حکمرانیمطالعه تطبیقی

ارائه سازوکار شناسایی مسائل عمومی در ایران

بررسی سازوکار شناخت مسائل عمومی در کشور آمریکا و ارائه راهکارهایی برای اجرای آن در ایران

به مسئله ای که به عموم مردم در یک ناحیه جغرافیایی مربوط است و نیاز به عمل دولت دارد، مسئله عمومی گفته می شود. امریکا در زمینه شناسایی و اولویت ‌بندی مسائل عمومی موفق عمل کرده است. به طوری که وجود نظام شناسایی مسائل در کشور آمریکا از نقاط قوت این کشور در عرصه سیاستگذاری عمومی به شمار می رود. در این راستا، موسسات و نهادهایی برای شناسایی مسائل عمومی در امریکا وجود دارد که نتایج را در اختیار سیاست‌ گذاران قرار می ‌دهند. بررسی تجربه این کشور نشان می‌ دهد که رویکرد غالب برای شناسایی مسائل عمومی، رویکرد بالا به پایین است. بر اساس این رویکرد، سیاست های عمومی به افکار عمومی شکل می دهد.

ضرورت و اهداف پژوهش

عدم وجود سازوکار مشخص و مدون برای شناسایی مسائل عمومی اغلب موجب پرداختن به مسائل کوتاه ‌مدت و گذرا می ‌شود. این نوع پرداختن به مسائل عمومی، صرفا یک نگاه کوتاه ‌مدت را طلبیده و در ادامه شکل گیری افکار عمومی بر محور همین مسائل، سیاستگذاران را به رفتارهای نمایشی سوق می دهد. اما این رفتارها در قبال مسائل عمومی، باعث شکست سیاست و پیچیدگی بیشتر مشکلات می شود. زیرا با عدم شناخت صحیح از مسئله، به راهکارهای حل آن پرداخته می شود. بنابراین با طراحی یک سازوکار مشخص برای شناسایی و اولویت بندی مسائل عمومی، می توان مسئولان را از رفتارهای تک‌ بعدی و مشکل ساز برحذر داشت. در این پژوهش، سازوکار حاکم برای شناسایی و اولویت ‌بندی مسائل عمومی در امریکا بررسی شده و سپس این سازوکار برای ایران بومی می‌ گردد.

سازوکار شناخت مسئله عمومی در امریکا

برای تفکیک مسئله عمومی از یک مسئله خصوصی سه عامل کلیدی وجود دارد: ۱- حوزه اثر زیادی داشته باشد. ۲- نیاز به مداخله دولت در آن و سیاست گذاری عمومی در رابطه با آن مسئله وجود داشته باشد، ۳- مجادله و بحث و اختلاف نظر درباره آن وجود داشته باشد. مسئله عمومی نیاز به سیاستگذاری عمومی دارد. در کشور آمریکا شناخت مسئله خیلی مهم تر از راه حل آن است. دو رویکرد غالب در زمینه شناخت مسئله عمومی وجود دارد:
۱. رویکرد پایین به بالا: مدل غالب سیاستگذاری در علوم سیاسی آمریکا است. این مدل دموکراتیک-تکثرگرا فرض می کند که هر مسئله ای می تواند توسط کاندیدایی انتخاباتی، رهبرانی که به دنبال ارتقای شهرت خود هستند، احزابی که به دنبال ارائه تصویری محبوب از خود هستند، رسانه های که اخبار را تولید می کنند و حتی تظاهرات کنندگانی که خواستار رسیدگی به مشکلات خود هستند، شناسایی شود.
۲. رویکرد بالا به پایین: بیشتر مردم آمریکا معتقد هستند که شناخت مسائل عمومی و سیاستگذاری به صورت بالا به پایین انجام می شود. اکثر آمریکایی ها معتقدند که دولت مردان هیچ درکی از مسائل عمومی و مشکلات آن ها ندارند و منافع شخصی دولت مانع دیدن منافع جامعه می شود. در واقع بیشتر از آنکه افکار عمومی سیاست ¬ها را شکل دهد، سیاست های عمومی به افکار عمومی شکل می دهد. این امر به سه دلیل عمده اتفاق می افتد: اول، افراد کمی عقیده مشخصی در مورد مسائل عمومی دارند و آن ها را در مقابل دیدگان تصمیم گیران قرار می دهند. دوم، افکار عمومی بسیار ناپایدار است و می تواند در طی چند روز در اثر اخبار و رسانه ها تغییر کند. سوم، رهبران و تصمیم گیران درک مشخص و روشنی از افکار عمومی ندارند و بیشتر ارتباطات آن ها از طریق روزنامه ها و گروه های ذینفع می باشند نه شهروندان و عموم جامعه.

