تدوین سیاست‌های امر جنسی در جامعه ایران

مسائل و مشکلات حوزه امر جنسی یکی از مواردی است که کمتر به آن پرداخته می شود در حالی که مشکلات این حوزه باعث ایجاد ناهنجاری های مختلف می شود و تبعات آن بر فرهنگ جامعه تاثیرگذار است. برای تدوین سیاست های امر جنسی در جامعه ایران در ابتدا باید با بررسی های دقیق مشکلات شناسایی شده و برای حل آنان سیاست های دقیقی اتخاذ شوند. از آنجا که این سیاست ها در حوزه های فرهنگی و اجتماعی تاثیرگذار هستند، نیازمند تدوین سیاست های دقیق است به طوریکه همه جوانب آثار آن ها را در جامعه در نظر بگیرد. همچنین نیازمند آن است که همه ارکان حاکمیت از وزارتخانه ها تا سازمان های دولتی و نظامی و فرهنگی در راستای اجرای این سیاست ها نقش خود را به خوبی ایفا کنند.

سیاست های کلان و بسته های موضوعی سیاست گذاری امرجنسی در جامعه اسلامی ایران

در جلد دوم این پژوهش بر مبنای ترسیم شبکه مسائل، درخت اهداف و نقشه تحقق اهداف (که در جلد اول به آن ها پرداخته شد)، رویکردهای بهبود و اقدامات اساسی مشخص شده است. این رویکردها و اقدامات، مبنای شکل گیری سیاست های کلان می باشند. تعبیر سیاست های کلان، از این رو است که این سیاست ها رویکردهای اصلی را مشخص می کنند و برای این  که قابلیت اجرایی پیدا کنند لازم است در قالب سیاست های موضوعی و اجرایی، تفصیل یابند و به مجریان یا موضوعات مشخص اشاره داشته باشند. بدین  صورت که یک یا چند سیاست که مرتبط با فرآیند واحدی هستند و در قالب یک موضوع یا مسئله مشخص می توانند درآیند و شامل مجریان مشترک باشند، همراه با سیاست های اجرایی و عملیاتی خود در قالب یک مجموعه سیاستی با عناوین متمایز قرار گرفته اند.

بسته های سیاستی به گونه ای تنظیم شده اند که امکان اجرای مستقل داشته باشند به طوریکه یک بسته سیاستی بتواند مستقل از سایر بسته ها قابلیت اجرا داشته باشد. البته این امر سبب می شود اجرای بسته با دشواری و اثربخشی کمتری مواجه باشد و هزینه بیشتری برای تحقق آن صرف شود اما در هرصورت با توجه به محدودیت منابع و یا ضرورت های خاص، امکان اجرای مستقل آن وجود خواهد داشت.

سیاست های کلان پیشنهادی

در این پروژه 11 بسته سیاستی در موضوعات مختلف مرتبط با امر جنسی ارائه شده است که در ادامه به برخی از راهکارهای هر بستۀ سیاستیِ پیشنهادی اشاره می ‎شود.

سیاست گذاری در حوزۀ کنترل اجتماعی امر جنسی: بازسازی اخلاق اجتماعی و سنت ها متناسب با مسائل و نیازهای عصر حاضر و تأکید بر فضائل اخلاقی مؤثر بر امرجنسی.

سیاست گذاری در حوزۀ سلامت جنسی: مقابله با آسیب ها در حوزه امرجنسی با تقویت سلامت جنسی خانواده در ابعاد زیستی، روانی و اجتماعی از طریق افزایش رضایت جنسی زناشویی در بستر خانواده و کاهش اختلالات جنسی، ترویج ارزش های دینی و مدیریت افکار عمومی.

سیاست گذاری در حوزۀ  کج روی اجتماعی در حوزه روابط جنسی: تقویت عقلانیت در جامعه و توجه به عشق ورزی اصیل و کمرنگ  سازی برداشت های عامیانه و سطحی از آن به ویژه برای دختران

سیاست گذاری در حوزۀ  جامعه پذیری، آموزش و تربیت جنسی: بهره گیری مناسب از همه ظرفیت های علمی، پژوهشی و آموزشی کشور (اعم از حوزوی و دانشگاهی) جهت ارتقاء فرهنگ تربیت و سلامت جنسی در جامعه اسلامی.

سیاست گذاری در حوزۀ ازدواج و خانواده در جامعه ایران: رفع موانع فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و… در حوزه ازدواج با تأکید بر تأمین نیاز جنسی در بستر خانواده.

سیاست گذاری در حوزۀ   اوقات فراغت و امر جنسی: اصلاح نگرش عمومی به کارکردهای اوقات فراغت و گذر از لذت جویی به سمت شادمانی پایدار و تعالی معنوی.

سیاست گذاری در حوزۀ اقلیت های جنسی با تأکید بر همجنس گرایی:گسترش نهادها و مؤسسات مرتبط با امر جنسی به ویژه مراکز تخصصی و نهادهای مردمی مقابله با اقلیت های جنسی.

