به گزارش گروه خبر جامعه اندیشکده ها؛ کتاب «جنگ شناختی: مسائل خاکستری در منازعات سیاسی معاصر» نوشته آدام هنشکه با ترجمه قاسم منفرد و حسن میرزایی، بهتازگی توسط نشر رایحه اقتصاد با همکاری مرکز پژوهشهای اتاق ایران منتشر شد.
این پژوهش بهطور عمیق به بهرهگیری دولتها و بازیگران سیاسی از اطلاعات نادرست، تحریف دادهها و فناوریهای نوین (بهویژه شبکههای اجتماعی) برای هدفگیری مستقیم ذهن و ادراک شهروندان دیگر کشورها میپردازد. هنشکه با نگاهی فلسفی-اخلاقی و مثالهای واقعی (برگزیت، انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا، کمبریج آنالیتیکا، همهگیری کرونا و کارزارهای اطلاعات نادرست) نشان میدهد که میدان اصلی جنگ امروز، ذهن انسانهاست.
او جنگ شناختی را اینگونه تعریف میکند: استفاده عامدانه و مداوم از اطلاعات برای اثرگذاری بر باورها، احساسات و نهادهای سیاسی و اجتماعی. کتاب در سه بخش (مفهومشناسی، تاریخ و اخلاق) به پرسش محوری پاسخ میدهد: آیا دموکراسیهای لیبرال (و جوامعی با ارزشهای مشابه) مجازند از این ابزار استفاده کنند، درحالیکه خود قربانی آن هستند؟
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
در مقدمه کتاب صراحتا آمده است: «در جهانی که هر لحظه انبوهی از اطلاعات با اهداف و انگیزههای گوناگون از بستر شبکههای پیچیده دیجیتال عبور میکند، توانایی تمایز میان واقعیت و تحریف، حقیقت و جعل، نه فقط یک دغدغه معرفتی، بلکه امری حیاتی برای دوام ساختارهای اجتماعی و سیاسی تلقی میشود.»
جنگ شناختی بخش عمده و سرنوشتساز آن را تشکیل میدهد. روایتسازیهای هدفمند، قطبیسازیهای ویرانگر، فرسایش اعتماد عمومی به نهادها، تضعیف مفهوم «حقیقت» و تبدیل شهروندان به اهداف دائمی کارزارهای نفوذ -همه این پدیدهها دقیقاً همان چیزی هستند که آدام هنشکه با نگاهی ژرف فلسفی و تحلیلهای مستند در کتاب خود واکاوی کرده است.
کتاب به ما نشان میدهد:
– چگونه نهادهای معرفتی (رسانهها، دانشگاهها، فضای مجازی) هم میتوانند حافظ حقیقت باشند و هم ابزاری برای تحریف؛
– چرا دموکراسیها در موقعیتی دوگانه قرار گرفتهاند: هم از جنگ شناختی استفاده کردهاند و هم آن را محکوم کردهاند؛
– دو ارزش بنیادین کرامت انسانی و استقلال سیاسی معیار داوری کنشهای شناختی هستند.
هنشکه هشدار میدهد که این جنگ نامرئی، اعتماد اجتماعی، مشروعیت نهادها و گفتوگوهای روزمره ما را هدف گرفته است. در شرایطی که ما در آن هستیم، خواندن این کتاب دیگر انتخاب نیست؛ ضرورت دفاع شناختی است.
