دارپا ابزاری با هوش مصنوعی ساخت تا ادعاهای تسلیحاتی دشمن را بررسی کند
مرور بنیاد توسعه فردا از گزارشات جنگ اندیشکدههای خارجی
بنیاد توسعه فردا به نقل از ساینتیفیک آمریکن (14 آوریل 2026)
در اواخر سال 2022، پژوهشگران چینی ادعای خارقالعادهای مطرح کردند: با استفاده از رایانههای کوانتومی نسبتاً ساده امروزی، میتوانند ارتباطات رمزنگاریشده را بشکنند. اگر این ادعا درست بود، اطلاعات محرمانه نظامی و حتی پیامهای شخصی دیگر امن نمیماند. اما بسیاری از کارشناسان به این ادعا شک داشتند. اغراق بود یا لاف زدن؟
به هر حال، همین ادعا باعث ایجاد ترس شد که شاید تواناییهای کوانتومی چین از آمریکا جلوتر رفته باشد. این نوع ترس خودش یک سلاح ژئوپلیتیکی است. آمریکا را وادار میکند به دنبال اهداف علمی مبهم بدود؛ حواسپرتیای که ارتش در میانه جنگ با ایران به آن نیاز ندارد. برای مقابله با این مشکل، آژانس پروژههای تحقیقاتی پیشرفته دفاعی آمریکا (دارپا) برنامهای به نام SciFy (مخفف Scientific Feasibility) راهاندازی کرده است. این برنامه ابزارهایی میسازد که میتوانند یک ادعای علمی عجیب را بررسی کنند و سریعاً مشخص کنند که آن ادعا «بیاساس» است یا یک «پیشرفت واقعی» که وزارت دفاع باید به آن توجه کند.
این ابزار چگونه کار میکند؟
اریکا بریسکو، مدیر برنامه SciFy، میگوید وظیفه دارپا جلوگیری از غافلگیری فناورانه است؛ یعنی اطمینان حاصل کند که فناوری نظامی آمریکا همیشه از رقبا جلوتر باشد. در واقع، دارپا پس از پرتاب غافلگیرکننده ماهواره اسپوتنیک توسط شوروی تأسیس شد تا دیگر هیچ «اسپوتنیک» دیگری رخ ندهد.
ابزارهای SciFy میتوانند به آژانسهای اطلاعاتی کمک کنند پیشبینی کنند که آیا کشوری دیگر میتواند ظرف پنج سال یک رایانه کوانتومی رمزگشا بسازد و از چه مراحلی باید عبور کند. این تحلیل همچنین میتواند نشان دهد که بودجه تحقیقاتی دارپا را کجا سرمایهگذاری کند.تیمهای مختلفی روی این پروژه کار میکنند. یکی از این تیمها ابزاری به نام Farscape ساخته است. شما یک ادعای علمی را وارد میکنید و سیستم چندین عامل هوش مصنوعی راه میاندازد تا اطلاعات مربوطه را جمعآوری کنند، میان دانش موجود استدلال کنند، اهمیت شواهد را رتبهبندی کنند و در نهایت یک ارزیابی کلی ارائه دهند.
در یک آزمایش داخلی، از این ابزار خواسته شد تعیین کند تولیدکنندگان تراشه چینی چه زمانی به اندازه انویدیای آمریکا خوب میشوند.تیم دیگری ابزارهای خود را مانند یک کارگاه نجاری طراحی کرده است. هر ابزار (مثل چکش) برای یک کار خاص استفاده میشود. مثلاً یکی از ابزارها ادعا را به اجزای قابل تأیید تجزیه میکند. فرض کنید کشور رقیب ادعا کند زرهی از مادهای ساخته که خودش را ترمیم میکند. ابزار بررسی میکند که آیا این ماده در جنگلهای استوایی و همچنین در توندراهای قطبی جامد میماند. اگر شواهد علمی نشان دهد که در یک روز گرم تابستانی به مایع تبدیل میشود، ادعا غیرممکن اعلام میشود.
نتایج اولیه و گامهای بعدی
در مرحله اول آزمایش، به تیمها ۴۸ ساعت فرصت داده شد تا ادعاهای علمی را با هوش مصنوعی ارزیابی کنند. نتایج آنها با تحلیل کارشناسان انسانی مقایسه شد. همه تیمها به توافق «متوسط» با کارشناسان دست یافتند که هدف دارپا بود.
جالبتر اینکه گاهی تحلیل هوش مصنوعی باعث میشد کارشناسان انسانی نظرات خود را تغییر دهند. به گفته یکی از محققان، کارشناسان در ۱۹ درصد موارد ارزیابی خود را تجدید نظر کردند، زیرا هوش مصنوعی توانست ارتباط میان حجم عظیمی از اطلاعات را پیدا کند که انسانها نمیتوانند یکجا در ذهن خود نگه دارند.
در ماههای آینده، این تیمها هوش مصنوعی خود را روی ادعاهای مربوط به رایانههای کوانتومی آزمایش خواهند کرد – از جمله ادعایی که پژوهشگران چینی مطرح کرده بودند. بعداً، همین ابزارها میتوانند به ارتش آمریکا کمک کنند فناوریهای کوانتومی خود را بدون سرگردانی در سرزمین داستانهای علمی تخیلی غیرممکن، توسعه دهد.
^کارشناسان: اریکا بریسکو (دارپا)، کلیتون کرک (مؤسسه فناوری جورجیا)، فرانک فرارو (دانشگاه مریلند)^
ساینتیفیک آمریکن (Scientific American) یکی از معتبرترین و قدیمیترین مجلات علمی جهان است که از سال ۱۸۴۵ به طور مستمر منتشر میشود. این مجله به زبان ساده اما دقیق، پیچیدهترین دستاوردهای علمی را برای عموم توضیح میدهد و به عنوان یک منبع قابل اعتماد در سراسر جهان شناخته میشود.
