پارادوکس کربن هرمز و ترامپ

بنیاد توسعه فردا

این ایده که ترامپ ممکن است یک «مدافع ناخواسته محیط زیست» باشد، فقط در کوتاه‌مدت درست است. جنگ و اختلال در هرمز تقاضای سوخت را سرکوب کرده و انتشار CO2 را به طور موقت کاهش داده است؛ اما این کاهش ناشی از شکنندگی سیستم است؛ نه بهبود واقعی.

کاهش موقت انتشار؛ اما با هزینه شوک

بسته شدن تنگه هرمز و محاصره دریایی، مصرف سوخت در سه بخش اصلی را به شدت کاهش داد:

• هوانوردی: پروازهای دوربرد خاورمیانه ۵۶ درصد سقوط کردند. حدود ۱.۵ میلیون تن سوخت جت نسوخت؛ معادل ۴.۷ میلیون تن CO2 مستقیم.
• حمل‌ونقل جاده‌ای: افزایش قیمت بنزین و سیاست‌های کاهش مصرف (دورکاری، محدودیت رانندگی) تقاضا را حدود ۰.۲۵ میلیون بشکه در روز کاهش داد و از تولید حدود ۳ میلیون تن CO2 مستقیم جلوگیری شد.
• گاز طبیعی: افزایش قیمت ال‌ان‌جی در آسیا و اروپا مصرف را حدود ۱.۳ میلیارد متر مکعب کم کرد و از تولید حدود ۲.۶ میلیون تن CO2 مستقیم جلوگیری شد.
• حمل‌ونقل دریایی: صدها نفتکش معطل شدند، اما بیشتر بارها بعدا جابه‌جا شدند؛ این اثر خالص ناچیز در تولید CO2 داشت (حدود ۰.۲ میلیون تن).
• جمع انتشار مستقیم جلوگیری‌شده در یک ماه: حدود ۱۰.۵ میلیون تن CO2

اما خود جنگ هم آلودگی ایجاد کرد

عملیات نظامی آمریکا (۱۳ هزار پرواز جنگی، اسکورت دریایی) و آتش‌سوزی تأسیسات نفتی ایران: حدود ۰.۷ میلیون تن CO2e انتشار داشت.

خالص کاهش انتشار: حدود ۹.۸ میلیون تن CO2

یعنی بحران هرمز در یک ماه، به طور خالص حدود ۱۰ میلیون تن دی‌اکسیدکربن کمتر وارد جو کرد. اما این کاهش موقتی است. وقتی قیمت‌ها عادی شود و فعالیت‌ها برگردد، انتشار نیز بازمی‌گردد.

درس اصلی: سیستم‌های وابسته به فسیل می‌شکنند، سیستم‌های برقی خم می‌شوند

کشورهایی که وابستگی کمتری به سوخت وارداتی دارند، بهتر شوک را تحمل کردند:

• اسپانیا: با سهم بالای باد، خورشید و برق‌آبی، کمتر از گاز گران متأثر شد.
• پاکستان: توسعه سریع نیروگاه خورشیدی توزیع‌شده، نیاز به ال‌ان‌جی را در زمان اوج کاهش داد.
• چین و هند: هر دو با سرعت بالا در حال ساخت ظرفیت تجدیدپذیر هستند (بیش از ۲۲۰۰ و ۲۵۰ گیگاوات). وقتی نسبت به تولید ناخالص داخلی سنجیده شود، چین و هند چندین برابر آمریکا ظرفیت انرژی پاک می‌سازند.
• آمریکا: با حدود ۳۸۰ گیگاوات، نسبت به توان اقتصادی خود عقب است.

جمع‌بندی: کاهش انتشار ناشی از جنگ، نشانه موفقیت نیست

اگر انتشار CO2 به دلیل درگیری، تحریم و شوک قیمتی پایین بیاید، این نشانه شکنندگی یک سیستم وابسته به سوخت فسیلی است، نه موفقیت اقلیمی. تنها مسیر پایدار، کاهش وابستگی به سوخت‌هایی است که باید وارد، حمل و سوزانده شوند و جایگزینی آنها با الکتریسیته پاک داخلی (باد، خورشید، آب). ترامپ ممکن است به طور تصادفی در یک ماه باعث کاهش ۱۰ میلیون تنی انتشار شده باشد، اما این «پیروزی اقلیمی» با آتش‌بس و بازگشایی تنگه از بین خواهد رفت.
CleanTechnica یک وب‌سایت تخصصی در حوزه فناوری پاک و انرژی است که بر اساس رتبه‌بندی مدیا بایس/فکت چک از اعتبار بالایی در گزارش‌دهی واقعی برخوردار بوده و با وجود سوگیری «چپ مرکز»، تحلیل‌های آن قابل قبول است.