محمد فدایی، مرکز گام
با به میان آمدن بحث آتشبس و توقف موقت درگیری نظامی، سوال مهمی پیش میآید: برنده و بازنده جنگ کیست؟ اساسا پیروزی و شکست در جنگ را براساس چه شاخصهایی باید تحلیل کرد؟
1) شاخص اول: سرانجام اهداف اعلامی
برای فهم پیروزی، باید دید «اهداف راهبردی» هر طرف از شروع درگیری چه بوده است.
در جنگ اخیر با محور امریکایی-اسرائیلی نیز، اهداف اعلامی دشمن بسیار بزرگ بود:
- تسلیم بدون قید و شرط جمهوری اسلامی؛
- رژیم چنج سخت یا نرم؛
- فروپاشی، بیثباتی داخلی و آشوب خیابانی؛
- نابودی تمدن!
اما با رسیدن به نقطه آتشبس، حتی به هیچیک از این اهداف نزدیک هم نشدهایم! همین ناکامی مطلق دشمن در تحقق اهدافش، نخستین شاخص شکست راهبردی آنهاست.
خصوصا که طبق شواهد فراوان برآورد میشود که رشد انسجام اجتماعی و ارتقا و تثبیت قدرت ملی ایران با قبل از شروع جنگ قابل مقایسه نیست.
2) شاخص دوم: قاعده تحمیل شروط
هر جنگی در نهایت با استقرار یک نظم جدید سیاسی و حقوقی به پایان میرسد. طرف پیروز، کسی است که شروط خود را بر بازنده تحمیل میکند. در وضعیت فعلی نیز شاخص پیروزی ما این است که ببینیم آیا مذاکرات بر پایه «شروط دهگانۀ ایران» پیش میرود و این شروط در توافق نهایی لحاظ میشود یا خیر؟ برای ارزیابی قطعی این شاخص، باید تا اتمام مذاکرات صبر کرد.
ضمن اینکه باید یک نگاه واقعبینانه به مذاکرات و توافق نهایی آن داشت. طبیعتا نمیتوانیم تمام آرزوهایمان را در این مذاکرات روی میز بگذاریم و بدیهی است که دشمن هم به این راحتی آرزوهای ما را نمیپذیرد؛ او هم باید خرده امتیازاتی بگیرد. درنهایت یک تعادل شکل میگیرد، اما در این تعادل کاملا روشن خواهد بود که دست برتر با کیست و چه کسی به صورت «راهبردی» شروط خود را بر طرف مقابل تحمیل میکند.
مصداق بارز: تثبیت حاکمیت بر تنگه هرمز
باید به این نکته نیز توجه داشته باشیم که یکی از مهمترین دستاوردهای ما در این جنگ مسئله تنگه هرمز است. اگر ایران بتواند درنتیجه این تقابل و در توافق نهایی، «رگولاتوری» و مدیریت خود را بر تنگه هرمز تحمیل کند، به این معناست که ایران در پایان جنگ چیزی بهدست آورده که قبلا نداشت، درحالیکه دشمن هیچ دستاورد راهبردی نداشته است!
بهطور خلاصه:
آتشبس را نباید صرفا توقف شلیک گلولهها دانست. اگر دشمن به هیچیک از اهداف ویرانگر خود (از رژیمچنج تا آشوب) نرسیده باشد و درمقابل، ایران بتواند شروط اساسی خود را تحمیل و جایگاه اعمال قدرت در تنگه هرمز را حفظ کند، این همان معنای دست برتر در جنگ است.
