مطالعه تطبیقی

مطالعه تطبیقی دانشکده های حکمرانی منتخب جهان

نگاهی تطبیقی به دانشکده های حکمرانی جهان و خرده نظام ها، فعالیت ها و عناصر اصلی و پشتیبان آن ها

دانشکده های حکمرانی در قرن اخیر و به منظور پاسخ به مسائل و مشکلات عرصه دولت و اداره عمومی تشکیل شدند. قدمت دانشکده های حکمرانی در کشورهای اروپایی و آمریکایی به چندین دهه می رسد و لازم است به منظور بررسی تخصصی و حرفه ای مسائل حکومت و حکمرانی، در نظام جمهوری اسلامی ایران نیز دانشکده های حکمرانی تاسیس شوند. در این پژوهش خرده نظام ها، فعالیت ها و عناصر دانشکده های حکمرانی بررسی شده است.

دانشکده حکمرانی چیست؟

دانشکده حکمرانی، مجموعه ای مستقل است که به منظور تاثیرگذاری بر فرایند واقعی خط مشی عمومی به پژوهش های چند رشته ای کاربردی می پردازد. این دانشکده ها در گستره ای وسیع نسبت به مشکلات خط مشی، علاقه نشان می دهند و تلاش می کنند با بهره گیری از انواع تخصص ها، برای حل مسائل عمومی، رویکردی جامع و چند رشته ای داشته باشند. تحقیقات دانشکده های حکمرانی معطوف به پیشنهاد راهکارهای عملی در مورد مشکلات عمومی است.

تمایز دانشکده حکمرانی از دانشگاه و اندیشکده

به نوعی، دانشکده های حکمرانی ترکیبی از دانشگاه ها و کانون های تفکر ( اندیشکده ها ) هستند؛ بدین معنا که این دانشکده ها، فعالیت های آموزشی، نظام آموزش و تربیت متخصص و تحلیلگر خط مشی را در دستور کار خود دارند که اندیشکده ها و کانون های تفکر به طور تخصصی به آن نمی پردازند و از لحاظ داشتن نظام آموزشی به دانشگاه ها شبیه هستند. از سوی دیگر این دانشکده ها در تلاش برای ارتباط گیری نزدیک با نهادهای سیاستگذار، دولت ها و احزاب هستند تا بتوانند بر خط مشی ها و تصمیم های دولتی تاثیرگذار یا به بیان دیگر تصمیم ساز باشند و این ویژگی نشان دهنده شباهت انها به کانون های تفکر است.

روش شناسی پژوهش

این پژوهش از نوع اکتشافی بوده و بر محور پرسش اصلی « خرده نظام ها و مولفه های اصلی و حمایتی دانشکده های حکمرانی چیست؟ » شکل گرفته است. برای پاسخ به این پرسش ابتدا منابع کتابخانه ای بررسی شدند و کلیاتی در مورد دانشکده حکمرانی به دست آمد. در گام بعدی دانشکده های حکمرانی موجود در سطح جهان شناسایی شدند. با استفاده از نمونه گیری هدفمند، هفت دانشکده حکمرانی تاثیرگذار و مطرح شناسایی شده و با بهره گیری از روش تحلیل محتوا، خرده نظام ها، مولفه ها و عناصر این دانشکده ها استخراج شد. در پایان نیز به منظور تایید یافته های بخش تحلیل محتوا، عناصر و مولفه ها با بهره گیری از نظر خبرگان ارزشیابی شدند.

