آینده شناسی جنگ تحمیلی رژیم صهیونسیتی و آمریکا علیه ایران

روابط و تنش ها میان جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی در سال های اخیر به یکی از پیچیده ترین و حساس ترین موضوعات ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. اختلافات تاریخی، رقابت های منطقه ای و مداخلات قدرت های فرامنطقه ای موجب شده اند که هر حادثه یا رخدادی بتواند به سرعت منطقه را به سمت بحران های گسترده سوق دهد. در این شرایط تحلیل دقیق و علمی از تحولات و پیش بینی سناریوهای آینده، به ویژه وقوع جنگ، اهمیت ویژه ای دارد تا بتوان راهکارهای موثر برای حفظ امنیت و جلوگیری از گسترش درگیری ها ارائه داد.

ضرورت و اهداف پژوهش

رژیم صهیونیستی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ با حمایت آمریکا و استفاده از غفلت در مذاکرات، به ایران حمله کرد و با هدف ضربه زدن به فرماندهان و مسئولان کشور، جنگی را آغاز نمود. این طرح با شکست مواجه شد و پس از ۱۲ روز درگیری و ناکامی، رژیم صهیونیستی با میانجی گری قطر و دیگر کشورها در ۲ تیر ۱۴۰۴ آتش بسی موقت برقرار کرد. اگرچه ایران آتش بس را رسما نپذیرفت، اما تلویحا به آن پایبند ماند. پس از آن نیز به دلیل پیشینه بدعهدی رژیم صهیونیستی در حفظ پیمان ها، وضعیت امنیتی منطقه شکننده و ناپایدار باقی مانده است.

در این شرایط سناریوهای مختلفی برای آینده تنش ها میان ایران و رژیم صهیونیستی قابل تصور است که هرکدام پیامدها و ریسک های خاص خود را دارند. بنابراین تدوین و پیش بینی راهبردهای دقیق برای جمهوری اسلامی ایران و سایر بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای ضروری است تا بتوان از تنش ها جلوگیری و امنیت منطقه را حفظ کرد. این تحلیل راهبردی کمک می کند تا آینده تحولات احتمالی بهتر مدیریت شود. این گزارش با تحلیل کارشناسانه و بی طرفانه، به توصیف دقیق مسائل و بررسی ابعاد مختلف سناریوهای احتمالی بعد از آتش بس جنگ رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران می پردازد.

سناریوی های محتمل جنگ و صلح ایران و رژیم صهیونیستی

این گزارش چهار سناریوی محتمل جنگ رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران را معرفی کرده، سپس بر سناریوهای برجسته از دید کارشناسان داخلی و بین المللی تمرکز و پیشران های آن ها را بررسی می کند و در پایان ویژگی های سناریوی مطلوب از نگاه ایران را بیان می کند:

تداوم آتش بس و حفظ شرایط نه جنگ و نه صلح، همراه با نبرد روایت ها و جنگ روانی و درگیری های محدود

در این سناریو هر دو طرف به دنبال اجتناب از جنگ تمام عیار و حفظ وضعیت موجود هستند. خستگی عمومی از جنگ و فشارهای بین المللی، آتش بس را شکننده کرده و احتمال درگیری را افزایش می دهد. رژیم صهیونیستی ممکن است به حملات محدود و خرابکاری های سایبری ادامه دهد بدون اینکه مسئولیت آن را بپذیرد. پیشران های این سناریو عبارتند از:

• تمایل طرفین به اجتناب از درگیری تمام عیار و حفظ وضعیت موجود؛
• خستگی عمومی و سیاسی از جنگ در جامعه ایران و رژیم صهیونیستی؛
• نتیجه جنگ روایت ها و افکار عمومی در جهان.

همچنین پیامدهای این سناریو عبارتند از:

• استمرار فضای ناامن روانی در هر دو کشور و منطقه؛
• ادامه جنگ سایبری، ترورهای هدفمند و خرابکاری های محدود؛
• توقف یا کند شدن سرمایه گذاری خارجی در منطقه.

نقض آتش بس توسط رژیم صهیونیستی و پاسخ قاطع ایران و احتمال شروع یک جنگ عمیق تر و گسترده تر

در این سناریو رژیم صهیونیستی با هدف تخریب زیرساخت های هسته ای و خدماتی ایران و با حمایت آمریکا و برخی کشورها، تصمیم به اقدام نظامی می گیرد. این اقدامات شامل حملات مستقیم، ترور و خرابکاری خواهد بود. ایران نیز به این حملات پاسخ خواهد داد که منجر به تشدید درگیری و گسترش جنگ در منطقه غرب آسیا می شود. واکنش ایران می تواند آغاز جنگی تمام عیار و احتمال ورود آمریکا به این درگیری را به دنبال داشته باشد. پیشران های این سناریو عبارتند از:

• احساس پیروزی قاطع و فقدان تهدید جدی رژیم صهیونی برای حذف تهدید ایران؛
• اطمینان رژیم صهیونیستی از حمایت کامل آمریکا و برخی کشورهای غربی و سکوت مجامع رسمی و بین المللی؛
• حمایت آشکار و پنهان دولت های منطقه.

همچنین برخی از پیامدهای این سناریو عبارتند از:

• گسترش جنگ در منطقه و عمیق تر شدن آن؛
• تلفات انسانی و خسارات شدید در هر دو طرف؛
• افزایش بی ثباتی شدید در منطقه غرب آسیا.

