۳۰ میلیون دلار در ساعت؛ غولهای نفتی سود جنگ را از جیب مصرفکنندگان برداشت میکنند
مرور بنیاد توسعه فردا از گزارشات جنگ رسانههای خارجی
بنیاد توسعه فردا به نقل از گاردین (15 آوریل 2026)
تحلیل اختصاصی گاردین نشان میدهد ۱۰۰ شرکت برتر نفت و گاز جهان در ماه اول جنگ ایران، بیش از ۳۰ میلیون دلار در ساعت سود بادآورده به دست آوردهاند. آرامکوی سعودی، گازپروم روسیه و اکسون موبیل از بزرگترین ذینفعان این سود سرشار هستند.
بزرگترین برندگان
- آرامکوی سعودی: ۲۵.۵ میلیارد دلار سود جنگی در ۲۰۲۶
- سه شرکت روسی (گازپروم، روسنفت، لوک اویل): ۲۳.۹ میلیارد دلار سود مرتبط با جنگ ایران
- اکسون موبیل: ۱۱ میلیارد دلار
- شل: ۶.۸ میلیارد دلار
- شورون: ۹.۲ میلیارد دلار
ارزش بازار اکسون موبیل از آغاز جنگ ۱۱۸ میلیارد دلار و ارزش شل ۳۴ میلیارد دلار افزایش یافته است.
سود جنگ از جیب مردم عادی
این سودهای مازاد از جیب مصرفکنندگان خارج میشود که قیمت بالایی برای بنزین و قبض انرژی میپردازند. دهها کشور (از جمله استرالیا، ایتالیا، برزیل) مالیات سوخت را کاهش دادهاند تا فشار را کم کنند؛ اما این یعنی درآمد کمتر برای خدمات عمومی.
فشار برای مالیات بر سود جنگ
وزیران دارایی آلمان، اسپانیا، ایتالیا، پرتغال و اتریش از کمیسیون اروپا خواستهاند مالیات بر سود جنگ وضع کند. آنها در نامهای در ۴ آوریل گفتند: «این کار تأمین مالی کمکهای موقت برای مصرفکنندگان و مهار تورم را بدون تحمیل بار اضافی بر بودجههای عمومی ممکن میسازد.»قبض سوخت فسیلی اتحادیه اروپا از آغاز جنگ ایران ۲۲ میلیارد یورو افزایش یافته است.
واکنش مقامات بینالمللی
فتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی: «این بزرگترین شوک تاریخ به بازار جهانی انرژی است.»
سیمون استیل، رئیس امور اقلیمی سازمان ملل: «وابستگی به سوخت فسیلی در حال از بین بردن امنیت ملی و حاکمیت است. نور خورشید به تنگههای باریک و آسیبپذیر کشتیرانی وابسته نیست.»
راه حل: انرژی تجدیدپذیر
در بریتانیا، انرژی باد و خورشید در ماه مارس از واردات ۱ میلیارد پوندی گاز جلوگیری کرد. از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، انرژی باد حدود ۱۰۰ میلیارد پوند در هزینههای مصرفکنندگان صرفهجویی کرده است.
جس رالستون، رئیس انرژی واحد هوشمند انرژی و اقلیم: «این بحران بار دیگر هزینه وابستگی ما به سوختهای فسیلی بیثبات را نشان میدهد. سرمایهگذاری در فناوریهای کربن صفر نه تنها راهی برای امنیت دائمی انرژی است، بلکه تنها راه برای بازگرداندن سیستم اقلیمی به تعادل است.»
پاتریک گالی، رئیس تحقیقات خبری گلوبال ویتنس: «لحظات بحران جهانی همچنان به سودهای سرشار برای غولهای نفتی تبدیل میشود؛ در حالی که مردم عادی هزینه آن را میپردازند. تا زمانی که دولتها اعتیاد خود به سوخت فسیلی را ترک نکنند، تمام قدرت خرید ما در گرو هوسهای قدرتمداران خواهد بود.»
جمعبندی
جنگ ایران بزرگترین شوک انرژی تاریخ را ایجاد کرده و شرکتهای نفتی با استفاده از افزایش قیمت نفت به ۱۰۰ دلار، روزانه صدها میلیون دلار سود بادآورده به دست میآورند. در حالی که مصرفکنندگان عادی و کشورها هزینه آن را میپردازند، کارشناسان تأکید میکنند تنها راه خروج از این بحران، سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است.
