گزارش کارشناسی بررسی لایحه بودجه 1402 شهرداری اصفهان: حوزه فرهنگی

بررسی لایحه بودجه 1402 شهرداری اصفهان در زمینه فرهنگ نشان می دهد که ساختار فعلی بودجه فرهنگی شهرداری، به توسعه مشارکت مدنی و تسهیل گری فرهنگی توجه نمی کند و بیشتر به تملک فرهنگ متمرکز است که موجب افزایش بار هزینه خواهد شد. این ساختار منجر به تاثیرات منفی بر انگیزش فعالان فرهنگی برای راه اندازی و گسترش کسب و کارهای فرهنگی می ‌شود. برای مقابله با این تاثیرات منفی، نیاز به اصلاح نگرش نسبت به فرهنگ در شهرداری اصفهان و بازنگری در ساختار هزینه ‌ها و کاهش وابستگی بخش فرهنگ به بودجه شهرداری وجود دارد. این می ‌تواند از طریق تغییرات در ساختار بودجه ریزی افزایشی، بازنگری در هزینه ‌های معاونت فرهنگی و اصلاحات اساسی در نحوه گسترش وظایف و تشکیلات معاونت فرهنگی انجام شود.

ضرورت و اهداف پژوهش

بودجه شهرداری، برنامه مالی شهرداری برای یک سال مالی است که حاوی پیش بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی است که منجر به نیل به سیاست ها و اهداف قانونی شهرداری می شود. شهرداری اصفهان در نیمه دوم دی ماه 1401 ، لایحه پیشنهادی بودجه 1402 را تقدیم شورای اسلامی شهر اصفهان نمود. در لایحه بودجه 1402 شهرداری اصفهان بودجه پیشنهادی مبلغ 18 هزار و 974 میلیارد تومان و بودجه سازمان ها و شرکت های وابسته بدون ارقام مشترک 8،577 میلیارد تومان و در مجموع بودجه تلفیقی شهرداری و سازمان ها و موسسات وابسته به آن 21 هزار و 134 میلیارد تومان ارائه شد؛ در حالی که حوزه فرهنگی، اجتماعی و ورزشی 1،798 میلیارد تومان (حدود 8 درصد) این بودجه را به خود اختصاص داده است. لذا پژوهش حاضر به بررسی  لایحه بودجه 1402 شهرداری اصفهان در حوزه فرهنگی می پردازد.

بودجه فرهنگی

در لایحه بودجه 1402 شهردای، کل بودجه هزینه ای، سرمایه ای و مستمر بخش فرهنگ، عددی در حدود 1،798 میلیارد تومان است که نسبت به اصلاح بودجه شهرداری اصفهان در سال 1401 حدود 194 درصد افزایش داشته است. با این حساب سرانه بودجه فرهنگی به ازای هر شهروند اصفهانی در سال 1402 تقریبا معادل 890 هزار تومان می باشد.

بودجه هزینه ای فرهنگی

بودجه هزینه ای فرهنگی در لایحه بودجه 1402 نسبت یه اصلاح بودجه 1401 ، 116 درصد رشد داشته است. بیشترین محل هزینه کرد بودجه هزینه ای فرهنگی در لایحه بودجه 1402 شهرداری، کمک به سازمان های فرهنگی فرهنگی، اجتماعی و ورزشی (24.5 درصد)، برگزاری ویژه برنامه های دینی و اعتقادی (7 درصد)، برنامه های فرهنگی اجتماعی محلات (5.3 درصد)، کمک به مراکز فرهنگی اجتماعی (4.9 درصد) و برنامه های توسعه فرهنگی شهروندی و رویدادهای ملی و مذهبی (4 درصد) و کمترین محل هزینه کرد بودجه هزینه ای فرهنگی در لایحه بودجه 1402 شهرداری، مرتبط با توانمندسازی و آموزش مجموعه های مردمی (0.1 درصد)، برنامه ها و رویدادهای مراکز ورزشی (0.1 درصد)، ثبت و پردازش تاریخ شفاهی (0.3 درصد)، کمک به خانواده های دو معلولی ( 0.3 درصد)، ویژه برنامه های اصفهان شناسی ( 0.3 درصد) و خرید کتاب (0.3 درصد) هستند. در لایحه بودجه 1402 شهرداری، میزان بودجه برنامه ای فرهنگی تقریبا معادل 505 میلیارد تومان می باشد و 223 درصد نسبت به اصلاح بودجه سال 1401 رشد داشته است. سرانه هزینه برنامه ای فرهنگی به ازای هر شهروند در سال 1401 ، تقریبا معادل 77 هزار تومان بوده است که این میزان در لایحه بودجه 1402 شهرداری تقریبا معادل 250 هزار تومان می باشد. پیشنهاد بودجه هزینه ای واگذاری مراکز 1402 نسبت به اصلاحیه سال 1401 ، 57 درصد رشد داشته است.

