به گزارش گروه خبر جامعه اندیشکده ها؛ رصد پژوهشهای ده سال اخیر اندیشکدهها نشان میدهد مسائل مربوط به نحوه بازخوردگیری عمومی در جمهوری اسلامی، همواره از محورهایی تکراری فراتر نرفتهاند. از سوی دیگر، این مهم نیز که تجویزات اندیشکدهای تا چه اندازه متوجه و رافع «مسئله واقعی» هستند، نیازمند تامل است. در سلسله پستهای پیش رو، مروری بر مطالعات اندیشکدهها پیرامون این بحران داریم.
اندیشکده شرح در پژوهش «نارضایتی و اعتراضات اجتماعی در ایران» به آسیبشناسی وضعیت فعلی اعتراضات در ایران پرداخته است. در این مطالعه، شکافهای منجر به اعتراض در ایران حول ده شاخص شمرده شدهاند:معنویت؛ عدالت؛ عقلانیت؛ ولایت-جمهوریت؛ آزادی؛ استقلال؛ امنیت؛ کرامت؛ سلامت اجتماعی و هویت و سبک زندگی.
از خلال مقایسه وضع موجود و مطلوب این ده محور، دو مسئله و یک فرصت شناسایی شدهاند:
مسئله یکم «نارضایتی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی» است که ناظر به شاخصهای عدالت، ولایت-جمهوریت و بخش اجتماعی امنیت است؛
مسئله دوم «نارضایتی و ناسازگاری فرهنگی» است که ناظر به شاخصهای معنویت و بعد فرهنگی آزادی است؛
و فرصت ایجادشده، «انسجام حداکثری ملی، امنیتی و انسانی» در جامعه است که ناظر به شاخصهای امنیت، استقلال، کرامت و هویت است.
همچنین این پژوهش کلانعلتهای چهارگانه اعترضات را شامل موارد زیر برشمرده است:
1- شکاف حاکمیت-جامعه و نارضایتی اقتصادی و اجتماعی از ناکارآمدی حکمرانی (شامل «حاکمیت سرمایهسالار و جامعه طبقاتی»، «چالشهای اجتماعی» و «نانمایندگی و نقض جمهوریت و آزادی»)؛
2- شکاف هویتی فرهنگی اسلام و سکولاریسم و تقابل تمدنی و تقابل تمدنی و نفاق داخلی (شامل «تقابل تمدنی و تهاجم فرهنگی خارجی»، «فساد اخلاقی و نفاق رفتاری داخلی» و «اختلال نظم فرهنگسازی و خصوصیسازی آموزش و پرورش»)؛
3- نابسامانی رسانهای، جنگ مجازی و فرهنگ سلبریتیسم؛
4- تهاجم امنیتی و سواستفاده دشمن.
درنهایت راهبردهای تجویزی توسط اندیشکده شرح در سه محور ارائه شدهاند:
حل مسئله بهجای رفع مسئله؛
تحول کلان و اساسی بهجای اصلاحات جزئی و فرعی؛
تمرکز بر تحول واقعیت بهجای تحریف روایت و ذهنیت.
این مطالعه در سال ۱۴۰۳ انجام گرفته است.