سیاست گذاری در حوزۀ مد و لباس: طراحی و اجرای پیوست سلامت جنسی جهت ساماندهی بازار البسه و پوشاک از طراحی و تولید تا توزیع و مصرف در جامعه.

سیاست گذاری در حوزۀ جنبش های فمینیستی با تأکید بر امر جنسی: تقویت و توسعه گفتمان دینی در دفاع از حقوق زنان و مقابله با جنبش های فمینیستی.

سیاست گذاری در حوزۀ   اقتصاد جنسی: برنامه­ریزی راهبردی و کنترلِ شدیدتر در زمینه تولید و عرضه خدمات و کالاهای جنسی اعم از فحشا و توریسم جنسی، سرگرمی­ها، هرزه­نگاری، توزیع و مصرف ابزارآلات جنسی و حتی لوازم آرایشی، سقط جنین و جراحی زیبایی.

سیاست گذاری در حوزۀ  مقابله با جبهه معارض: مقابله هوشمندانه با ترویج الگوهای غربی روابط جنسی در عین نظارت و کنترل بر فرآیند واردات، تولیدات و پخش و توزیع محصولات و کالاهای فرهنگی هنری از منظر زیست جنسی مبتنی بر آموزه های اسلامی.

تدوین نگاشت نهادی سیاست های پیشگیری و مواجهه با انقلاب جنسی

برای اینکه سیاست های پیشنهادی اجرا شوند و اثر خود را بر نظام اجتماعی بگذارند، باید نقش نهادها و سازمان های گوناگون حاکمیتی و دولتی در مواجهه و مقابله با انقلاب جنسی در ایران روشن و مشخص شود و این نهادها و سازمان ها برای این امر، به صورت همسو و هماهنگ، بسیج شوند.

این اتفاق با استفاده از «تدوین نگاشت نهادی سیاست های پیشگیری و مواجهه با انقلاب جنسی» صورت می پذیرد و به تناسب وظایف و مسئولیت های نهادهای مختلف دولتی و حاکمیتی، نقش و وظیفۀ آنها در راستای تحقق سیاست های مختلف مبارزه با انقلاب جنسی مشخص می شود. نگاشت نهادی، کاری زمانبر است که لازمه آن، آشنایی با فرهنگ و فعالیت های مختلف است و باید شامل تمامی ذینفعان درگیر باشد.

نگاشت نهادی چهارچوب مناسبی برای بررسی شبکه همکاری های علمی و فنی، جهت تدوین شبکۀ روابط میان نهادها در راستای یک بستۀ سیاستی خاص فراهم می کند. به این ترتیب با بهره گیری از نگاشت نهادی می توان عدم تطابق، همپوشانی و نقایص سیاست ها و برنامه های پشتیبان را شناسایی نمود. همچنین می توان خلاهای سازمانی را به نمایش گذاشت و از این طریق به بهبود هماهنگی سیاست ها، افزایش شفافیت وکاهش نا هماهنگی ها کمک کرد.

در جلد سوم این پروژه، به «مفهوم شناسی نگاشت نهادی» و «مروری بر نهادهای حاکمیتی و نهادهای عمومی غیردولتی» پرداخته شده است. پس از تبیین «روش و فرآیند نگاشت نهادی»، نگاشت نهادی سیاست های مواجهه با امر جنسی از طریق تدوین نقشه ای از وظایف قوای سه گانه و وزارتخانه  ها و سازمان ها ترسیم شده که می توان با استفاده از آن، حلقه های محتمل مفقوده را شناسایی و در نهایت با تدوین پنجره فرصت، قوت ها و فرصت ها را تقویت و ضعف ها و چالش ها را رفع کرده و سیاست ها و برنامه های جدید را جایگزین نمود.

دراین نقشه، وظایف «وزارتخانه های دولتی»، «سازمان های دولتی»، «نهادهای عمومی»، «مجلس شورای اسلامی»، «قوه قضائیه»، «شوراهای عالی ملی»، «رسانه ملی»، «نهادهای دینی و تبلیغی» و «سازمان های نظامی» در راستای تحقق سیاست های پیشنهادی امر جنسی جامعه اسلامی ایران تدوین شده است.

جمع بندی

در جلد اول پروژه «سیاست گذاری امر جنسی در جامعۀ اسلامی ایران، از پیشگیری تا مواجهه با انقلاب جنسی» پس از شناخت مفاهیم نظری و مسائل حوزه امر جنسی در جامعه ایران، 11 حوزه در امر جنسی که نیازمند سیاستگذاری است مشخص شد. در جلد دوم پس از بررسی ابعاد مختلف در هر حوزه، سیاست هایی در جهت رفع مسائل موجود در آن حوزه ها ارائه شد. برای پیشبرد این سیاست ها انسجام تمام بخش ها و نهادهای جامعه ضروری است. بنابراین در جلد سوم، از طریق نگاشت نهادی، نقش نهادهای دولتی و غیردولتی و سازمان های مرتبط برای پیاده سازی این سیاست ها تعیین شده است.

این پژوهش در اندیشکده موسسه رصد مطالعات و سیاستگذاری اجتماعی سلامت جنسی اسلامی (سجا) و توسط سعید قاسمی انجام شده است.