تجارت دریایی با توجه به شرایط جنگی

مرکز پژوهشی آرا

تحلیل هزینه – فایده دقیق قبل از اقدام

پیش از هرگونه اقدام برای بستن تنگه هرمز، باید هزینه‌های مستقیم (درآمد ارزی، صادرات نفت، واردات کالا، تحریم‌های جدید) و هزینه‌های غیرمستقیم (اعتبار بین‌المللی، روابط با چین، روسیه، کشورهای همسایه) به‌دقت محاسبه شود. چون ایران خود نیز بخشی از صادرات و وارداتش را از این مسیر انجام می‌دهد.

آماده‌سازی جایگزین‌های لجستیکی

تقویت بنادر جایگزین نظیر چابهار، بهره‌گیری از ظرفیت بندرعباس و توسعه مسیرهای زمینی به کشورهای همسایه، راهبردی برای کاهش آسیب‌پذیری ایران در برابر اختلال احتمالی تنگه هرمز است؛ چراکه مسدودشدن این گذرگاه، واردات کالاهای اساسی، دارو و فناوری را نیز برای ایران با مخاطره مواجه می‌سازد.

تقویت ظرفیت دیپلماسی اقتصادی با شرق و همسایگان

تعمیق همکاری اقتصادی با چین، روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی، زمینه‌ساز کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها و اختلال احتمالی در تنگه هرمز است و امکان اتکای بیشتر به شرکای قابل‌اعتماد را در دوره فشارهای تجاری فراهم می‌کند.

تدوین سناریوهای حقوقی برای مقابله با اقدام‌های بین‌المللی

تدوین چارچوب حقوقی منسجم برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات ایران در عرصه بین‌المللی، باهدف کاهش ریسک پیگرد حقوقی و افزایش قابلیت دفاع در برابر اعتراضات یا تحریم‌های احتمالی نهادهای بین‌المللی، ضرورتی راهبردی تلقی می‌شود.

آماده‌سازی اقتصاد ملی برای شرایط جنگی

آمادگی برای اقتصاد مقاومتی، با ایجاد ذخایر راهبردی، تقویت تولید ملی و اصلاح نظام یارانه‌ای، راهکاری مؤثر برای مهار کمبود و تورم احتمالی ناشی از اختلال در تنگه هرمز است.

بهره‌گیری از تهدید به بستن تنگه هرمز به‌عنوان ابزار بازدارنده

به‌کارگیری تهدید بستن تنگه هرمز در گام نخست باید صرفاً به‌عنوان اهرم بازدارندگی و ابزار فشار در مذاکرات باشد؛ چراکه کارایی این تهدید، در بسیاری موارد، از اقدام عملی هم پرهزینه‌تر و اثربخش‌تر است.

آمادگی برای پاسخ نظامی احتمالی

ارتقای آمادگی دفاعی در خلیج‌فارس، تقویت پدافند ساحلی و توسعه ظرفیت‌های جنگ نامتقارن دریایی، ضرورتی راهبردی در برابر احتمال واکنش نظامی آمریکا یا ائتلاف‌های منطقه‌ای نسبت به تهدید بستن هرمز است.