برندسازی ملی ایران در رسانه های اجتماعی

امروزه، با توجه به گسترش سریع اینترنت و فناوری های دیجیتال، افراد از طریق رسانه های اجتماعی نه تنها با یکدیگر، بلکه با برندها، سازمان ها و حتی دولت ها در تعامل هستند. این روند باعث شده تا کشورها نیز به اهمیت استفاده از رسانه های اجتماعی برای برندسازی ملی پی ببرند. این رسانه ها فرصتی بی نظیر برای کشور ها را فراهم می کنند تا به طور مستقیم با مخاطبان داخلی و خارجی خود ارتباط بر قرار کرده و پیام های خود را به جهانیان منتقل کنند. این ویژگی به ویژه در دنیای کنونی که اطلاعات به سرعت در حال تبادل است، از اهمیت بسیاری برخوردار است.

ضرورت و اهداف پژوهش

در سال های اخیر، کشورهای موفق در عرصه برندسازی ملی، از رسانه های اجتماعی به عنوان ابزاری کلیدی برای ترویج تصویر مثبت از خود استفاده کرده اند. ایران نیز به عنوان کشوری که استفاده از رسانه های اجتماعی در آن به طور قابل توجهی افزایش یافته و دارای پیشینه تمدنی غنی و ظرفیت های فرهنگی منحصر به فرد است، باید هر چه سریع تر در مسیر طراحی الگوی برند ملی در رسانه های اجتماعی قرار بگیرد. این اتفاق در کشور هنوز رقم نخورده و البته در صورت آغاز نیز با چالش های متعددی همراه است که باید آنها را شناخت و برای آن ها برنامه داشت. از این رو در این پژوهش به بررسی ضرورت های برندسازی ملی ایران در رسانه های اجتماعی، شناسایی چالش ها و ارائه راهکارهایی جهت مدیریت برند ملی ایران پرداخته شده است.

برندسازی ملی

برند ملی به طور کلی نشان دهنده چگونگی درک و برداشت افراد و جوامع بین المللی از یک کشور است. این برداشت ها می توانند مثبت یا منفی باشند و از عوامل گوناگونی نظیر تاریخ، فرهنگ، سیاست های خارجی و داخلی، وضعیت اقتصادی و جاذبه های گردشگری تاثیر بپذیرند. به عنوان مثال، کشورهایی مانند کره جنوبی و ژاپن با استفاده از رسانه های اجتماعی توانسته اند تصویر خود را به عنوان کشورهای پیشرفته و دارای فرهنگ غنی در سطح جهانی به نمایش بگذارند. کشورهایی مانند چین، هند، آلمان، کره جنوبی و اسپانیا به عنوان نمونه های موفق برندسازی ملی در رسانه های اجتماعی شناخته می شوند. این کشورها با بهره گیری از یک استراتژی جامع و هماهنگ در رسانه های اجتماعی توانسته اند تصویر مثبتی از خود ایجاد کرده و برند ملی خود را به عنوان یکی از دارایی های کلیدی خود تقویت کنند.

ضرورت های برندسازی ملی ایران در رسانه های اجتماعی

مستقل از اینکه چه استراتژی هایی برای برندسازی ملی به کارگرفته شود؛ ضرورت ها، عوامل و الزاماتی وجود برای برندسازی ملی در رسانه های اجتماعی وجود دارد که باید لحاظ گردند و تابع استراتژی ها نیستند.

طراحی الگوی حکمرانی برند ملی ایران

ایجاد یک ساختار سیاست گذاری منسجم که بتواند تمامی نهادهای دولتی، رسانه ای و خصوصی را در جهت یک هدف مشترک هدایت کند، از ضرورت های اولیه شکل گیری برند ملی به صورت عام و بخصوص در فضای دیجیتال است.

تدوین مدل راهبردی برای حضور برند ملی در فضای دیجیتال

پس از طراحی الگوی حکمرانی برای برند ملی ایران لازم است برنامه ای راهبردی توسط نهاد متولی برندسازی ملی ایران برای این موضوع تهیه شود. برنامه ای که اهداف راهبردی و بلندمدت مشخص داشته باشد و با احصای منابع و قابلیت های جامعه ایرانی و همچنین فرصت های محیطی و البته لحاظ کردن تهدیدهای حاضر در محیط راهبردهای برندسازی ملی ایران را تهیه کرده و در مراجع بالاتر به عنوان سند بالادستی مصوب کند.

تامین منابع مالی برندسازی ملی

انجام پروژه های برندسازی ملی در تمام دنیا منابع مالی زیادی به خود اختصاص داده است. با توجه به ابعاد این پروژه که در حوزه های مختلف، رسانه های مختلف و نهادهای متعددی را درگیر خود می کند و همین طور نیازمند راه اندازی کمپین های متعدد است؛ باید بودجه و منابع مناسبی برای این امر اختصاص یابد.

چالش های پیش روی برندسازی ملی

متغیرهایی هستند که لزوما در اختیار و کنترل حاکمیت و متولیان پروژه برندسازی ملی ایران نیستند و اجرای استراتژی های برندسازی را می توانند تحت تاثیر قرار دهند و ممکن است آن را تقویت یا تضعیف کنند که می توان به موارد زیر اشاره کرد:

محدودیت های ناشی از تحریم ایران در رسانه های اجتماعی بین المللی

یکی از مهم ترین موانع برندسازی ملی ایران در رسانه های اجتماعی، تحریم ها و محدودیت های بین المللی است. این تحریم ها دسترسی ایران به بسیاری از ابزارهای دیجیتال، پلتفرم های تبلیغاتی و روش های نوین برندسازی بین المللی را محدود کرده و الگوریتم های برخی از پلتفرم های خارجی نیز محتوای مرتبط با ایران را در معرض محدودیت قرار داده اند.

