محاصره چگونه شکسته می‌شود؟

محمد کاظمی، کارشناس مسائل امریکا

موضوعی که با گذشت ۵۵ روز از آغاز محاصره دریایی ایران توسط ایالات متحده کمتر به آن پرداخته شده، چگونگی غلبه بر محاصره و شکستن آن است. برای شکستن محاصره سه سناریو محتمل به نظر می‌آید:

1) سناریو نرم: بازگشایی تنگه هرمز با قواعد ایرانی

ج.ا.ایران هر چه سریع‌تر و صریح‌تر، شرایط یا شیوه‌نامه‌ی عبور و مرور از تنگه هرمز را اعلام و اعمال کند و بر مبنای آن تردد از تنگه را به صورت حداکثری آزاد کند. این اقدام در قدم اول درآمد خوبی برای ایران خواهد داشت که نه کاملا اما می‌تواند بخشی از کاهش درآمد نفتی را جبران کند. پس از عبور کشتی‌ها از تنگه، دو حالت برای آمریکا بوجود می‌آید:

الف) با توجه به اعلام قبلی ایالات متحده که هر کشتی‌ای به ایران مبلغی پرداخت کند تحریم می‌شود، این کشتی‌ها متوقف می‌شوند. در این صورت کسی که مسیر تجارت را مسدود کرده آمریکا خواهد بود نه ایران! این منجر به فشار بین‌المللی علیه آمریکا و پرهزینه شدن تداوم سیاست محاصره‌ی دریایی خواهد شد.

ب) آمریکا اجازه خواهد داد کشتی‌ها عبور کنند که در این صورت، قواعد ایران بر تنگه تثبیت شده، تکلیف دوست و دشمن در رابطه با تنگه معلوم می‌شود و ایران می‌تواند برای بهره‌برداری بهتر اقتصادی و ژئوپلتیک از اهرم جدید خود، تک‌تک، سراغ کشورها رفته و تعاملاتی را با آن‌ها رقم بزند.

2) سناریوی نیمه‌سخت: باب‌المندب در برابر محاصره

امریکا عنوان کرده که برداشتن محاصره در قبال باز شدن تنگه خواهد بود. اما ایران می‌تواند کارت جدیدی بازی کند؛ باب‌المندب را در همکاری با انصارالله یمن مسدود کند و باز شدن آن را گزینه مقابل برداشتن محاصره قرار دهد. این یک قدم رو به جلو برای ایران خواهد بود.

3) سناریوی سخت: کنش نظامی ایران برای شکستن محاصره

به نظر می‌رسد این گزینه دور از دسترس و توان ماست. از دلایل آن هم می‌توان به فاصله محل محاصره و شرایط آب‌های آزاد اشاره کرد. از طرفی رفع انسداد با گزینه نظامی دور از ذهن است. همانطور که آمریکا نتوانست با اقدام نظامی تنگه را باز کند، ایران هم برای شکست محاصره نمی‌تواند از گزینه نظامی استفاده کند.

به طور کلی به نظر می‌رسد سناریوهای اول و دوم ممکن و شدنی هستند که باید بیشتر به آن‌ها پرداخته شود.