شرکت ها چگونه از ابزارهای نوین جهت تامین مالی استفاده کنند؟

یاسر خانی، مدیر عامل شرکت توسعه دانش بنیان سینا و پژوهشگر مرکز پژوهش های توسعه و آینده‌ نگری

برای تامین مالی شرکت‌ها روش‌های مختلف و متنوعی  وجود دارد. تنوع ابزارهای مالی از نظر ترکیب ریسک و بازده، شیوه مشارکت و ماهیت سود در ریسک، گروه‌های مختلفی را به سوی خود می‌کشاند؛ بنابراین با وجود روش‌های مختلف تامین مالی، شرکت‌ها در ابتدا باید هدف از تامین مالی شرکت، نوع ترکیب تامین مالی شرکت، روش تامین مالی شرکت، میزان بازدهی تامین مالی، میزان ریسک و میزان ریسک و گروه‌های مناسب برای تامین مالی را شناسایی کرده و سپس اقدام به جذب سرمایه نمایند.

برای تامین مالی شرکت‌ها نهادهایی همچون بانک‌های تخصصی، بانک‌های پس انداز و وام، اتحادیه‌های اعتباری، نهادهای مالی غیر بانکی عمومی و تخصصی، بنگاه‌های اقتصادی، دولت و موسسات وابسته به آنها و جذب سرمایه‌گذاری خارجی از جمله روش‌های عمده تامین مالی شرکت‌ها در اقتصاد به شمار می‌روند.

باید افزود که از میان روش‌های بیان سده همه روش‌ها برای سرمایه‌گذاری و تامین مالی شرکت‌ها مناسب نیست و همانطور که بیان شد باید با شناسایی میزان ریسک و میزان بازدهی، بهترین روش تامین مالی را برای شرکت انتخاب کرد.

شرکت‌های دانش‌بنیان از نمونه شرکت‌هایی هستند که نیاز به تامین مالی برای پیشبرد پروژه‌های خود دارند. شرکت‌های دانش‌بنیان که در حوزه‌های توسعه نوآوری‌های علمی و فناوری‌های پیشرفته، با ارزش‌افزوده فراوان فعالیت می‌کنند، برای توسعه و تجاری‌سازی موفق فناوری، به منابع مختلفی مانند منابع انسانی، منابع مالی، انواع تجهیزات و زیرساخت‌ها و …  نیاز دارند.

به طور کلی، شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور برای تامین مالی از دو ابزار تامین مالی مبتنی‌بر بدهی و ابزارهای تامین مالی مبتنی‌بر سهم برای تامین مالی استفاده می‌کنند.

• در روش تامین مالی مبتنی بر بدهی، نهاد تامین مالی، مبلغی را برای انجام کار، پروژه و یا اجرای طرحی در ازای دریافت وثیقه، به عنوان قرض یا وام در اختیار شرکت دانش‌بنیان قرار می‌دهد و پس از گذشت مدتی، آن مبلغ را همراه با سود متعارف از شرکت دانش‌بنیان دریافت می‌کند.
• در روش تامین مالی مبتنی بر سهم نیز نهاد تامین مالی مبلغی را در اختیار شرکت دانش‌بنیان می‌گذارد، اما به جای آن که از آن وثیقه و تضمینی دریافت کند در سود و زیان طرح با شرکت دانش‌بنیان شریک می‌شود. در این روش قسمتی از سهم پروژه یا قسمتی از سهم شرکت به نهاد تامین مالی تعلق می‌گیرد.

شرکت‌های دانش‌بنیان در مسیر رشد و توسعه خود با چالش‌هایی نیز روبه‌رو هستند؛ مسائل و چالش‌های مالی و اقتصادی به‌ویژه دسترسی محدود به منابع مالی یا به عبارتی کمبود و محدودیت منابع مالی و عدم کفایت سرمایه‌گذاری (ناکافی بودن تامین مالی) و کارآمدی لازم در زمان مناسب از یکسو و چگونگی تأمین مالی و نیز تخصیص بهینه آن ازسوی دیگر، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها و موانع شرکتهای دانش‌بنیان در مسیر رشد و توسعه و دستیابی آنها به اهدافشان محسوب می‌شوند.

در تامین مالی شرکت‌ها عوامل متعددی تاثیرگذار هستند که باعث تسریع در روند تامین مالی و یا عامل محدود کننده آن به شمار میروند که تاثیرات مثبت و منفی را در روند تامبن مالی شرکت‌ها می‌گذراند.عواملی از جمله برنامه‌های ترویجی و استفاده از افراد مورد اعتماد، فعالیت گسترده در شبکه‌های اجتماعی، تمایل به کارآفرینی در جامعه، قدرت شبکه‌سازی و دسترسی به افراد خلاق و ایده‌پرداز، تطابق خروجی دانش‌بنیان با موضوعات و نیازهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردم و پشتیبانی سرمایه‌گذار از پروژه‌های سرمایه‌گذاری شده به عنوان عواملی که تاثیر مثبت در روند تامین مالی شرکت‌ها دارند و عواملی از جمله عدم اعتماد به روش‌های جدید برای انجام امور مالی، عدم آگاهی مردم درباره تامین مالی جمعی و مزایای آن، عدم ریسک‌پذیری مردم، عدم روحیه مشارکت پذیری و سواد مالی پایین جامعه به عنوان عوامل منفی هستند که روند تامین مالی را محدود می‌سازند.