دانشکده های حکمرانی بررسی شده در این مطالعه تطبیقی

در این پژوهش هفت دانشکده حکمرانی انتخاب شدند و مورد مطالعه تطبیقی قرار گرفتند. اسامی این هفت دانشکده عبارتند از:

  1. دانشکده حکومت کندی – دانشگاه هاروارد – امریکا
  2. دانشکده حکومت بلاوتنیک – دانشگاه اکسفورد – انگلستان
  3. دانشکده حکومت جسی هلمز – دانشگاه لیبرتی – امریکا
  4. دانشکده حکومت و خدمات عمومی بوش – دانشگاه تگزاس – امریکا
  5. دانشکده حکمرانی و خطمشی عمومی – دانشگاه تورنتو – کانادا
  6. دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی لندن – دانشگاه لندن – انگلستان
  7. دانشکده حکمرانی هرتی – دانشگاه هرتی – المان

کشف و استخراج مولفه ها و خرده نظام های دانشکده های حکمرانی

فرایندهای موجود در دانشکده های حکمرانی را می توان در دو دسته فعالیت های اصلی و فعالیت های حمایتی و پشتیبانی طبقه بندی کرد. فرایندهای اصلی، فرایندهایی هستند که در تحقق فلسفه و ماموریت دانشکده حکمرانی نقش اصلی را ایفا می کنند. فرایندهای حمایتی نیز، فرایندهایی هستند که با ماموریت اصلی سازمان ارتباط مستقیم ندارند، ولی وظیفه حمایت و پشتیبانی از فرایندهای اصلی را بر عهده دارند.

فرایندهای اصلی دانشکده های حکمرانی

فرایندهای اصلی دانشکده های حکمرانی بر اساس مطالعات تطبیقی انجام گرفته در قالب چهار خرده نظام آموزشی، نظام تربیتی، نظام پژوهشی و نظام دستور کارگزاری، گفتمان سازی و شبکه سازی قابل تعریف است.

نظام آموزشی دانشکده حکمرانی

یکی از کارکردها و رسالت های کلیدی دانشگاه ها در جهان امروز، کارکرد آموزشی دانشگاه است که شامل تولید، اشاعه و آموزش دانش و تربیت نیروی متخصص می شود. یکی از مهمترین اقدامات پیش نیاز برای طراحی نظام آموزشی و تربیتی مناسب در دانشکده حکمرانی، شاخص ها و ساز و کار جذب استادان و دانشجویان است.

جذب استادان در دانشکده های حکمرانی علاوه بر داشتن شاخص ها، ویژگی ها و صلاحیت های علمی و رفتاری، مولفه هایی چون تجربه و تخصص، سابقه سیاست پژوهی، شهرت علمی، اعتبار ملی و بین المللی، چند رشته ای بودن، دارای روحیه خدمت عمومی و روحیه رهبری را مورد توجه دارد. برای دانشجویان نیز شاخص هایی چون قدرت تحلیل مسائل، قدرت تصمیم گیری، وضعیت تحصیلی مناسب، روحیه خدمت عمومی، توانایی حل مسائل پیچیده، خلاقیت و نواوری در ارائه راه حل و رفتار صحیح در محیط پیچیده حائز اهیمت است.

نظام پژوهشی

یکی دیگر از نظام های موجود در دانشکده های حکمرانی که بر اساس ماموریت های دانشکده تعریف می شود، نظام پژوهشی است. اقدامات و فعالیت های پژوهشی در دانشکده های حکمرانی شامل تولید دانش ناب برای حکمرانی و خط مشی عمومی، برگزار رویدادها برای معرفی جدیدترین نظریه های خط مشی عمومی، معرفی سیرهای پژوهشی برای دانشجویان، چاپ کتب و مجلات علمی معتبر با جهت گیری بین المللی، انجام پژوهش های کاربردی و عملیاتی و تاسیس مراکز پژوهشی و موسسات تحقیقاتی است.

نظام تربیتی

دانشکده های حکمرانی فقط به انجام فعالیت های آموزشی و پژوهی اکتفا نمی کنند و به منظور اثربخشی و تاثیرگذاری در دانشجویان اقدامات و فعالیت های فرهنگی و تربیتی انجام می دهند. از جمله این اقدامات تربیتی می توان به القای روحیه خدمت عمومی به دانشجو، تقویت عرق ملی و مذهبی دانشجو، ایجاد و توسعه مهارت های ارتباطی دانشجو، تشکیل انجمن های گوناگون دانشجویی در حوزه های فرهنگی، علمی و ورزشی و همچنین تقویت مهارت کار گروهی اشاره نمود.

