حفظ پویایی اجتماعی در هفته‌های سرنوشت‌ساز جنگ

 سیدعبدالمجید زواری، مدیر اندیشکده روابط بین‌الملل

طرح بحث

هفته جاری به‌عنوان سومین هفته جنگ، از نظر اجتماعی و روانی یکی از مقاطع تعیین‌کننده محسوب می‌شود. در دو هفته گذشته و هم‌زمان با فضای معنوی شب‌های قدر و روز قدس، شاهد شکل‌گیری صحنه‌های کم‌نظیری از انسجام اجتماعی و حضور مردم در خیابان‌ها بودیم؛ حضوری که عملا سناریوی دشمن برای تحریک ناآرامی‌های داخلی را خنثی کرد.
بااین‌حال، در هفته پیش‌رو به‌دلیل عواملی همچون طولانی‌شدن جنگ، نزدیک‌شدن به تعطیلات نوروز و آغاز سفرهای پایان سال، احتمال کاهش حضور اجتماعی در فضاهای عمومی وجود دارد. کاهش این حضور می‌تواند زمینه را برای فعال‌شدن هسته‌های خرابکار و تروریستی فراهم کند. براین‌اساس پیشنهاد می‌شود با طراحی کمپین‌های اجتماعی و استفاده از مناسبت‌های ملی و مذهبی، پویایی اجتماعی و حضور مردم در خیابان‌ها حفظ و تقویت شود.

تحلیل وضعیت

در شرایط جنگی، حضور اجتماعی مردم در فضاهای عمومی علاوه‌بر کارکرد نمادین، نقش مهمی در بازدارندگی امنیتی نیز ایفا می‌کند. خیابان‌های فعال و پرجمعیت عملا امکان مانور برای شبکه‌های خرابکار و گروه‌های تروریستی را کاهش می‌دهد.

در دو هفته نخست جنگ، پیوند مناسبت‌های مذهبی با فضای اجتماعی موجب شکل‌گیری نوعی همبستگی عمومی شد. اما در هفته‌های آینده این پیوند طبیعی ممکن است تضعیف شود و نیازمند بازتولید اجتماعی از طریق برنامه‌های هدفمند است. مناسبت‌های پیش‌رو در تقویم ملی و مذهبی فرصت مناسبی برای تداوم این فضای اجتماعی فراهم می‌کنند.

پیشنهادهای اجرایی برای هفته سوم

• برگزاری نماز عید فطر در خیابان‌ها و فضاهای عمومی با تأکید بر همبستگی ملی؛
• برگزاری برنامه «لحظه تحویل سال؛ همه با هم در خیابان برای ایران»
•  ۲۵ اسفند (پایان سرایش شاهنامه): معرفی اسطوره‌های شاهنامه با تمرکز بر مفاهیم دفاع از سرزمین، وفاداری و مقابله با توطئه دشمن؛
•  مدیریت چهارشنبه‌سوری با تاکید جدی بر پرهیز از استفاده از مواد محترقه و رفتارهای پرخطر و تلاش برخی گروه‌ها برای ایجاد تنش و شروع جرقه‌های اولیه شورش؛
•  ۲۹ اسفند (سالروز ملی‌شدن صنعت نفت): بازخوانی تجربه تاریخی مقابله با سلطه خارجی بر منابع ایران و یادآوری ابعاد کودتای ۲۸ مرداد؛ دولت مصدق برای مقابله با غارت منابع ایران توسط کشورهای خارجی نفت ایران را ملی کرد ولی نهایتا با کودتای ۲۸ مرداد توسط امریکا و انگلیس مواجه شد. درحال‌حاضر هم ترامپ آشکارا هدف از جنگ علیه ایران را سلطه بر منابع ایران عنوان می‌کند.

سوژه‌های پیشنهادی برای هفته چهارم جنگ (از اول فروردین)

• کمپین «عید فطر عاشورایی» با تاکید بر مفاهیم مقاومت و ایستادگی؛
• تاکید بر پیوند نوروز با هویت ملی و مذهبی ایران به‌ویژه که براساس روایت ها، ظهور حضرت مهدی در نوروز خواهد بود؛
•  ۶ فروردین (زادروز زرتشت): تمرکز بر مفاهیم اخلاقی، ملی و مقابله با شر و پلیدی؛
•  ۱۲ فروردین: راهپیمایی روز جمهوری اسلامی با محور همبستگی ملی؛
•  ۱۳ فروردین: برنامه‌های جمعی «سیزده‌به‌در در خیابان» در قالب حضور اجتماعی گسترده

جمع‌بندی

با توجه به تلاش دشمن برای فعال‌سازی هسته‌های خرابکار و ایجاد ناامنی داخلی، حفظ پویایی اجتماعی و حضور عمومی در فضاهای شهری از اهمیت بالایی برخوردار است. استفاده هوشمندانه از نمادها و مناسبت‌های ملی و مذهبی می‌تواند به حفظ این انرژی اجتماعی کمک کند و در کنار سایر ابزارهای فشار منطقه‌ای همچون اهرم‌هایی همچون تنگه هرمز، باب المندب و حتی اختلال در کانال سوئز، هزینه‌های جنگ را برای طرف‌های متجاوز افزایش دهد.