اخبارپیشنهاد سردبیریادداشت سیاستی
راهکارهای اجرایی مدیریت سبد سوخت نیروگاه در زمستان
مرکز توسعه پایدار انرژی (پایا)، پنج راهکار برای مدیریت سبد سوخت در زمستان پیش رو ارائه داده است.
مرکز توسعه پایدار انرژی (پایا)
صورت مسئله
برای اینکه جلوگیری از خاموشی نیروگاهها در زمستان، نیاز است به طور روزانه 220 الی 230 میلیون مترمکعب گاز طبیعی نیروگاههای حرارتی تامین شود. در نیروگاه های بخار معادل 45 تا 50 میلیون مترمکعب در روز، مازوت قابل مصرف است و فقط نیروگاه های بخار مازوت مصرف میکنند. بنابراین معادل 180 میلیون مترمکعب گاز طبیعی باقی میماند که باید پوشش داده شود. در آذرماه مخازن ذخیره گازوئیل در نظر گرفته شده برای نیروگاهها پر میشود که ظرفیت آن حدود 2.25 میلیارد مترمکعب است؛ اگر از ذخایر گازوئیل حداکثر استفاده صورت بگیرد؛ به طوری که هر روز به نیروگاههای گاز گازوئیل رسانیده شود، نهایت ظرفیت تامین معادل 80 میلیون مترمکعب گاز در روز است. بنابراین حداقل 100 میلیون مترمکعب گاز در روز کسری وجود دارد که ممکن است بتوان با ارائه نفت سفید نهایتا معادل 50 میلیون مترمکعب گاز طبیعی، سوخت مورد نیاز نیروگاهها را تامین کرد.
وضعیت فعلی
در 3 شهریورماه 1405 مدیر هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز ایران خبر داده است که پالایشگاه گازی بالا آمده است و حدود 86 میلیون مترمکعب در روز ظرفیت تولید گاز احیا شده است . این ظرفیت احیا شده میتواند در زمستان به کار بیاید؛ هر چند با وجود ظرفیت احیا شده، حدود 11 استان کشور با تنش گازی در زمستان مواجه خواهند شد.از طرف دیگر، وزیر نیرو در تاریخ 9 شهریورماه اعلام کرده است که در حال حاضر، بیش از 2 میلیارد مترمکعب نسبت به سال گذشته سوخت بیشتری ذخیره و دریافت شده است؛ همچنین وزارت نیرو به دنبال این است که سوخت بیشتری را برای زمستان ذخیرهسازی نماید .با وجود احیای ظرفیت گازی و همچنین روند مطلوب در ذخیرهسازی گازوئیل، شرایط کشور از جمله نوسان دمایی در فصل سرد میتواند به سمتی برود که تقاضای گاز برای گرمایش افزایش یابد. به همین دلیل نیاز است تمهیدات دیگری نیز در نظر گرفته شود.
راهکارهای اجرایی
1. با توجه به ظرفیت ذخیرهسازی سالانه حدود ۱ میلیارد مترمکعب در مخزن سراجه و ۲ میلیارد مترمکعب در مخزن شوریجه، برنامهریزی برای پر کردن این مخازن تا حداکثر ظرفیت در ماههای گرم سال انجام شود. هدف، دستیابی به نرخ برداشت روزانه حداقل ۲۰ میلیون مترمکعب از مخزن شوریجه و ۱۰ میلیون مترمکعب از مخزن سراجه در روزهای اوج سرماست. مذاکره با شرکت ملی گاز ایران برای تضمین این نرخ برداشت و اطمینان از عملکرد بهینه تجهیزات، به عنوان یک اقدام فوری در دستور کار قرار گیرد.
2. با هدف جبران بخشی از کسری تولید نیروگاههای حرارتی، برنامهریزی برای بهرهبرداری حداکثری از نیروگاههای برقآبی صورت پذیرد. با توجه به ظرفیت اسمی ۱۲,۰۰۰ مگاواتی این نیروگاهها و امکان دسترسی به حدود ۱۰,۰۰۰ مگاوات در زمان پیک، هماهنگی با شرکت مدیریت شبکه برق ایران برای افزایش تولید این نیروگاهها در ساعات اوج مصرف (به ویژه در روزهای سرد سال) انجام شود. این اقدام میتواند به میزان قابل توجهی از فشار بر نیروگاههای گازی بکاهد.
3. به منظور کاهش تقاضای شبکه سراسری برق، تسهیل فرآیند واردات نیروگاههای دیزلی دست دوم برای شهرکهای صنعتی و کارخانجات بزرگ در دستور کار قرار گیرد. این تسهیلات باید شامل موارد زیر باشد:○کاهش تعرفه گمرکی: کاهش موقت حقوق ورودی برای ژنراتورهای بالای ۷۵ کیلوولتآمپر (با کد تعرفه ۸۵۰۲۱۲۰۰ و بالاتر) از نرخهای فعلی (حدود ۵ تا ۱۵ درصد) به نرخهای ترجیحی.○تخصیص ارز: اختصاص سهمیه ارزی مشخص و تضمینشده برای واردکنندگان این تجهیزات به منظور جلوگیری از نوسان قیمت تمامشده.○تسهیل فرآیند ترخیص: ایجاد یک پنجره واحد (Single Window) در گمرک برای ترخیص این کالاها و کاهش تشریفات اداری و بروکراسی.
4. با هدف کاهش مصرف گاز طبیعی در بخشهای غیرضروری و اولویتدهی به مصارف خانگی، برنامه تامین سوخت دوم برای نانواییها و صنوف حیاتی (مانند بیمارستانها) اجرا شود:○برآورد نیاز: با همکاری اتحادیه نانوایان کشور، تعداد کل نانواییها و میزان مصرف سوخت دوم (نفتگاز یا گاز مایع) مورد نیاز برای یک دوره ۳۰ روزه بحران برآورد شود (به عنوان مثال، بر اساس تجربه مشهد، میتواند رقمی در حدود چند ده میلیون لیتر در سطح کشور باشد).○زیرساخت ذخیرهسازی: ایجاد مخازن ذخیره سوخت مایع (نفتگاز) در نزدیکی مراکز توزیع اصلی هر استان و همچنین تامین کپسولهای گاز مایع برای واحدهای صنفی، به گونهای که در زمان قطع گاز، حداکثر ظرف ۶ ساعت سوخت جایگزین در دسترس باشد.
5. تقویت بازدهی و عملکرد نیروگاههای حرارتی با کمترین اقدامات:○تکمیل بخش بخار نیروگاههای سیکل ترکیبی: این مهمترین و مؤثرترین اقدام است. در نیروگاههای سیکل ترکیبی، حرارت خروجی توربینهای گازی برای تولید بخار و به حرکت درآوردن توربینهای بخار استفاده میشود.○بهینهسازی بازیافت حرارت در بویلرها: در نیروگاههای بخار، بیشترین اتلاف انرژی مربوط به بویلر است. اقداماتی مانند پیشگرم کردن هوای ورودی و کاهش هوای اضافی در مشعلها، تلفات حرارتی را کاهش داده و راندمان احتراق را بهبود میبخشد.○بهینهسازی عملکرد تجهیزات: میتوان با اقداماتی نظیر شستشوی شیمیایی بویلرها، تعمیرات اساسی توربینها و بهبود عملکرد سیستم خنککننده سطح عملکرد نیروگاه را افزایش داد.در هر یک از راهکارهای پیشنهادی بالا، جزییات اجرایی از جمله زمان مورد نیاز برای اجرا، قابلیت اجرا، اقدامات تکمیلی و ملاحظات اجرایی وجود دارد که باعث میشود بین راهکارها نیاز باشد اولویتبندی صورت بگیرد. در جدول زیر جزییات هر راهکار مشخص شده است:
