استفاده هوشمندانه از موقعیت تنگه هرمز و باب المندب

مرکز پژوهشی آرا

کنترل تنگه‌های هرمز و باب‌المندب به‌عنوان اهرم ژئوپلیتیکی ایران در مواجهه با غرب، از لحاظ نظری امکان‌پذیر است. هرچند بهره‌گیری مستقیم از این ابزار به‌شدت هزینه‌بر و پرریسک خواهد بود. راهبرد بهتر، استفاده هوشمندانه از این موقعیت در قالب دیپلماسی فعال، تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی، و مشارکت در امنیت منطقه‌ای است.

توصیه‌های سیاستی

آماده‌سازی دیپلماسی دفاعی برای مشروع‌سازی اقدام

• بیانیه رسمی فوری صادر شود که در آن انسداد تنگه به‌عنوان اقدام دفاعی متقابل در برابر تهدید یا تجاوز (نظیر تحریم‌های فلج‌کننده یا اقدام نظامی غرب) تبیین گردد و بر مبانی حقوقی آن تأکید شود.
•  تأکید شود عبور کشتی‌ها در قالب موارد خاص و با نظارت امنیتی امکان‌پذیر است تا انسداد مطلق تلقی نشود و ماهیت بازدارنده این اقدام برجسته گردد.
• کشورهای بی‌طرف به‌روشنی در جریان قرار گیرند که این اقدام صرفاً واکنشی متناسب به تهدیدات یک‌جانبه غربی است.

افزایش بازدارندگی نظامی برای مقابله با واکنش‌ها

•  سکوهای پرتاب موشک، پدافند هوایی، زیرسطحی‌ها و مین‌های کنترل‌شده در محدوده تنگه برای مقابله با هرگونه عملیات آزادسازی آماده شود.
• هشدار رسمی داده شود که هر اقدام نظامی غربی، با واکنش متقارن و هدف قراردادن پایگاه‌های آمریکا و متحدان در منطقه روبه‌رو خواهد شد.

فعال‌سازی جبهه مقاومت منطقه‌ای

• از محور مقاومت (حزب‌الله، حشد شعبی، انصارالله، گروه‌های مقاومت در سوریه و فلسطین) خواسته شود که به‌صورت غیرمستقیم تهدیدات را در مناطق دیگر افزایش دهند تا تمرکز دشمن را از هرمز و باب‌المندب منحرف سازند.
• در لبنان یا عراق، تظاهرات مردمی ضد غربی هدایت شود تا هزینه بین‌المللی واکنش نظامی دشمن افزایش یابد.

آماده‌سازی اقتصاد داخلی برای شوک ناشی از تقابل

• رزرو ارزی، ذخایر کالای اساسی، سوخت و برق در اولویت قرار گیرد.
• کاهش صادرات رسمی نفت با فروش غیررسمی یا افزایش قیمت جهانی نفت جبران شود.
• برنامه‌های اقتصاد مقاومتی، کنترل نقدینگی و مهار تورم به‌صورت اضطراری اجرا شود.

استفاده از جنگ روایت‌ها در رسانه‌های جهانی

• با استفاده از شبکه‌هایی مانند پرس‌تی‌وی، المیادین، راشاتودی و شبکه‌های اجتماعی، روایت «دفاع در برابر زورگویی» در افکار عمومی جهان ترویج شود.
•  تأکید شود که غرب عامل اصلی ناامنی انرژی جهان است، نه ایران.
• بر همدلی کشورهای جنوب جهانی با ایران تمرکز شود.

سناریوسازی برای گشودن تدریجی تنگه‌ها در ازای امتیاز

• بسته‌ای از شروط مشخص برای بازگشایی تنگه‌ها آماده شود: لغو تحریم‌های نفتی، خروج نظامیان غربی از منطقه، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده.
• از تنگه‌ها به‌عنوان ابزار چانه‌زنی مرحله‌به‌مرحله در مذاکرات بهره‌برداری شود.