بهترین و بدترین سناریوهای بستهشدن تنگه هرمز توسط ایران
مرور بنیاد توسعه فردا از گزارش نشنال اینترست
بنیاد توسعه فردا بهنقل از نشنال اینترست (۱ آوریل ۲۰۲۶)
جنگ در خلیج فارس و بستهشدن تنگه هرمز چشماندازهای ترسناکی را پیش رو میگذارد. اما برخلاف دهه ۱۹۷۰، این بحران به رکود تورمی وحشتناک آن دوران منجر نخواهد شد.
چرا اینبار با دهه ۱۹۷۰ تفاوت دارد؟
در دهه ۱۹۷۰، تحریم نفتی اوپک و کمبودهای ناشی از آن، احساسی از کمبود دائمی نفت ایجاد کرد. عباراتی مانند peak oil رایج بود. این انتظارات فشار صعودی بیشتری بر نرخ تورم وارد میکرد و بهبود اقتصاد را دشوار میساخت.
امروز اما شرایط کاملا متفاوت است:
- کارایی شگفتانگیز در مصرف سوخت؛
- فناوریهای جدید حفاری؛
- حضور رو به رشد جایگزینهای انرژی.
مردم امریکای شمالی امروز احساس فراوانی نفت و گاز دارند. حتی اگر تنگه هرمز برای همیشه بسته شود، تولیدکنندگان نفت در شبهجزیره عربستان خطوط لوله و تاسیسات بندری برای دورزدن تنگه خواهند ساخت. چشمانداز واقعی این منابع، انتظارات کمبود دائمی را از بین میبرد.
تفاوت بزرگ دیگر سیاست پولی است. در دهه ۱۹۷۰، فدرال رزرو و بانکهای مرکزی دیگر با اتخاذ سیاستهای پولی آسان سعی در کاهش بارهای اقتصادی واقعی کمبود نفت داشتند. آنها پول زیادی به اقتصاد تزریق کردند و بدین ترتیب اثرات تورمی افزایش قیمت نفت را تشدید کردند. اینبار به نظر میرسد فدرال رزرو و سایر بانکهای مرکزی از اشتباهات گذشته آگاهند.
بهترین سناریو: پایان زودهنگام خصومتها
- پایان سریع درگیری؛
- مذاکره با دولتی همکار یا حداقل کمتر خصمانه در ایران (ناشی از قیام مردمی موفق یا بازماندگان سرخورده رژیم موجود)؛
- بازگشایی فوری تنگه هرمز به روی همه کشتیرانی؛
- تلاشهای جدی برای تعمیر آسیبهای وارد شده به میادین نفتی و گازی و زیرساختهای کشتیرانی.
تعمیرات زمان میبرد، اما حداقل نفت شروع به جریان میکند. قیمتها از اوج امروزی کاهش خواهد یافت. از آنجایی که چنین نتیجهای تاثیر مختلکننده دیرینه رژیم قدیم ایران را از بین میبرد، قیمت نفت حتی میتواند به زیر سطح قبل از جنگ برسد. تولیدکنندگان نفت -بهویژه روسها- در چنین سناریویی ضرر خواهند کرد، اما بیشتر اقتصادهای جهان سود خواهند برد.
بدترین سناریو: تشدید و ویرانی گسترده
- ادامه طولانی درگیری؛
- نابودی کامل میادین نفتی و گازی منطقه و زیرساختهای کشتیرانی؛
- جهان به طور نامحدود دسترسی به تمام نفت و گازی را که زمانی از خلیج فارس عبور میکرد از دست میدهد؛
- قیمت سوختهای فسیلی بسیار بالاتر از امروز خواهد رفت
- اقتصادها دلیلی برای امیدواری به کاهش قیمت در آینده قابل پیشبینی نخواهند داشت؛
- منابع امریکای شمالی در نهایت به بازارهای جهانی جریان خواهد یافت، اما احتمالا به اندازه کافی فراوان نیست که زیانهای خاورمیانه را جبران کند؛
- بدترین بخش: فدرال رزرو ممکن است دوباره به رویههای ناگوار دهه ۱۹۷۰ بازگردد و بدین ترتیب اثرات تورمی فوری افزایش قیمت نفت و گاز را تعمیم و گسترش دهد.
احتمالات
بازارهای شرطبندی تخمین میزنند تقریبا ۸۰ درصد شانس پایان جنگ تا پایان ژوئن وجود دارد. در اینصورت احتمالات بهسمت سناریوی خوشبینانه میرود.
پینوشت: در سال ۲۰۰۱، مجله «نشنال اینترست» توسط «The Center for the National Interest» خریداری شد. این مرکز یک اندیشگاه سیاستگذاری عمومی در واشنگتن دی.سی. است که در سال ۱۹۹۴ توسط ریچارد نیکسون، رئیسجمهور اسبق امریکا تاسیس شد. عموما در رتبهبندیهای معتبر، این اندیشگاه رتبهای زیر ۵۰ کسب کرده است.
