حضور خیابانی به‌مثابه کنش راهبردی

پژوهشکده مطالعات راهبردی

باگذشت چندین روز از شروع جنگ، حضور پررنگ مردم در خیابان‌ها، برنامه اعلامی و اعمالی دشمنان برای به‌صحنه‌آوردن عناصر ضدانقلاب جهت تغییرات سیاسی را به‌کلی با بن‌بست مواجه کرده است. معاندین تا قبل از این با ایجاد رعب جمعی و همچنین اکثریت وانمودکردن خود در قضایای دی‌ماه تا حدی موفق به کنترل خیابان و روایت شدند؛ اما در وضعیت کنونی که سوگ، آگاهی و حماسه به اوج رسیده است و خیابان در کنترل نیروهای مردمی قرار دارد فضای بسیار منحصربه‌فردی برای طراحی و استمرار پویش ملی صیانت از ایران شکل گرفته است. پویشی تاریخی که صیانت از «وطن» و «هویت ملی» دربرابر متجاوزان، دال مرکزی آن را شکل داده است. پویشی که از «خانه» تا «خیابان» را دربرمی‌گیرد و با نمایش موضع ملی عموم مردم، قشر خاکستری را نیز به این «پویش اکثریت» فرامی‌خواند. در این راستا چند نکته از اهمیت برخوردار است:

از نمایش عادی‌سازی وضعیت و کم‌اهمیت‌شدن حضور مردمی خودداری شود. توزیع زمانی مناسب برنامه‌های تشییع شهدا و اعلان رسمی پویش ۴۰روزه حضور خیابانی می‌تواند به این آمادگی کمک و بازه زمانی ضروری و اولیه را برای مردم مشخص کند؛ پویش «چله سوگ و حماسه».

باتوجه‌به تدارک دشمن برای حضور خیابانی معاندین و سلطنت‌طلب‌ها و احتمالا تلاش برای کشته‌سازی، جنگ شهری و ناامن‌سازی فضا، حضور مستمر و پررنگ مردم علاوه‌بر تسهیل عبور نرم و کم‌هزینه از این شرایط، باعث کاهش فشار بر نیروی نظامی و انتظامی و افزایش دلگرمی ایشان و تغییر محاسبات دشمنان نیز می‌شود. بدیهی است مسلح‌سازی افراد توانمند و صاحب صلاحیت و نیز حفظ امنیت و پدافند عامل و غیرعامل تجمعات از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

خلق زیبایی‌شناسی ملی برای حضور خیابانی از اهمیت برخوردار است. جذاب‌کردن فرم‌های مشارکت و مسئولیت‌پذیری، تدارک موکب، دودکردن اسفند، پخش سرودهای حماسی، مسئولیت‌دادن به کودکان و نوجوانان، تولید پیام و محتوای موثر و کاربردی و دعوت از مهمانان مختلف از اهمیت برخوردار است. درهمین‌راستا و برای جلوگیری از فرسایش نیروهای اجتماعی می‌توان رنگ‌وبوی تفریحی، تشکیلاتی و تولید حس قدرت ملی را در حضورهای جمعی بررسی کرد. برای مثال بایستی بخشی از شب‌نشینی‌های خانوادگی، نماز‌های جماعت مساجد، مراسم‌های هیئت و مناجات و… را به عرصه خیابانی آورد.

باتوجه‌به اهمیت مشارکت همه اقشار مردم در این حضور خیابانی، بایستی اشعار، کیفیت و فرم برگزاری و پیام‌های تولیدی محدود به جمعیت خاصی نشود و متناسب با ذائقه همه مردم و با محوریت «صیانت از ایران دربرابر انیران» و «ادامه مقاومت» باشد. دراین‌راستا تجمعات تخصصی مثل تجمع نویسندگان، شاعران، کارگران، ورزشکاران و… قابل‌بررسی است. در این وضعیت حضور باید به‌مثابه یک «پرفورمنس فعال ارتباطی» باشد که در آن، گفت‌وگو با عموم مردم و افراد موثر در جامعه و اقناع ایشان برای حضور در این تجمعات و شکستن مارپیچ سکوت از اهمیت برخوردار است.

باتوجه‌به اهمیت نمایش خیابانی از حضور مردم، فرم‌های این مشارکت باید مستمرا ارتقا یابد. برای مثال شاید بتوان با طراحی زنجیره انسانی بعد از تجمعات، جذابیت و نمایش موثرتری را خلق کرد. دراین‌راستا، طراحی «پویش شرم» نسبت به افرادی که به دشمن یاری رسانده‌اند یا دراین‌بین سکوت پیشه کرده‌اند نیز از اهمیت برخوردار است.

هنوز هم در تجمعات، مشکلاتی ازقبیل اختلال در سیستم صوت، کمبود پرچم و پوستر محسوس است. بایستی خیرین و نهادهای متولی این امور ازقبیل سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر نهادهای ذی‌ربط نقش پررنگ‌تری در تدارک این اقلام داشته باشند.

درضمن «پویش چله سوگ و حماسه»، طراحی و اجرای نوعی از استغاثه جمعی برپایه قرائت دعاهای مستند و مورد توصیه علمای دینی و توسل به امام‌زمان عج راهگشا و مهم است.

در سخنرانی‌های تجمعات، پردازش الهیات جنگ، معنا و مصدر نصرت الهی، کیفیت ایران پساجنگ، آسیب‌های عقب‌نشینی دربرابر دشمن، پخش سخنرانی‌های امام شهید، امام جدید و حاج‌قاسم سلیمانی دررابطه‌با اهمیت حماسه و نترسیدن از دشمن از اهمیت برخوردار است.

باید از راهپیمایی صرف به‌طرف ساخت «فضا و نهاد مردمی مقاومت و مواسات» حرکت کرد. مواسات نه‌تنها به‌معنای کمک مالی؛ بلکه شامل حمایت عاطفی، شناختی، اجتماعی و معنوی نیز می‌شود. این مفهوم به تقویت پیوندهای اجتماعی و ایجاد جامعه‌ای همدل و امیدوار به آینده کمک و دوقطبی‌های ساختگی دشمنان در بین مردم را کم‌رنگ می‌کند. دراین‌راستا، تمرکز بر بازسازی نوعی از «شبکه‌های مواسات» که در کرونا شکل گرفت، مهم است.