بودجه سرمایه ای فرهنگی به تفکیک منطقه

بودجه سرمایه ای فرهنگی در لایحه بودجه 1402 شهرداری نسبت به اصلاح بودجه شهرداری 81 درصد رشد داشته است و سرانه هزینه سرمایه ای فرهنگی در به ازای هر شهروند معادل 505 هزار تومان می باشد. بیشترین رشد بودجه سرمایه ای 1402 نسبت به اصلاح بودجه 1401 مربوط به مناطق ناژوان (3567 درصد)، منطقه 4 (794 درصد)، منطقه 1 (557 درصد)، منطقه 2 (283 درصد) و منطقه 5 (228درصد) و کمترین رشد مربوط به مناطق 7 و 8 ( 36- درصد)، منطقه 3 ( 24- درصد) و منطقه 13 ( 23- درصد) است. همچنین با توجه به محتوای بودجه مستمر که شامل ساماندهی و تجهیز و ایستگاه های صبحگاهی می باشد به نظر می رسد می توان این بودجه را نیز در بخش بودجه سرمایه ای در نظر گرفت. بودجه مستمر فرهنگی در لایحه بودجه شهرداری در سال 1402 نسبت به سال 1401 ، 50 درصد رشد داشته است که بیشترین رشد مربوط به ایستگاه های صبحگاهی می باشد و بودجه تجهیز و ساماندهی زمین های ورزشی روباز کاهش پیدا کرده است. در این بخش نیز به علت عدم دقیق سازی بودجه و ارائه به صورت کلی، و همچنین عدم وجود برنامه بلند مدت در بودجه مستمر فرهنگی، امکان تحلیل صحیح بودجه مستمر فرهنگی وجود نخواهد داشت.

پیشنهادات ارائه شده در راستای بهبود عملکرد بخش فرهنگی لایحه بودجه 1402 اصفهان باتوجه به مطالب عنوان شده پیشنهادات ارائه شده مبنی بر بهبود عملکرد بخش فرهنگی در لایحه بودجه 1402 شهر اصفهان به شرح زیر می باشد:

• در حال حاضر ردیف بودجه فرهنگی شهرداری به صورت کلی ارائه شده و بعضا به صورت هدف تعریف شده اند لذا پیشنهاد می شود به منظور تدقیق لایحه بودجه در سال های آتی، ردیف بودجه های فرهنگی مورد بازبینی قرار گرفته و تا سطح پروژه دقیق سازی شوند؛
• مردمی سپاری اجرای برنامه های فرهنگی می تواند به کاهش موازی کاری و بهبود مدیریت یکپارچه در بخش فرهنگ کمک کند؛

جمع بندی

بودجه شهرداری، برنامه مالی شهرداری برای یک سال مالی است و در این پژوهش تحلیل بودجه فرهنگی اصفهان تحت عناوین بودجه فرهنگی، بودجه هزینه ای فرهنگی و بودجه سرمایه ای فرهنگی به تفکیک منطقه انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که در لایحه بودجه 1402 شهردای کل بودجه هزینه ای، سرمایه ای و مستمر بخش فرهنگی عددی در حدود 1،798 میلیارد تومان تعیین شده است که نسبت به اصلاح بودجه شهرداری اصفهان در سال 1401 حدود 194 درصد افزایش داشته است. سرانه هزینه فرهنگی به ازای هر شهروند اصفهانی در سال 1402 تقریبا معادل 890 هزار تومان می باشد. کمک به سازمان های فرهنگی، اجتماعی و ورزشی با 24.5 درصد دارای بیشترین سهم در بودجه هزینه ای و منطقه 6 شهرداری اصفهان دارای بیشترین سرانه بودجه سرمایه ای هستند. از نکات قابل توجه این ردیف بودجه، رشد 3567 درصدی بودجه سرمایه ای منطقه ناژوان است. در جهت بهبود عملکرد بخش فرهنگ در لایحه بودجه 1402 پیشنهاد می شود که به منظور تدقیق لایحه بودجه در سال های آتی ردیف بودجه های فرهنگی مورد بازبینی قرار گرفته و تا سطح پروژه دقیق سازی شوند.

این مطالعه در مرکز پژوهش های شورای اسلامی شهر اصفهان توسط الهام عاقریان در سال 1401 انجام شده ‌است.