جنگ سایه ها و تمرکز رژیم صهیونیستی بر مهار گروه های مقاومت، افزایش فشار تحریم ها، جنگ روانی، ترور و تحرکات داخلی

در این وضعیت رژیم صهیونیستی به جای حمله مستقیم به ایران، به جنگ در سایه و عملیات نیابتی روی می آورد و تلاش می کند گروه های مقاومت را تضعیف کند. همچنین گشودن جبهه دیپلماتیک و حقوقی همراه با ترور و ایجاد ناامنی به منظور فشار روانی و اقتصادی بر ایران در برنامه قرار می گیرد. این فشارها بر کشورهای میزبان مقاومت مانند لبنان، عراق و یمن افزایش خواهد یافت. پیشران های این سناریو عبارتند از:

• احساس رژیم صهیونیستی از بازسازی قدرت و نفوذ ایران در جبهه مقاومت؛
• راهبرد تکمیلی رژیم صهیونیستی برای مقابله و ضربه زدن به نفوذ منطقه ای ایران و حذف آن به عنوان یک اولویت؛
• عدم اجماع و همراهی آمریکا و دشواری حمله مستقیم.

پیامدهای این سناریو نیز عبارتند از:

• گسترش ناامنی و درگیری در بعضی کشورهای منطقه؛
• تضعیف ثبات داخلی کشورهای منطقه و جبهه مقاومت؛
• تشدید جنگ های روانی و سایبری اطلاعاتی رژیم صهیونیستی در پوشش نیابتی و غیر مستقیم.

تداوم آتش بس با امید به نتیجه مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا

در این سناریو تمایل آمریکا به اجتناب از جنگ و فشار داخلی برای رفع تحریم ها در ایران نقش مهمی دارد. ایران از این روند استقبال کرده، ولی سعی دارد حقوق خود در زمینه غنی سازی و توانایی های نظامی را حفظ کند. در مذاکرات هر دو طرف به حداقل دستاوردهای خود راضی می شوند و فصل جدیدی از تهدید و فرصت آغاز می شود. این وضعیت برای رژیم صهیونیستی مطلوب نیست و آن ها تلاش می کنند ایران را به تسلیم وادار کنند که این مهم نیز مورد حمایت ترامپ قرار دارد. پیشران های این سناریو عبارتند از:

• تمایل دولت آمریکا به اجتناب از جنگ جدید در منطقه و نگرانی از مخاطرات آن؛
• فشار اقتصادی و سیاسی داخلی برای رفع تحریم ها در ایران؛
• نقش آفرینی قدرت های میانجی و کشورهای بزرگ.

از جمله پیامدهای این سناریو عبارتند از:

• افزایش فشار روانی و دو قطبی سازی در ایران؛
• ایجاد فضای تنفس اقتصادی برای ایران؛
• کاهش تنش در منطقه.

سناریو مطلوب جمهوری اسلامی ایران

در پرتو تحولات پیچیده منطقه ای، تقابل نظامی میان رژیم صهیونیستی و جمهوری اسلامی ایران یک سناریو مهم و مطلوب از نگاه ایران است. برای ساخت و بسترسازی این سناریو، باید به صیانت از دستاوردهای علمی و دفاعی کشور توجه شود و حس افتخار و پیروزی در جامعه تقویت شود. این امر به قوام حس تعلق و انسجام ملی کمک کرده و ضرورت راهبردی دارد.

ویژگی های سناریو مطلوب ایران

برخی از این ویژگی ها عبارتند از:

• پیروزی در جنگ روایت ها در داخل و در منطقه و جهان (روایت قالب پیروز ایران در جنگ)؛
• آغاز روند مذاکرات با پذیرش حداقلی حقوق ملت ایران در غنی سازی و حفظ صنعت و توان موشکی؛
• توافق با آمریکا (ترجیحا با ورود سازمان ملل)؛
• برداشته شدن تحریم ها و آغاز روابط تجاری جدید حداقل به صورت نسبی؛
• توافق جدید برای رفع کاستی های دفاعی (با استفاده از فرصت پیش آمده).

پیشنهاد و راهکارها برای تحقق سناریو مطلوب ایران

برخی از این پیشنهادها عبارتند از:

• تلاش برای تقویت صیانت از انسجام ملی و تداوم همبستگی و هم صدایی در داخل ایران؛
• طراحی برای پیروزی واقعی جنگ روایت ها در ساختار مدیریتی و رسانه ای در داخل و خارج؛
• پذیرش مذاکرات در عین پایبندی به حفظ اصول با رفتار صبورانه هوشمندانه و غیرهیجانی؛
• عدم هیجان و ذوق زدگی در استقبال از مذاکرات و صیانت از عزت ملی؛
• تاکید بر تجاوز دشمن و حق دفاع مشروع ایران و اقدامات متنوع در دیپلماسی عمومی.

جمع بندی

این گزارش به بررسی سناریوهای احتمالی پس از حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران می پردازد و چهار سناریو محتمل را معرفی می کند که عبارتند از: «تداوم آتش بس و شرایط نه جنگ، نه صلح»، «نقض آتش بس و پاسخ قاطع ایران»، «جنگ سایه ها و مقابله با گروه های مقاومت» و «امید به نتیجه مذاکرات هسته ای». سناریو مطلوب ایران شامل پیروزی در جنگ روایت ها، حفظ حقوق غنی سازی، توافق با آمریکا و کاهش تحریم ها است. برای دستیابی به این سناریو تقویت انسجام ملی، طراحی جنگ روایت ها و پذیرش مذاکرات با رعایت اصول ضروری است. این تحلیل می تواند به بهبود مدیریت تحولات و حفظ امنیت منطقه کمک کند.

این مطالعه در اندیشکده راهبرد تحول خلاق در سال 1404 انجام شده است.