بی اعتمادی بخش هایی از جامعه به برخی نهادهای حاکمیتی

برخی از کاربران، به دلیل بی اعتمادی به برخی از نهادهای حاکمیتی و عمومی و همچنین رسانه های رسمی و روایت های دولتی، برند ملی را به عنوان یک مفهوم تحمیلی تلقی می کنند. این چالش زمانی پیچیده تر می شود که رقابت برندهای خارجی نیز به عنوان عاملی تاثیرگذار وارد عمل شود؛ زیرا برندهای بین المللی توان رقابت برند ملی را کاهش می دهد و تصویر برند ایران را در برابر برندهای خارجی تضعیف می کند.

تاثیر چالش های اقتصادی و مدیریتی مثل تورم بر برند ملی

تغییرات مکرر نرخ ارز، تورم، عدم ثبات اقتصادی و… هم بر رضایتمندی مردم ایران از شرایطشان تاثیر می گذارد و از این طریق باعث کاهش انگیزه مردم برای مشارکت در برندسازی ملی ایران می شود و هم تصویر کشور را در ذهن مخاطب بین المللی تخریب می کند.

ارائه پیشنهاد جهت مدیریت برند ملی ایران

مجموعه اقداماتی که مدیریت برند ملی ایران در رسانه های اجتماعی پیشنهاد می شود، از جمله:

• تربیت نیروی متخصص در حوزه برند ملی: به عنوان اولین استراتژی برای برند سازی ملی ایران بصورت کلی و به ویژه در رسانه های اجتماعی لازم است که نیروی انسانی توانمند برای اجرا و پیاده سازی این استراتژی ها تربیت شوند.
• استفاده از تجربیات بین المللی و مشاوران بین المللی: با استخراج آموزه ها از این کشورهای دیگر می توان برند سازی ملی ایران را به بهترین نحو و کارآمدترین روش پیاده کرد.
• تولید محتوای بومی و مناسب برای شبکه های اجتماعی برای ترویج برند ملی متناسب با مخاطب هدف در رسانه های اجتماعی: محتوای بومی، به دلیل ارتباط نزدیک تر با فرهنگ و ارزش های ملی، تاثیرگذاری بیشتری بر مخاطبان داخلی و حتی بین المللی دارد. در همین راستا، بهینه سازی روابط عمومی دیجیتال نیز می تواند به بهبود تعاملات میان برند ملی و کاربران دیجیتال کمک کند.

نتایج اجرای راهبردهای پیشنهادی برای برندسازی ملی ایران

از اجرای راهبردهای پیشنهادی برای برندسازی ملی ایران در رسانه های اجتماعی می توان نتایج زیر را انتظار داشت:

تقویت هویت ملی

برند ملی همزمان دو مخاطب دارد؛ یکی مخاطب داخلی و دیگری مخاطب خارجی. تقویت برند ملی و پیش برد ابتکارات برندسازی ملی برای مخاطب داخلی، منجر به ایجاد حس تعلق به کشور و در نتیجه تقویت هویت ملی می شود.

ارتقای تصویر و تقویت برند ایران برای کاربران خارجی رسانه های اجتماعی

همزمان پیشبرد ابتکارات و برنامه های برندسازی ملی در رسانه های اجتماعی، برای مخاطبان خارجی و غیرایرانی باعث شکل گیری تصویر مثبت از ایران در ذهن این مخاطبان و تداعی های مطلوب برند برای آن ها می شود که این موضوع باعث تقویت برند ملی ایران در ذهن این کاربران خواهد شد.

افزایش همکاری های بین المللی

شرکت ها، نهادها و افراد مختلف در صورتی که تصویر مثبتی از یک کشور داشته باشند انگیزه بیشتری برای همکاری با سازمان ها و افراد آن کشور دارند.

جمع بندی

در سال های اخیر، کشورهای موفق در عرصه برندسازی ملی، از رسانه های اجتماعی به عنوان ابزاری کلیدی برای ترویج تصویر مثبت از خود استفاده کرده اند. ایران نیز به عنوان کشوری که استفاده از رسانه های اجتماعی در آن به طور قابل توجهی افزایش یافته باید هر چه سریع تر در مسیر طراحی الگوی برند ملی در رسانه های اجتماعی قرار بگیرد؛ اما عواملی مانند محدودیت های ناشی از تحریم ایران در رسانه های اجتماعی بین المللی و تاثیر چالش های اقتصادی و مدیریتی مثل تورم بر برند ملی این مسیر را دچار مشکل کرده است. از این رو اقداماتی همچون تربیت نیروی متخصص در حوزه برند ملی و استفاده از تجربیات بین المللی و مشاوران بین المللی می تواند در طراحی و مدیریت برند ملی ایران امری مهم و تاثیرگذار باشد و موجب تقویت هویت ملی و افزایش همکاری های بین المللی شود.

این مطالعه در اندیشکده برند ملی ایران توسط سارا افتخاری در سال 1404 انجام شده است.