چگونه با کاهش مصرف انرژی، خط مقدم مقاومت را پشتیبانی کنیم؟

علی مرادی، کارشناس حوزه انرژی اندیشکده ایتان

وضعیت فعلی تقابل‌ها به گونه‌ای رقم خورده که «تاب‌آوری و مقاومت دربرابر تهدیدات»، به مهم‌ترین مولفه پیروزی تبدیل شده است. با توجه به اینکه حفظ و تامین پایدار انرژی از شریان‌های اصلی این حوزه است، بایستی از هم‌اکنون راهبرد صرفه‌جویی و کاهش مصرف انرژی را با جدیت پیگیری کرد.
این تصور که «در حال حاضر انرژی کافی داریم و نیازی به صرفه‌جویی نیست» یک خطای محاسباتی است. دلایل اصلی لزوم کاهش مصرف در مقطع کنونی عبارتند از:

1. ذخیره‌سازی برای روز مبادا:

تصور اینکه نفع کاهش مصرف انرژی صرفا مربوط به همان لحظه است، اشتباه است. اکثر نیروگاه‌های حرارتی کشور در کنار گاز طبیعی، قابلیت استفاده از سوخت مایع (گازوئیل و مازوت) را دارند و در صورت کاهش مصرف برق، می‌توانند این سوخت‌های جایگزین را ذخیره کنند.
در کشور حدود ۶ میلیارد لیتر ظرفیت ذخیره سوخت مایع وجود دارد. اگرچه این ذخایر اکنون در وضعیت نسبتا مناسبی هستند، اما با ظرفیت حداکثری فاصله زیادی دارند (در سال‌های اخیر حتی در بهترین حالت تنها نیمی از این ظرفیت پر شده است).
بنابراین، هر وات‌ساعت صرفه‌جویی در حال حاضر، معادل ذخیره یک وات‌ساعت انرژی برای شرایط احتمالی سخت‌تر است.

2. جبران آسیب‌ها و کاهش تولید گاز:

در کنار موضوع ذخیره‌سازی، باید به محدودیت‌های تولید نیز توجه کرد. ضربه اواخر اسفندماه به عسلویه و پارس جنوبی (به‌عنوان قلب تپنده تاسیسات نفتی و گازی کشور)، منجر به آسیب به ۴ واحد از این تأسیسات شد. در اثر این اتفاق، قطعا بخش قابل‌توجهی از تولید گاز طبیعی و فرآورده‌های مرتبط (به‌دلیل کاهش میعانات گازی) با افت مواجه شده است که به سادگی و در کوتاه‌مدت قابل جبران نیست.
با این اوصاف، اعمال محدودیت یا قطع برق و گاز صنایع در ماه‌های پیش‌رو بسیار محتمل است و هر یک واحد صرفه‌جویی ما، می‌تواند مستقیما به حفظ چرخه تولید مؤثر کشور کمک کند.

3. افزایش امکان مانور شبکه در شرایط اضطراری:

در حملات اخیر، یکی از اهداف دشمن، پست‌های توزیع و انتقال برق بود. در یک ماه گذشته، به‌دلیل پایین بودن بار مصرفیِ شبکه، امکان مانور و اصطلاحا «بازآرایی شبکه» با سهولت بیشتری برای متخصصان فراهم بود.
قاعده شبکه این است: هرچه بار مصرفی بیشتر باشد، ظرفیت خطوط و ترانس‌ها تکمیل‌تر است و امکان تغییر مسیر جریان برق و جبران قطعی‌ها سخت‌تر می‌شود. درنتیجه، صرفه‌جویی در مصرف برق، مستقیماً به معنای کمک به پایداری شبکه و افزایش قدرت مانور آن برای مقابله با تهدیدات احتمالی است.