف و تخصص مدیران صندوق؛
  • نحوه تامین منابع مالی اعم از رسمی یا غیررسمی و دولتی یا خصوصی؛
  • ساختار سازمانی و حقوقی اعم از شرکت دولتی یا خصوصی و یا شرکت دانشگاهی یا تعاونی؛
  • نحوه مدیریت سرمایه گذاری و نحوه شناسایی، قرارداد و ورود، شرکت‌داری و خروج از سرمایه‌گذاری؛

این محورها باید در تعریف اولیه ساختار مشخص باشد و می‌توان با استفاده از مصاحبه با سهام داران و ذی نفعان آن‌ها را استخراج نمود. ممکن است برخی از مولفه‌ها در مورد برخی دیگر محدودیت‌هایی به وجود آورند. به عنوان مثال، صندوقی با اهداف اجتماعی باید از مجموعه خاصی از مدیران بهره گیرد و احتمالا بخش ویژه‌ای از بازار طرح‌های سرمایه گذاری را هدف قرار دهد. برای پرهیز از ایجاد ناکاملی در تعریف صندوق می‌توان پاسخ‌های ناسازگار به هر یک از سوالات که با پاسخ خاصی در بقیه سوالات متناقض است مشخص نمود و از فرآیند طراحی کنار گذاشت. علاوه بر سوالات بالا باید مواردی در زمینه فرآیندها نیز مشخص گردد.

کلونوفسکی در مطالعه‌ای به تبیین فرآیند سرمایه‌گذاری مخاطره پذیر در بازارهای در حال پیشرفت اروپای شرقی پرداخته و با مصاحبه از خبرگان این کشورها مدلی ۹ مرحله‌ای را استخراج کرده است. مراحل این مدل عبارتند از: ایجاد معامله، غربال اولیه، بازخورد از کمیته ارزیابی، فاز نخست ارزیابی جامع، تکمیل فرآیند پیش از تصویب، تایید رسمی و فاز دو ارزیابی جامع، تکمیل معامله، نظارت، خروج. این فرآیند به مراتب جامع‌تر و کامل‌تر از مدل‌های دیگر پیشنهاد شده است. از ویژگی‌های این فرآیند تعریف تاییدات و تصویبات به عنوان مراحلی از کار است. همچنین در فرآیند پذیرش، سطوح و سلسله مراتب تایید مستندات نیز به دقت مشخص شده است و مستندات مختلف باید مورد بررسی کارشناسان مختلف و کمیته‌های مختلف قرار بگیرد. ویژگی دیگر این مدل ایجاد تمایز میان انواع مراحل ارزیابی است که موجب شفافیت انوع ارزیابی‌هایی است که در مراحل مختلف از آن نام برده می‌شود.

موارد فوق به همراه مدل برکلی با استفاده از مصاحبه نیمه ساخت یافته با دست‌اندرکاران صنایع فرهنگی (بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، شورای عالی انقلاب فرهنگی، مرکز رسانه‌های مجازی وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان فضای مجازی سراج، سازمان هنری و رسانه‌ای اوج) در زمینه‌های فیلم، بازی‌های رایانه‌ای و خدمات ارزش افزوده تلفن همراه و سرمایه‌گذاران نهادی و سیاستگذاران این زمینه مشخص شده و اساس طراحی نقشی ایجاد صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر در صنایع فرهنگی قرار گرفته است.

این مطالعه در پژوهشکده سیاست‌پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت در سال ۱۳۹۴ با همکاری علیرضا قشقاوی، سید علیرضا هاشمی نکو و محمد واعظی نژاد انجام شده است.

محصولات مرتبط:

 

امتیاز مطلب: ۴.۵ (۲ نظر)
برچسب ها
امتیاز مطلب: 4.5 (2 نظر)

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، سازمانی است یادگیرنده، دانش بنیان، آینده نگر، ‌متکی به نیروی انسانی متعهد، جوان و بهره‌مند از دستاوردهای نوین علمی که با تمرکز بر توسعه و کاربردی نمودن دانش سیاستگذاری در جهت کارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است. ورود به صفحه اندیشکده

نوشته های مشابه

بستن