آشنایی با انواع اسناد اندیشکده ای؛ سند یادداشت حقوقی
سند یادداشت حقوقی، یادداشت کوتاه حقوقی و قانونی است که با هدف بهبود تصویب یک قانون مشخص نگاشته میشود.
اندیشکده ها، نتایج فعالیت های خود را در قالب های متنوعی ارائه میدهند: کتاب، مجله، سند سیاستی، ویدئو، پویانمایی، موشن گرافی، اینفوگرافی و غیره. از این میان «اسناد سیاستی»، پربسامدترین خروجی تولیدشده توسط اندیشکده ها هستند؛ که در ۱۹ نوع شناسایی و احصا شدهاند. طبق اطلاعات پایگاه داده جامعه اندیشکده ها، از این میان، ۱۱ نوع سند اندیشکده ای در اندیشکده های ایرانی متداول است. در سلسله یادداشت های «آشنایی با انواع اسناد اندیشکده ای»، به تفکیک این اسناد معرفی میشوند. در چهارمین شماره از این مجموعه، «سند یادداشت حقوقی» معرفی و توضیح داده شده است.
سند یادداشت حقوقی عبارت است از سند نسبتا کوتاهی که به طور مشخص ناظر به متون حقوقی و قانونی (به ویژه قوانین مجالس قانونگذاری) و به منظور کمک به قانونگذاران جهت تصویب قوانین بهتر نگاشته میشود و در آن ضمن پرداختن به ریشه ها و سوابق، نکات لازم جهت بهبود یک قانون مشخص ارائه میشود. این نوع سند به طور مشخص ناظر به قوانین مصوب و طرح ها و لوایح در دستور کار مجالس قانونگذاری و در رأس آنها مجلس شورای اسلامی اختصاص است. این سند میتواند به نقد حقوقی قوانین و آثار سیاستی آنها بپردازد و یا حتی با لحنی کاملا حقوقی یک قانون را به نمایندگان مجلس پیشنهاد دهد.
یک سند یادداشت حقوقی به صورت کلی از بخش های زیر تشکیل شده است:
-
عنوان
-
چکیده
-
مقدمه
در این قسمت که بلافاصله بعد از چکیده و بدون هیچگونه عنوانی آورده میشود، به دلیل توسعه پرداخته میشود.
-
نکات اساسی
در صفحه اول سند یادداشت حقوقی باید در قالب یک بخش جداگانه، نکات اصلی سند، در قالب چند بولت به مخاطب منتقل شود.
-
سابقه قانون
هر قانونی دارای ریشه ها و اهداف اولیه ای است که لازم است به آنها پرداخته شود .
-
تحلیل وضعیت فعلی
در این قسمت باید به وضعیت فعلی قانون و کاستی های احتمالی آن اشاره شود. در این بخش از سند ممکن است جهت نقد سیاست های گذشته از ادبیات حقوقی استفاده شود و لذا بهتر است از آرا و نظرات حقوق دانان نیز در این بخش استفاده شود.
-
تحلیل آثار و عوارض
در این قسمت به تاثیر قانون جدید (چه اصلاحی بر قوانین گذشته باشد و چه قانونی جدید) بر حوزه های مرتبط اجتماعی پرداخته میشود.
-
جمع بندی
در قسمت جمع بندی، باید ضمن اشاره مختصری به ریشه و سابقه قانون، به کاستی های گذشته اشاره و بر اهمیت و نقاط قوت قانون پیشنهادی جدید علیرغم برخی کاستی های احتمالی آن تاکید میشود.
مثال ها:
در ادامه جهت آشنایی با سند یادداشت حقوقی، چند مثال از پروژه های منتشر شده در سایت جامعه اندیشکده ها آمده است:
- پژوهش معرفی طرح مدیریت تعارض منافع // اندیشکده شفافیت برای ایران
- پژوهش بررسی طرح سامان دهی پیام رسان های اجتماعی // مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
پی نوشت: مطالعه جامعه اندیشکده ها درباره انواع اسناد اندیشکده ای، برگرفته از کتاب مهدی خراتیان است.
