نشت نفت جنگ ایران از فضا قابل مشاهده است؛ هشدار فاجعه زیستمحیطی
مرور بنیاد توسعه فردا از گزارشات جنگ رسانههای خارجی
بنیاد توسعه فردا به نقل از سی ان ان (21 آوریل 2026)
در پی حملات متقابل ایران و آمریکا-اسرائیل به تأسیسات نفتی و کشتیها در خلیج فارس، چندین لکه نفتی گسترده از فضا قابل مشاهده است. کارشناسان نسبت به فاجعهای قریبالوقوع برای تنوع زیستی شکننده این منطقه هشدار میدهند.
لکههای نفتی در قشم، لاوان، کویت و شیدوار
تنگه هرمز (جزیره قشم): لکه نفتی به طول بیش از پنج مایل در اثر حمله آمریکا به کشتی ایرانی شهید باقری پس از حمله آمریکا در ۲۸ فوریه و نشت نفت
جزیره لاوان: حمله به تأسیسات نفتی ساحلی و انفجار و آتشسوزی عظیم در پالایشگاه.–
سواحل کویت: نشت نفت در پی حمله سپاه پاسداران به تأسیسات سوخت و پتروشیمی در تلافی حمله به مجتمع پتروشیمی در جنوب غرب ایران.
جزیره شیدوار (در شرق لاوان): نشت نفت به این جزیره مرجانی محافظتشده و غنی از لاکپشت و پرندگان دریایی.
هشدار فاجعه زیستمحیطی
ویم زوایننبرگ از سازمان صلح پکس (PAX): حمله به لاوان یک «وضعیت اضطراری زیستمحیطی بزرگ» است. نشت نفت به جزیره شیدوار رسیده که یک منطقه حفاظتشده با گونههای متعدد است.
نینا نوئل، سخنگوی گرینپیس آلمان: نشت نفت میتواند «کل اکوسیستم، از میکروارگانیسمها تا ماهیها، پرندگان و لاکپشتهای دریایی» را تحت تأثیر قرار دهد.
تهدید معیشت و سلامت مردم
در بدترین سناریو، نشت نفت میتواند عواقبی برای هزاران نفر به ویژه ساکنان سواحل ایران داشته باشد، از جمله آلودگی ماهیهایی که منبع درآمد و غذای آنهاست. نشت نفت همچنین سیستمهای تصفیه آبشورکنندهها را تهدید میکند که حدود ۱۰۰ میلیون نفر در منطقه برای آب تمیز به آنها وابسته هستند.
ابعاد فاجعه و دشواری پاکسازی
- حدود ۷۵ نفتکش بزرگ در خلیج فارس وجود دارد که مجموعاً نزدیک به ۱۹ میلیارد لیتر نفت خام حمل میکنند.
- پاکسازی نشت نفت به دلیل «پیچیدگی ساختاری، دسترسی محدود و شرایط کاری دشوار» بسیار سخت است.
- ادامه درگیری، امکان دسترسی به خلیج فارس برای پاکسازی را «تقریباً غیرممکن» کرده است.
جمعبندی
جنگ ایران در خلیج فارس، افزون بر تلفات انسانی و خسارات اقتصادی، یک فاجعه زیستمحیطی بیسابقه نیز ایجاد کرده است. لکههای نفتی گسترده در قشم، لاوان و کویت نه تنها حیات دریایی از جمله لاکپشتها، دلفینها و پرندگان را تهدید میکند، بلکه معیشت و سلامت ساکنان سواحل ایران و آب آشامیدنی ۱۰۰ میلیون نفر در منطقه را به خطر انداخته است. با ادامه درگیری، پاکسازی این لکهها تقریباً غیرممکن به نظر میرسد.
