بیمه دریایی تنگه هرمز؛ ابزار پیاده‌سازی نظم جدید

اندیشکده ایتان

جمهوری اسلامی ایران با هدف فشار بر دشمن امریکایی-صهیونی، هم‌اکنون تنگه راهبردی هرمز را بسته است. این اقدام به‌طور مستقیم موجب افزایش قیمت انرژی در بازارهای جهانی و عدم‌امکان صادرات نفت ازسوی کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد شد. با وجود اینکه هدف اولیه ایران از این اقدام، فشار بر دشمن است؛ اما به‌دلیل گسترش تبعات این اقدام به کشورهای غیرمتخاصم و متضررشدن آن‌ها، تداوم این روند موجبات فشار سیاسی بر جمهوری اسلامی ایران را فراهم خواهد آورد. برای حرکت درجهت نیل به نظم نوین جهانی، مدیریت فشارهای سیاسی مذکور و تنظیم روابط با شرکای راهبردی، امری ضروری است.

درحال‌حاضر، نیروهای مسلح کشور تنها به کشتی‌های خودی و چینی امکان عبور از تنگه را داده‌اند. این شیوه قاعده‌گذاری که متناسب با شرایط جنگی اتخاذ شده است؛ در بلندمدت و در شرایط صلح، به‌دلیل استفاده گسترده از ابزار نظامی، بالابودن و درعین‌حال پیش‌بینی‌ناپذیری سطح مخاطرات، امکان تداوم ندارد. بنابراین عدم متناسب‌سازی قواعد با روند طولانی‌شدن جنگ و همچنین شرایط صلح، اختلال عمومی در جریان دریانوردی در تنگه هرمز را پایدار کرده و منجر به تغییر جایگاه جمهوری اسلامی ایران از یک عامل نظم‌ساز و تامین‌کننده امنیت به عامل ناامنی منطقه در اذهان جهانی خواهد شد.

تجربه اعمال قواعد منحصر به عملیات نظامی توسط انصارالله یمن در دریای سرخ نیز همین را نشان می‌دهد که به‌سبب عدم متناسب‌سازی قواعد با شرایط، علی‌رغم پایان‌یافتن جنگ غزه و اعلام عمومی انصارالله یمن مبنی‌بر آتش‌بس و توقف عملیات، جریان دریانوردی در دریای سرخ همچنان به شرایط عادی بازنگشته است. بنابراین درراستای متناسب ساختن قواعد، لازم است تا با به‌کارگیری ابزارهای نرم، امکان تفکیک بین جریان مشروع و نامشروع کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد شده و در سایه اشراف نیروهای نظامی بر اطلاعات کشتی‌های عبوری، استفاده از ابزار نظامی با کارکرد ضمانت اجرای قواعد نرم و برخورد با متخلفان تداوم یابد. با این اقدام مخاطرات ناشی از عبور از تنگه برای شرکت‌های کشتیرانی، قابل سنجش می‌شود و همچنین ابزار نظامی در راستای شکل‌گیری نظم جدید امنیتی و اشراف کامل بر تنگه هرمز، به‌کار گرفته خواهد شد.

ازآنجاکه بیمه به‌عنوان ابزار سنجش و کنترل ریسک در دریانوردی، شناخته می‌شود؛ جمهوری اسلامی ایران با استفاده از تجربه گذشته خود در صنعت بیمه در دوره تحریم و بیمه‌های موجود در کشور، می‌تواند قواعد نرم خود را در تنگه هرمز با استفاده از ابزار بیمه دریایی، حاکم کند. به‌منظور پیاده‌سازی ابزار مذکور:

۱) جمهوری اسلامی ایران معیار ارتباط با کشورهای متخاصم را تعیین می‌کند؛

۲) جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌کند که با اتکا به توانمندی‌های خود و با مشارکت صنعت بیمه کشورهای همسو، ازاین‌پس در تنگه هرمز بیمه دریایی جنگی را به جریان مشروع تجارت ارائه می‌کند؛

۳) کشتی‌های متقاضی عبور از این نقطه استراتژیک برای پوشش مخاطرات خود به خرید بیمه جنگی اقدام خواهند کرد. این اقدام، معادله جدید ج.ا در موضوع تحریم‌های اقتصادی تلقی خواهد شد؛

۴) شرکت‌های ارائه‌دهنده بیمه جنگی با بررسی اطلاعات متقاضیان، مشروط‌بر عدم تناسب آن‌ها با کشورهای متخاصم اعلامی، بیمه جنگی را صادر می‌کنند.

بدین‌ترتیب تحت نظم ایرانی حاکم بر تنگه هرمز، کشتی‌های عبوری از مسیر این تنگه سه دسته خواهند بود:

۱) کشتی‌های مرتبط با کشورهای همسو:

به‌سهولت و تحت اشراف نظم مذکور عبور خواهند کرد؛

۲) کشتی‌های مرتبط با کشورهای غیرمتخاصم:

می‌توان از ابزار تعرفه بیمه برای همگرایی آن‌ها با سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران بهره برد. همچنین اگر کشتی‌های مرتبط با کشورهای غیرمتخاصم اقدام به دریافت پوشش بیمه‌ای و تبادل اطلاعات نکنند، تحت توقف و بازرسی قرار خواهند گرفت؛

۳) کشتی‌های مرتبط با کشورهای متخاصم:

به‌عنوان هدف نیروهای مسلح شناخته خواهند شد و مشمول پوشش بیمه جنگی قرار نمی‌گیرند.

با توجه به اینکه خطر عبور کشتی‌ها توسط بیمه‌های جمهوری اسلامی ایران پوشش داده می‌شوند و از‌سوی‌دیگر امنیت این تنگه توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تامین (یا تهدید) می‌شود، ضریب ریسک این بیمه برای شرکت‌های بیمه صفر و اطمینان‌بخشی آن برای کشتی‌های عبوری ۱۰۰ درصد خواهد بود.