سازوکار اولویت ‌بندی مسائل عمومی در امریکا

در کشور آمریکا اولویت بندی مسائل عمومی توسط نهادها و موسسات دولتی و خصوصی انجام می شود. برای مثال موسسه تحقیقاتی PEW، هرسال اولویت های مسائل عمومی را بر اساس افکار عمومی، نظر اعضای احزاب مختلف و سیاستمداران در آمریکا شناسایی می کند. سپس با انتشار آن و قرار دادن آنها در اختیار سیاستگذاران تلاش می کند به سیاست های عمومی در جهت رفع نگرانی ها در خصوص مسائل عمومی کشور آمریکا شکل دهد. مرکز AP-NORC که در دانشگاه شیکاگو مستقر است، مانند موسسه PEW به بررسی اولویت های مسائل عمومی از نظر مردم و سیاستمداران می پردازد.
موسسه سیاست گذاری فلوریدا به صورت ایالتی به اولویت بندی مسائل عمومی می پردازند و آن ها را در اختیار سیاست گذاران قرار می دهند که در سیاست گذاری های دولتی لحاظ کنند. این اولویت بندی ها در مبارزات انتخاباتی توسط احزاب و افراد مورد استفاده قرار می گیرد و بر رای شهروندان تاثیرگذار خواهد بود. اندیشکده ‌های مختلف نیز در کشور آمریکا با رویکرد آینده پژوهانه به اولویت بندی مسائل عمومی در کشور آمریکا مشغول هستند. برای مثال اندیشکده بروکینگز مهم ترین اولویت های مسائل عمومی کشور آمریکا در ۵۰ سال آینده را بررسی نموده و گزارش آن را در اختیار دولت مردان این کشور قرار داده است.

مسائل عمومی در ایران

در حال حاضر موسسات و نهادهای مختلف به شناسایی و اولویت بندی مشکلات کشور می پردازند. از جمله این موسسات می توان به نشریه آینده بان، مجمع عالی بسیج، مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، مرکز مطالعات و پژوهش های بنیادی انقلاب اسلامی، مرکز همکاری های پیشرفت و تحول، اندیشکده ها و مرکز پژوهش های توسعه و آینده ‌نگری اشاره کرد. این نهادها و موسسات چالش ها و مشکلات اساسی کشور را در دسته ‌بندی های موضوعی طبقه ‌بندی و اولویت بندی می کنند.
اما در همه سازمان های ذکرشده در فوق، مشکلات و چالش های اساسی کشور به جای مسائل عمومی شناسایی و طبقه ‌بندی شده اند. پرداختن به مشکلات کلان، بدون در نظر داشتن یک مسیر مشخص و ابزارهای لازم آن و عدم تبدیل آن به مسئله، موجب پیچیده تر شدن این مشکلات می گردد.
بر اساس مطالعات انجام ‌شده، فقدان یک سازمان مشخص برای شناسایی و اولویت بندی مسائل عمومی کشور به چشم می آید. بنابراین پیشنهاد می گردد سازمانی در جهت تحقق این امر تشکیل گردد. این سازمان به عنوان مرجع شناسایی مسائل عمومی کشور، وظایف زیر را عهده دار خواهد بود:
• شناسایی مسائل عمومی کشور از نگاه مردم
• شناسایی مسائل عمومی کشور از نگاه مسئولین
• اولویت بندی مسائل عمومی کشور
• رصد مداوم مسائل فعلی و نوظهور کشور
• پیرایش فهرست مسائل عمومی کشور از سوگیری ها و تاثیرات رسانه ای و ایجاد سازوکار آگاهی بخشی
• انتشار فهرست مسائل عمومی کشور و اولویت های آن ها در بازه های زمانی مشخص
• تجمیع و تلفیق مسائل عمومی کشور با نگاه جامع نگر و سیستمی
• ارائه راهکارهای ابتدایی در جهت مواجهه اصولی با مسائل
• تولید دانش مورد نیاز بر اساس مسائل عمومی کشور با به کارگیری نخبگان
• ایجاد سامانه ارزیابی عملکرد و پیگیری مسائل عمومی کشور

جمع ‌بندی

در این پژوهش به مطالعه تطبیقی مبانی شناخت مسئله عمومی، کنشگرانی که مسائل عمومی را شناسایی می کنند و سازوکارهای اولویت بندی مسائل عمومی در کشور آمریکا پرداخته شده است. در نهایت، تاسیس نهاد متولی شناسایی مسائل عمومی به عنوان راهکاری برای تنظیم این سازوکار در کشور مطرح گردید. از جمله وظایف این سازمان می‌ توان به شناسایی مسائل عمومی کشور از نگاه مردم و مسئولین، اولویت ‌بندی مسائل عمومی، انتشار فهرست مسائل عمومی دربازه‌ های زمانی مشخص، ارزیابی عملکرد سیاست ‌ها و … اشاره کرد.

این مطالعه در مدرسه حکمرانی شهید بهشتی و توسط مهیار حسنی انجام شده ‌است.

امتیاز کاربر ۲ (۱ رای)
برچسب ها

مدرسه حکمرانی شهید بهشتی

مدرسه حکمرانی شهید بهشتی، درمسیر تحقق آرمان­ نظام مقدس جمهوری ­اسلامی ­ایران و با نگاه به الزامات حکمرانی نوین و با تکیه بر ارزش ­های دینی و تجارب پیشین حکمرانی اقدام به قغالیت می کند. ورود به صفحه انديشکده

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن