تدوین نقشه راهسلامت

نقشه راه تدوین سیاست های متکی بر نیروی مردمی در مواجهه با کرونا

تدوین سیاست های مقابله با ویروس کووید-19 با توجه به مولفه های موثر بر مشارکت مردم

تعداد زیادی از سیاست هایی که برای مقابله با ویروس کووید-۱۹ اتخاذ می شود، با هدف قطع زنجیره انتقال این ویروس تدوین شده‌اند. چرا که سرعت و قدرت انتقال این ویروس بسیار زیاد است و کنترل آن تنها منوط به عدم برخورد افراد با یکدیگر است. لذا لازم است که مشارکت مردم در زمینه رعایت سیاست های اتخاذ شده بسیار بالا باشد. مولفه هایی که در سطح مشارکت مردم موثرند شامل همبستگی اجتماعی، نظم پذیری، تاب آوری اجتماعی است که در نظر گرفتن این مولفه ها و نیز لحاظ نمودن رفتار اجتماعی مردم، در تدوین سیاست های پیشگیرانه لازم است.

ضرورت و اهداف پژوهش

با توجه به شاخصه بارز ویروس کووید-۱۹ که عبارت است از قدرت و سرعت بالای شیوع این بیماری، بنابراین همکاری مردمی در رابطه با مواجهه با این بیماری بسیار حائز اهمیت خواهد بود. بنابر اطلاعات و تحلیل هایی که متخصصان اپیدمیولوژی در رابطه با نقش مردم در کنترل و «قطع زنجیره انتقال» بیماری های اپیدمیک در روزهای اخیر منتشر کرده‌اند، قریب به ۹۰ درصد از پروسه مواجهه با بیماری های همه گیری نظیرکووید-۱۹، به مردم مربوط می شود. از این رو، شناسایی عوامل موثر بر نقش آفرینی مردم، در کنار سایر اقدامات بازدارنده و درمانگر، بخش وسیعی از پروژه مقابله با این ویروس محسوب می شود. به این ترتیب، تهیه نقشه راه این مهم و شناسایی مخاطرات و چالش های احتمالی آن، ضمن بررسی رفتار اجتماعی و خصوصیات فرهنگی-رفتاری جامعه ایران، ضروری به نظر می رسد.

شناسایی مولفه های موثر بر مشارکت مردم

نقش مردم در همراهی با سیاست های حاکمیتی در مواجهه با بیماری های همه گیر بسیار مهم و حیاتی است. در این خصوص، چند مولفه بسیار مهم برای مشارکت مردم در فرآیندهای اجتماعی همچون بیماری های همه گیر وجود دارند که سیاست های تدوین شده را تحت تاثیر قرار می دهند. اهم این مولفه ها در رابطه با اپیدمی کووید-۱۹ به شرح زیر است:

مشارکت عمومی مردم: مهم ترین عامل شکست یا موفقیت سیاست های جمعی در یک کشور مشارکت یا عدم مشارکت مردم است. با توجه به اینکه در برخورد با ویروس کووید-۱۹، تمام برنامه های اصلی بر «قطع زنجیره انتقال» تاکید دارند، بنابراین این مردم هستند که با کاهش روابط بین فردی و دوری از فعالیت های جمعی و تجمعات باید این زنجیره را قطع کنند.

همبستگی اجتماعی: این مولفه در میان یک ملت به مفاهیمی همچون همدلی، یاری رسانی، درک شهروندان توسط هم و درک مقوله مهم هم سرنوشتی توسط آحاد جامعه مربوط می شود. مفهوم هم سرنوشتی بدان معناست که افراد یک جامعه اگر چه ممکن است در برخورداری از ثروت، قدرت یا سلامت در وضعیت نابرابری قرار داشته باشند، اما پیامدهای عدم تعادل و به هم ریختگی سیستمی در توزیع آن ها دامن گیر همه افراد یک جامعه خواهد شد.

نظم پذیری: نظم پذیری در یک جامعه به معنای پتانسیل فرهنگی مردم یک کشور برای پیشبرد منظم و قاطع سیاست های اتخاذ شده در شرایط بحران است. برای مثال این ویژگی در کشور کره جنوبی نمود بیشتری از چین داشته است.

تاب آوری اجتماعی: در مورد مواجهه با ویروس کووید-۱۹ میزان صبر و تحمل افراد برای قرنطینه خانگی، نمودی از وضعیت تاب آوری اجتماعی در آن جامعه است.

مولفه های موثر بر تدوین سیاست های مقابله با کووید-۱۹

با شناسایی مولفه های موثر بر مشارکت مردم، لازم است که نقشه استفاده از ظرفیت های مختلف مردمی در مواجهه با بیماری کووید-۱۹ باید مبتنی بر ویژگی های جامعه ایران و همچنین با توجه به اقتضائات بومی و فرهنگی پیگیری شود. در این راستا می توان موارد زیر را برشمرد:

ضرورت تطبیق برنامه ریزی های کلان با بافتار اجتماعی ایران؛ مهم ترین ویژگی بافتار اجتماعی جامعه در ایران، استواری معادلات اجتماعی بر مفهوم خانواده است. شاید یکی از علل نارسایی های برنامه های تدوین شده در مقابله با کووید-۱۹ این باشد که مفهوم «فرد» به عنوان هسته اصلی و اساسی برنامه ها تلقی شده است. در حقیقت ترتیب بافتار اجتماعی ایران از کل به جز شامل کشور، استان، شهر، محله یا شهرک یا روستا، خانواده خواهد بود. بر این اساس، سیاست های کلان کشوری باید با رعایت این ترتیب بافتاری به مرحله اقدام برسند. نکته مهم این است که هر محله با دارا بودن مساجد، خانه های بهداشت، شورای محلات، خانه فرهنگ و سایر اماکن مشابه، می تواند به عنوان نقطه اتصالی برای ارتباط سیاست های کلان کشوری با خانواده ها باشد.

ضرورت آگاهی بخشی و اقناع افکار عمومی: ضرورت ایجاد کانال های خبری مطمئن، همه گیر و در دسترس

مردم و رهگیری اطلاعات به روز و پاسخ به شایعات می توانند در آگاهی بخشی به مردم موثر باشد.

تغییر کاربری نهادها و مجتمع های تولیدی: در این راستا، استفاده از ظرفیت سپاه پاسداران و ارتش بسیار حیاتی است. همچنین پیشنهاد می شود که اقدامات مناسب در جهت تغییر کاربری کارخانه های مربوط به تولید نوشیدنی ها به مواد بهداشتی همچون الکل بهداشتی، و تبدیل کارگاه های خیاطی لباس به کارگاه تولید لباس پرستاری و ماسک انجام شود.

استفاده از ظرفیت تشکل های مردم نهاد در مقابله با کرونا: تشکل های مربوط به محیط زیست، هیات مذهبی، تشکل های دانشجویی، بسیج اقشار مختلف و گروه های فرهنگی از جمله ظرفیت هایی هستند که به دلیل تجمع و ارتباط مستمر افراد و در اختیار داشتن نیرو و امکانات، می توانند در مواجهه با بیماری کووید-۱۹ اقدامات مهمی انجام دهند.

نقش مثبت هراس از پدیده در جامعه ایران: نحوه مواجهه با افکار عمومی و نوع پیام های مخابره شده به جامعه در روزهای قبل و حین شیوع ویروس کووید-۱۹، توسط نهادهای حاکمیتی بسیار سهل انگارانه بوده است. به طوری که تحلیل محتوای پیام های موجود در رسانه های ایران هیچ چاشنی هراسی در خود جای نداده است. با این وجود، در روزهای اخیر با اعلام اخبار تعداد مبتلایان و جانباختگان در ایران، تا حد زیادی فضا تحت تاثیر قرار گرفته و نوعی «هراس اجتماعی» در این رابطه شکل گرفته است که منجر به رعایت بیشتر توصیه ها توسط افراد شده است.

تقویت کادر پزشکی: حجم عظیم بیماران کرونایی در بیمارستان ها، باعث تحلیل رفتن نیروی کادر درمانی در روزهای گذشته شده و همچنین در برخی شهرها نیروهای درمانی به بیماری مبتلا شده‌اند. به منظور تقویت کادر درمان می توان از دانشجویان پزشکی، پرستاری، داروسازی و رشته های مرتبط برای خدمت رسانی در بیمارستان ها دعوت به عمل آورد.

استفاده از ظرفیت دیپلماسی عمومی و ایرانیان مقیم خارج از کشور: دیپلماسی عمومی می تواند ابزاری برای انتقال وضعیت بیماری کووید-۱۹ در ایران به سایر کشورها باشد. این موضوع سبب می شود تا برخی کشورها و احتمالا سازمان های بین المللی در این رابطه تخصیص برخی اقلام مورد نیاز به ایران را مدنظر قرار دهند. به علاوه، ظرفیت ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز در این رابطه می تواند فعال شود. همچنین فضای رسانه‌ای با استفاده از ظرفیت فعالان فضای مجازی می تواند تحریم های امریکا را مورد هجمه رسانه‌ای قرار داده و از این وضعیت بهره برداری کند.

جمع بندی

به منظور تدوین سیاست های مناسب برای مقابله با شیوع ویروس کووید-۱۹ در ایران، ضروری است که مولفه های موثر بر سطح مشارکت مردمی در نظر گرفته شوند. در این راستا، لازم است که ترتیب بافتار اجتماعی ایران در اجرای سیاست ها لحاظ شده و خانواده در اولویت قرار گیرد. آگاهی بخشی به مردم و ایجاد هراس عمومی نسبت به این بیماری توسط رسانه های حاکمیتی نیز باید در دستور کار قرار گیرد. همچنین باید از ظرفیت نهادهایی مانند سپاه و ارتش، کارگاه های تولیدی و خیاطی برای رفع نیاز جامعه به اقلام بهداشتی، ماسک و لباس پرستاران استفاده شود.

این مطالعه توسط مرکز پژوهشی آرا در سال ۱۳۹۸ انجام شده است.

امتیاز کاربر ۲ (۱ رای)
برچسب ها

مرکز پژوهشی آرا

مرکز پژوهشی آرا، محلی برای انجام مطالعات و پژوهش‌های مورد نیاز کشور با تمرکز بر مفهوم سیاستگذاری عمومی و مبتنی بر منطق گفتمان‌محوری است. ورود به صفحه انديشکده

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن