بازخوانی آرایش اجتماعی ایران پس از جنگ رمضان؛ از همسویی ملی تا تردید اجتماعی

صابر میرزایی

در پی پیروزی ایران در جنگ رمضان و موفقیت راهبردی ایران در برابر فشارها و مداخلات خارجی، جامعه ایران را می‌توان ازمنظر نسبت‌گیری با منافع ملی در چند لایه اجتماعی صورت‌بندی کرد:

1- اکثریت همسو
بخش بزرگی از جامعه، تحولات اخیر و عقب‌نشینی قدرت‌های مداخله‌گر را نشانه‌ای از افزایش اقتدار ملی و تثبیت موقعیت ایران می‌دانند. این گروه با وجود آگاهی از هزینه‌های مقاومت، نتیجه نهایی را در چارچوب حفظ امنیت، استقلال و عزت کشور معنا می‌کنند و از این منظر، احساس غرور و اطمینان بیشتری نسبت به آینده دارند.

2- لایه تردید و انتظار
بخشی از جامعه در وضعیت انتظار قرار دارد. این گروه الزاماً مخالف موفقیت‌های راهبردی ایران نیست، اما پیوند عاطفی و هویتی خود با این موفقیت‌ها را به مشاهده آثار ملموس در زندگی روزمره گره زده است.برای این لایه، پرسش اصلی این است که دستاوردهای سیاسی و نظامی چگونه به بهبود اقتصادی، آرامش اجتماعی، افزایش امید عمومی و گشایش در زندگی مردم تبدیل خواهد شد. ازهمین‌رو، آینده این گروه تا حد زیادی وابسته به آن است که پیروزی‌های کلان تا چه اندازه در سطح زندگی عمومی مردم قابل لمس شود.

3- اقلیت واگرا نسبت به روایت ملی
در لایه سوم، با اقلیتی محدود مواجه هستیم که نسبت به موفقیت‌های ملی احساس بیگانگی یا حتی ناخرسندی دارند. این واگرایی، نشانه نوعی گسست هویتی عمیق با سرنوشت جمعی ملت ایران است.برای این گروه، مسئله اصلی بازتعریف نسبت خود با وطن است. زیست پایدار در یک جغرافیا، بدون حدی از همسویی با منافع کلان آن ملت ممکن نیست. تقابل دائمی با موفقیت‌های کشور، پیش از آنکه به جامعه آسیب بزند، آنان را دچار فرسایش روحی، انزوای اجتماعی و نارضایتی دائمی می‌کند.با این حال، وزن اصلی جامعه امروز ایران در این لایه تعریف نمی‌شود. تمرکز اصلی تحولات اجتماعی، میان اکثریت همسو و لایه تردید و انتظار است؛ جایی که آینده انسجام ملی در آن رقم می‌خورد.

جمع‌بندی
مسئله اصلی در آینده، تبدیل دستاوردهای راهبردی به سرمایه اجتماعی پایدار است. هرچه پیروزی‌های کلان در زندگی ملموس مردم بازتاب بیشتری پیدا کند، امکان جذب لایه مردد و کاهش شکاف‌های هویتی افزایش خواهد یافت. از این منظر، آینده اجتماعی کشور نه فقط به موفقیت در میدان‌های بیرونی، بلکه به توان تبدیل آن موفقیت‌ها به امید، رفاه، عدالت و انسجام درونی وابسته است.