آینده ناتو: اروپا به دنبال استقلال از آمریکا

سید عبدالمجید زواری، مدیر اندیشکده روابط بین الملل

در سال‌های اخیر، تغییر جهت استراتژیک ایالات متحده به سمت منطقه هندو-آرام و تلاش برای بهبود روابط با روسیه، نگرانی‌های جدی در میان اعضای اروپایی ناتو ایجاد کرده است. این تغییرات باعث شده تا اروپا و کانادا به طور جدی به این سوال بیندیشند که آیا ناتو بدون حمایت نظامی و لجستیکی آمریکا می‌تواند در برابر روسیه بایستد یا خیر.

استقلال اروپا از آمریکا: رویایی دور یا واقعیتی نزدیک؟

فریدریش مرتز، رهبر احتمالی آینده آلمان، اخیراً اعلام کرد که اولویت مطلق او دستیابی به استقلال اروپا از ایالات متحده است. این اظهارات نشان‌دهنده تغییرات عمیقی است که در روابط فراآتلانتیکی در حال وقوع است. اروپا اکنون در تلاش است تا آسیب‌پذیری‌های خود را شناسایی کرده و راه‌حل‌هایی برای تقویت توان دفاعی خود بدون تکیه بر آمریکا بیابد.

توانمندی‌های نظامی اروپا در برابر روسیه

بر روی کاغذ، نیروهای نظامی اروپایی ناتو از نظر کمی و کیفی با روسیه برابری می‌کنند. اما این برابری ظاهری می‌تواند گمراه‌کننده باشد. اروپا برای دهه‌ها به حمایت‌های لجستیکی، اطلاعاتی و سوخت‌رسانی هوایی آمریکا وابسته بوده است. بدون این حمایت‌ها، ناتو اروپایی با چالش‌های جدی در زمینه شناسایی، سوخت‌رسانی هوایی و تدارکات مواجه خواهد شد.

قدرت هوایی: نقطه قوت اروپا

یکی از نقاط قوت اروپا، قدرت هوایی آن است. کشورهای اروپایی ناتو از جنگنده‌های پیشرفته‌ای مانند رافال فرانسوی، گریپن سوئدی و یوروفایتر تایفون استفاده می‌کنند. این جنگنده‌ها به طور کلی قابلیت همکاری با یکدیگر را دارند و از نظر فناوری از جنگنده‌های روسی پیشرفته‌تر هستند. با این حال، آمریکا بیش از نیمی از جنگنده‌های ناتو را تأمین می‌کند و بسیاری از هواپیماهای باقی‌مانده نیز ساخت آمریکا هستند.

نگرانی اصلی این است که اروپا ممکن است در تأمین تسلیحات هوایی و سیستم‌های دفاع هوایی زمینی مانند پاتریوت با کمبود مواجه شود. همچنین، تعداد تانکرهای سوخت‌رسانی هوایی اروپا به مراتب کمتر از نیروی هوایی آمریکاست.

نیروی زمینی: ضعف نسبی اروپا

در حوزه نیروی زمینی، اروپا با چالش‌های بیشتری روبرو است. روسیه با وجود تلفات سنگین در جنگ اوکراین، همچنان تعداد قابل توجهی تانک و وسیله نقلیه زرهی در اختیار دارد. بر اساس آمار موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک (IISS)، روسیه در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۵۰۰ تانک و ۲۸۰۰ وسیله نقلیه زرهی بازسازی و تولید کرده است. در مقابل، مجموع تانک‌های اصلی جنگی بریتانیا، فرانسه، ایتالیا و آلمان کمتر از ۹۰۰ دستگاه است.

قدرت دریایی: چالش کنترل دریاها

نیروی دریایی روسیه، به ویژه ناوگان زیردریایی‌های هسته‌ای آن، یک تهدید جدی محسوب می‌شود. زیردریایی‌های کلاس Yasen روسیه به عنوان کشتی‌های بسیار خطرناک و پیشرفته شناخته می‌شوند. در مقابل، اروپا به طور کلی از نظر تعداد زیردریایی‌ها و کشتی‌های سطحی در موقعیت ضعیف‌تری قرار دارد. بریتانیا و فرانسه تنها اعضای اروپایی ناتو هستند که دارای سلاح‌های هسته‌ای دریایی هستند، اما تعداد این سلاح‌ها در مقایسه با روسیه بسیار کمتر است.

سلاح‌های هسته‌ای: بازدارندگی نهایی

روسیه بزرگ‌ترین زرادخانه هسته‌ای جهان را در اختیار دارد و این موضوع یک تهدید جدی برای اروپا محسوب می‌شود. بریتانیا و فرانسه نیز دارای سلاح‌های هسته‌ای هستند، اما تعداد این سلاح‌ها در مقایسه با روسیه بسیار ناچیز است. بازدارندگی هسته‌ای آمریکا همواره به عنوان اصلی‌ترین عامل جلوگیری از تجاوز روسیه به اروپا عمل کرده است. با کاهش نقش آمریکا در ناتو، اروپا باید به طور جدی به تقویت توان بازدارندگی هسته‌ای خود بیندیشد.

نتیجه‌گیری

ناتو بدون آمریکا با چالش‌های متعددی در زمینه لجستیک، قدرت هوایی، نیروی زمینی و دریایی مواجه خواهد بود. اگرچه اروپا از نظر فناوری و آموزش نیروها در موقعیت بهتری نسبت به روسیه قرار دارد، اما وابستگی تاریخی به حمایت‌های آمریکا می‌تواند ضعف‌های جدی ایجاد کند. اروپا باید به سرعت سرمایه‌گذاری‌های خود در حوزه دفاعی را افزایش داده و به سمت استقلال بیشتر از آمریکا حرکت کند. تنها در این صورت می‌تواند در برابر تهدیدات روسیه ایستادگی کند.

این تغییرات نه تنها نیازمند افزایش بودجه دفاعی، بلکه مستلزم همکاری بیشتر بین کشورهای اروپایی و ایجاد یک استراتژی دفاعی مشترک است. اروپا باید به این واقعیت توجه کند که در جهان امروز، امنیت تنها از طریق همبستگی و تقویت توانمندی‌های داخلی قابل دستیابی است.