نظام دستور کارگزاری، گفتمان سازی و شبکه سازی

ویژگی دیگری که از فرایندهای اصلی دانشکده های حکمرانی محسوب می شود و این مجموعه ها را از سایر مراکز آموزشی و دانشگاهی متمایز می کند، نظام دستور کارگزاری، گفتمان سازی و شبکه سازی است.

دستور کارگزاری و گفتمان سازی در دانشکده های حکمرانی شامل اقداماتی چون ارتباط گیری با نهادهای سیاستگذار و ارائه مشاوره به آن ها، برگزاری رویدادها برای گردآوری  نخبگان و بزرگان هر حوزه، نقش آفرینی در انجمن ها و کمیته های مهم کشوری و بین المللی، تهیه خط مشی ها و توصیه های سیاستی برای نهادهای سیاستگذار و تصمیم ساز، حضور در دفاتر سیاست مداران و برگزاری نشست و جلسه با آن ها، حضور در برنامه های رادیویی هفتگی و بررسی مسائل خط مشی، تاسیس مراکز و موسسات پژوهشی وابسته به دانشکده برای انجام کارهای عملیاتی و تاثیرگذارانه در جامعه و … می شود.

شبکه سازی نیز به منظور تاثیر گذاری بیشتر در محیط سیاست گذاری جزء بسیار مهم دانشکده های حکمرانی است که بر پایه ظرفیت های دانشجویان و فارغ التحصیلان صورت می پذیرد.

فرایندهای حمایتی دانشکده حکمرانی

دانشکده های حکمرانی برای اجرای فعالیت های اصلی به فعالیت های پشتیبانی و حمایتی نیاز دارند. «معماری و ساخت فیزیکی دانشکده»، «نظام تامین مالی و بودجه»، «ساخت اجتماعی و الگوی اداره»، «نظام حمایت مالی و پشتیبانی تحصیلی» از فعالیت های حمایتی دانشکده های حکمرانی محسوب می شود.

نتیجه گیری

در جوامع امروزی، دانشکده های حکمرانی ضمن مطالعه نهاد دولت و حکومت، وظیفه تربیت حکومت دانان و حکمرانان را بر عهده دارند. این دانشکده ها ارزش محور و ایدئولوژی محور هستند و می توانند بر اساس ارزش ها و ایدئولوژی های هر نظام و حکومتی متفاوت باشند. اما مختصات مشترک زیادی بین این دانشکده ها وجود دارد که با انجام مطالعه تطبیقی و تجربه دیگران به دست می آید.

کار ویژه عمده دانشکده های حکمرانی، آموزش، پژوهش، دستور کارگزاری، شبکه سازی و گفتمان سازی است. ترکیب این مشخصه ها و تاکید بر کاربردی سازی دانش خط مشی در دانشکده های حکمرانی باعث تمایز این دانشکده ها از دانشگاه ها و کانون های تفکر ( اندیشکده ها) می شود.

 

این مطالعه در پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت  با همکاری مهدی عبدالحمید و محمد عبدالحسین زاده در سال ۱۳۹۶ انجام شده است.

امتیاز مطلب: ۵ (۱ نظر)
امتیاز مطلب: 5 (1 نظر)

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، سازمانی است یادگیرنده، دانش بنیان، آینده نگر، ‌متکی به نیروی انسانی متعهد، جوان و بهره‌مند از دستاوردهای نوین علمی که با تمرکز بر توسعه و کاربردی نمودن دانش سیاستگذاری در جهت کارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است. ورود به صفحه اندیشکده
بستن