قیود و شروط بازنویسی آییننامه تاسیس و فعالیت اندیشکدهها
سینا سالاری مهمترین چالشهای آییننامه نحوه تاسیس و فعالیت اندیشکدهها را شرح میدهد.
سینا سالاری، مدیر اندیشکده حنان
تعریف روشن و دقیق از اندیشکده
یکی از مهمترین چالشهای آییننامه نحوه تاسیس و فعالیت اندیشکدهها، فقدان تعریف دقیق و روشن از اندیشکده است. اندیشکده با نهاد پژوهش و نهاد علمی تفاوت دارد و باید تعریف مشخصی برای آن ارائه شود. این تعریف باید بهگونهای باشد که نقش و جایگاه اندیشکده در فرآیند تصمیمگیری و حل مسائل کشور بهدرستی مشخص شود.
سیاستگذاری توسط سیاستگذار مرتبط
اندیشکده نهاد فکر محسوب میشود اما وزارت علوم سیاستگذار حوزه علم است و نه فکر! لذا نمیتوان از وزارت علوم انتظار داشت که قواعد مناسبی برای مدیریت نهاد فکر کشور وضع کند. تبعات این چالش در بخشهای مختلف آییننامه بروز و ظهور داشته است. نهاد علم بهدلیل نگاه پژوهشی و علمی، اولا نمیتواند بهطور کامل مسائل کاربردی و اجرایی کشور را درک کند و ثانیا اقتضائات نهاد فکر را درک نمیکند. بنابراین خروجی فرآیند قواعدی میشود که چهبسا به مسائل نظام اندیشکدهای کشور دامن بزند.شایان ذکر است که در حال حاضر، اساسا متولی فکر در کشور مشخص نیست و ساماندهی اندیشکدهها در وهله نخست، نیازمند تعیین چنین نهادی خواهد بود.
توجه به مسائل واقعی زیستبوم اندیشهورزی و کارکرد آییننامه در حل آن به نظر میرسد که آییننامه مذکور بدون توجه به مسائل واقعی زیستبوم اندیشهورزی کشور نگاشته شده است و ناشی از عدم آشنایی نگارندگان با این فضا میباشد. این آییننامه نه از منظر اندیشکدهها بهعنوان موضوع مقررهگذاری و نه از منظر دستگاههای اجرایی کشور بهعنوان متقاضی سیاستهای پیشنهادی اندیشکدهها، آسیبشناسی صحیحی انجام نداده است. همین موضوع موجب شده است که ساختار نامناسبی را برای مدیریت اندیشکدهها پیشنهاد دهد یا ویژگیهایی برای مدیران چنین نهادی برشمرد که اساسا دردی از زیستبوم دوا نخواهد کرد.اگر بنا به وجود چنین آییننامهای است، باید بهگونهای تدوین شود که به زیستبوم اندیشهورزی و نوآوری در کشور آسیب نرساند. محدودیتهای بیش از حد و مقررات سختگیرانه، نهتنها به حل مسائل زیستبوم منجر نمیشود بلکه میتواند باعث انصراف افراد متخصص و اندیشمندان از فعالیت در این حوزه شوند.
آییننامه وزارت علوم شرایطی را برای تاسیس و فعالیت اندیشکدهها تعیین میکند که در عمل مانع از فعالیت اندیشکدهها هستند.در پایان، باید خاطرنشان کرد که حل مسائل کشور بدون توسعه زیستبوم اندیشهورزی ممکن نیست. با تصویب و ابلاغ چنین مقرراتی نهتنها توسعه زیستبوم محقق نخواهد شد که ریشه نهال آسیبپذیری که هماکنون شکل گرفته و در حال رشد است، خشکانده خواهد شد.
