از اندیشه تا تصمیم: مروری بر رویداد ملی اندیشکده ها و نقشه راه آینده

یادداشت حامد حسنی، مدیر اندیشکده بزرگمهر

مرکز پژوهش های مجلس ۱۴ و ۱۵ اسفند ۱۴۰۳ با شعار «اندیشه های نو، راه‌حل‌های پایدار»، میزبان «رویداد و نمایشگاه ملی اندیشکده ها» بود؛ رویدادی که گامی جدی برای تقویت حکمرانی دانش‌محور در کشور به‌شمار می رود. هدف اصلی این گردهمایی، معرفی توانمندی ها و دستاوردهای اندیشکده ها، تقویت ارتباط مستقیم میان پژوهشگران و نهاد های تصمیم گیر و ایجاد بستر همکاری های میان بخشی با بخش خصوصی بود.

چرا این رویداد اهمیت دارد؟

این تجربه نشان داد که با پیوند مؤثر میان پژوهش و سیاست می توان مسیر تصمیم سازی های کلان کشور را از اتکای صرف به سلیقه و تجربه فردی، به سمت تحلیل های داده محور و آینده نگر سوق داد. مفتخریم که اندیشکده بزرگمهر نیز با ارائه دستاورد های خود در این حرکت ملی نقش آفرین بود.

پیشنهاد راهبردی برای آینده

تجربه موفق این رویداد می تواند نقطه آغاز یک حرکت ملی برای نهادینه سازی گفت و گوی مستمر میان اندیشکده ها و نهاد های اجرایی و حاکمیتی باشد. پیشنهاد می شود این الگو به‌صورت هدفمند در سایر قوا و وزارتخانه ها نیز تکرار و بومی‌سازی شود.

قوه قضاییه و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور می توانند با همکاری اندیشکده های فعال در حوزه های عدالت قضایی، ثبت اسناد، پیشگیری از جرم، فناوری اطلاعات، شفافیت، مدیریت پرونده ها و کاهش اطاله دادرسی، اقدام به برگزاری نشست های تخصصی و کارگاه های تعاملی نمایند. در این چارچوب، یافته های پژوهشی و راهکار های عملی اندیشکده ها می‌تواند به ارتقای عدالت، افزایش شفافیت و بهبود کارایی نظام قضایی و فرآیند های ثبت اسناد کمک کند.

دولت نیز می تواند در تعامل با وزارتخانه ها، رویداد های تخصصی برگزار کند. به عنوان مثال:

• وزارت نفت می تواند با برگزاری رویدادی تخصصی و دعوت از اندیشکده های صاحب‌نظر در حوزه های انرژی، تحریم، حکمرانی شرکتی، حقوق بین‌الملل، مدیریت منابع انسانی و تجارت خارجی، بستر هم فکری نخبگان را فراهم آورد. خروجی این رویداد می تواند مجموعه ای از پیشنهاد های عملی و سیاستی برای ارتقای بهره وری، کاهش اختلال در نظام تأمین انرژی، بهبود توازن عرضه و تقاضای فرآورده های نفتی، جذب سرمایه گذاری های پایدار و کاهش آثار زیست محیطی باشد.
• وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی می تواند با همکاری اندیشکده های فعال در حوزه های روابط کارگر و کارفرما، رفاه و تأمین اجتماعی، ایمنی شغلی، توسعه اجتماعی، سیاست های اشتغال و کارآفرینی و مدیریت منابع انسانی، نشست های علمی-کاربردی برگزار کند. این نشست ها می تواند بستری برای بررسی ریشه ای چالش های حوزه اشتغال و تولید و ارائه پیشنها های عملی برای اصلاح نظام بیمه و دستمزد، نظام مند کردن قراردادهای کاری، طراحی سیاست های حمایتی و مالیاتی مؤثر و ارتقای رفاه نیروی کار فراهم کند.

در تمامی این موارد، خانه اندیشه‌ورزان و جامعه اندیشکده ها می توانند نقش محوری در معرفی اندیشه‌ورزان و اندیشکده های مرتبط، هماهنگی میان نهاد های تصمیم گیر و پیوند دانش با سیاست گذاری ایفا کنند، تا این تعامل به یک رویه پایدار و نهادینه در کشور تبدیل شود.

کلام آخر

دستیابی به دستاورد های واقعی در عرصه حکمرانی، مستلزم فرایندی مستمر و پویاست و صرفاً از طریق برگزاری چند نشست یا همایش مقطعی قابل تحقق نیست. نهاد های حاکمیتی و بخش خصوصی می توانند با تدوین «سند چالش ها و مطالبات» و طرح مستمر آن در رویداد های تخصصی، زمینه شکل‌گیری گفت و گویی مداوم میان سطوح اندیشکده ای و اجرایی را فراهم کنند. ازاین‌رو، ضروری است این موضوع به یک روند مستمر و نهادینه تبدیل شود.