آیا ایران پیامی عملی به آلمان خواهد داد؟

پژوهشکده ابرار معاصر تهران

یکی از کشورهایی که در جریان حمله مشترک امریکا و رژیم صهیونیستی به ایران مواضع بسیار تندی اتخاذ کرد، کشور آلمان و به‌طور مشخص صدراعظم این کشور، فردریش مرتس بود. این اظهارات البته دور از ذهن نبود و می‌باید آن‌ را در ادامه رویکرد این کشور در جریان ناآرامی‌های دی‌ماه ارزیابی کرد. اظهارات مرتس که همانند اغتشاشات اخیر، مشروعیت و حاکمیت جمهوری اسلامی را نشانه گرفته، در سه بعد مهم قابل ارزیابی است:

همسویی با معترضان ایرانی و اظهار تمایل به پایان نظام جمهوری اسلامی مرتس در این زمینه گفته است که دولت فدرال او با بسیاری از ایرانیان در «احساس آسودگی» از اینکه «رژیم ملاها» ممکن است به پایان برسد شریک است.

پذیرش ابهام قانونی حملات امریکا و اسرائیل مرتس اگرچه بر ابهام قانونی حملات تجاوزکارانه اخیر صحه می‌گذارد و آنرا تایید می‌کند اما استدلال کرده است که در مواجهه با یک «رژیم تروریستی» که امنیت جهانی را به مخاطره می‌اندازد، «درس اخلاق دادن به متحدان فایده چندانی ندارد».

برنامه‌ریزی برای آینده ایران بخش مهم اظهارات مرتس تاکید وی بر برنامه‌ریزی برای آینده ایران است. او در این زمینه اشاره می‌کند که اروپا در آینده نقشی تعیین‌کننده در ثبات اقتصادی ایران خواهد داشت.

همانطور که اشاره شد، مهمترین و کلیدی‌ترین بخش اظهارات مرتس، بخش پایانی سخنان او است که درواقع می‌توان آن را درراستای عبور از جمهوری اسلامی در سیاست آلمان تعبیر کرد. این گامی فراتر از نقطه‌ای است که آلمان در جریان اعتراضات دی‌ماه ایستاده بود‌. در جریان ناآرامی‌های دی‌ماه اگرچه مقامات آلمان و شخص مرتس در چندین نوبت به صراحت از نزدیک‌بودن روزهای پایانی جمهوری اسلامی سخن گفته بودند، اما آن مواضع در آن مقطع بیشتر در راستای تهییج معترضان ایرانی برای تداوم اعتراضات قابل ارزیابی بود. این در حالی است که مواضع فعلی در جریان یک کارزار نظامی با هدف تغییر بنیادین در ایران مطرح می‌شود. در این مقطع، مخاطب نه معترض ایرانی بلکه سایر کشورهای اروپایی با دو پیام ضمنی است:

• نخست، خروج اروپا از انفعال فعلی و نقش‌آفرینی فعال در یک گذار سیاسی مطمئن و باثبات در ایران؛
• دوم، نوید بهره‌برداری اروپا از منافع اقتصادی ایران آینده به عنوان نتیجه منطقی کنش نخست.

با توجه به نقش رهبری آلمان در اتحادیه اروپا، نباید تاثیر اظهارات مقامات این کشور بر سایر اعضای اتحادیه را دست کم انگاشت یا نادیده گرفت، اگرچه آلمان خود حضورش در عملیات نظامی را از اساس تکذیب کرد اما تهران نمی‌تواند نسبت‌به توطئه‌های احتمالی آن بی‌تفاوت بماند.

در این شرایط، جمهوری اسلامی باید با هشدار صریح به آلمان و تاکید بر عواقب وخیم سیاسی و امنیتی چنین اظهارنظرها و سیاست‌هایی، هم دولت آلمان را از تداوم چنین رویکردی بازدارد و هم از حرکت سایر کشورهای اروپایی به‌سمت شکل‌دهی و تقویت به چنین سیاست و گفتمانی جلوگیری کند.

طبیعی است که علاوه‌بر مواضع رسانه‌‌ای و دیپلماتیک، ارسال یک پیام عملی به برخی دولت‌های اروپایی نیز در دسترس جمهوری اسلامی ایران است.