کنفرانس دوسالانه اقتصاد آب
معرفی و به کارگیری ابزارها و راهکارهای اقتصادی برای مواجهه با بحران کم آبی
کنفرانس دوسالانه اقتصاد آب با رویکرد فراهم نمودن زمینههای معرفی و به کارگیری مناسبتر از ابزارها و راهکارهای اقتصادی جهت مواجهه با کم آبی و بهرهبرداری مطلوبتر از منابع آبی، اقدام به فراخوان مقاله و ارائه مقالات منتخب مینماید. افزایش بهرهوری، تخصیص بهینه منابع، بهبود و توسعه محیط کسب و کار، مدیریت تقاضا و مصرف، و مسائل زیست محیطی در حوزه آب و منابع آبی از جمله مهمترین محورهای این کنفرانس هستند.
ضرورت برگزاری کنفرانس
در کشور ما قیمت گذاری آب و خدمات آن، بیشتر بر مبنای معیارهای اجتماعی، قانونی، اداری و حسابداری انجام میشود و ملاحظات اقتصادی کمترین نقش را دارند. قیمتهایی که مصرف کنندگان میپردازند، بر پایه درصد ناچیزی از هزینه های حسابداری تولید، توزیع و خدمات منضم به آب تعیین میشود و از مدل های کارآمد اقتصادی استفاده نمیشود. عدم توجه به الزامات اقتصادی در قیمت گذاری آب و خدمات آن، موجب شده است که آب چه به عنوان یک کالای نهایی و چه به عنوان یک نهاده، در بخش های گوناگون اقتصادی کشور، کالایی رایگان و یا بسیار ارزان محسوب شود و مصرف کنندگان، علامت معناداری را که نشان از بحران کمبود آب و منابع آبی در کشور داشته باشد، در قیمت آن مشاهده نکنند.
به یقین، یکی از علل اساسی پایین بودن بهرهوری در حوزه مدیریت منابع آبی و مشکلات گوناگون زیست محیطی، نگرش اشتباه نسبت به ارزش واقعی آب در کشور است. برای کاهش پیامدهای منفی بحران و اجرای سیاستهای راهبردی بهینه در حوزه آب، باید بیش از پیش به ابزارها و راهکارهای اقتصادی توجه شود. در این میان کنفرانس دو سالانه اقتصاد آب بهانهای است تا زمینههای معرفی ابزارهای اقتصادی و استفاده مناسب از آنها، با هدف بهرهبرداری مطلوبتر از منابع آب فراهم گردد.
اهداف برگزاری کنفرانس دوسالانه اقتصاد
اهداف این کنفرانس عبارتند از:
- تبادل نظر، ارائه دیدگاه ها و بیان ایده ها در خصوص اقتصاد آب بین مدیران ارشد بخش آب با اندیشمندان و اساتید دانشگاهها؛
- افزایش آگاهی و اهمیت مسائل اقتصاد آب از منظر سیاست گذاران، اندیشمندان دانشگاهی و سایر دستگاههای نظارتی؛
- ایجاد شبکه های ارتباطی مناسب بین دانشگاه، بخش آب و سیاست گذاران به منظور ایجاد دانش در حوزهی اقتصاد آب؛
- تبادل نظر، ارائه دیدگاهها و ایدهها در حوزه آینده نگری موضوعهای گوناگون اقتصاد آب از منظر تبیین ارزش اقتصادی آب، تعرفههای آب و قیمت گذاری بهینه، تأثیر اقتصاد آب در سلامت جامعه و محیط زیست، تشریح چالشهای پیشروی بخش آب و راهکارهای اجرایی، نقش آب در فقر، امنیت و توسعهی پایدار و نگاه اقتصادی به آب از منظر ذینفعان.
محورهای کنفرانس دوسالانه اقتصاد
این کنفرانس در محور و زیرمحورهای آن برگزار میگردد. این محورهای عبارتند از:
1) دولت، اقتصاد کلان و بهرهوری آب
- آب حساب ملی؛
- الگوهای تدوین و استقرار نظام حسابداری ملی آب؛
- تحلیل آثار اقتصادی متقابل آب و متغیرهای کلان اقتصادی؛
- اقتصاد آب و آمایش سرزمین؛
- جایگاه اقتصادی آب در سیاست های کلی و برنامه های توسعه کشور؛
- آب، اشتغال و رشد اقتصادی سازگار با کم آبی کشور؛
- الگوهای چگونگی تأمین امنیت غذائی سازگار با محدودیت منابع آب کشور؛
- دیپلماسی آب (در چارچوب اقتصاد سیاسی).
2) تخصیص بهینه آب، نقش تنظیم مقررات و بازار آب در بهرهوری آب
- ارزیابی و تحلیل اقتصادی نظامهای تخصیص آب؛
- ارزیابی کارایی و بهرهوری آب در مصارف مختلف؛
- الگوهای کارآمد نظام تعرفه و قیمتگذاری آب برای تخصیص بهینه منابع آب (زیرزمینی و سطحی)؛
- زیرساختهای نهادی (اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی، حقوقی و فنی) تنظیم مقررات در بخش آب؛
- مدل مطلوب نهاد تنظیم مقررات بخش آب؛
- تقویت و توسعه بازارهای محلی و منطقهای آب؛
- تجارت آب ( فیزیکی و مجازی)؛
- آثار متقابل اقتصاد آب و انرژی؛
- کارایی نظام جاری قیمت گذاری در بخش آب با تاکید بر ارائه الگوهای نوین قیمت گذاری؛
- چالش بازار رقابتی و حفاظت بلندمدت منابع آب؛
- بهرهوری بنگاه های زنجیره عرضه آب.
3) بهبود و توسعه محیط کسب و کار در بخش آب
- ارزیابی وضع موجود سرمایه گذاری در فعالیتهای آب و فاضلاب و توصیههای سیاستی برای مدیریت ریسک آن؛
- تحلیل و ارزیابی روشها و الگوهای متعارف سرمایه گذاری بخش آب با تاکید بر مدلهای کارآمد و سازگار با محیط کسب و کار ایران؛
- شناسایی فرصتها و زمینههای سرمایه گذاری در مدیریت مصرف و تقاضا با تاکید بر منابع آب زیرزمینی؛
- مدلهای نوین تحلیل جامع مالی-اقتصادی طرح های آب (تولید، انتقال، توزیع و مصرف)؛
- رویکردهای نوین مدیریت دارائی در بخش آب؛
- روشهای مشارکت دولت و بخش خصوصی برای تسهیل سرمایه گذاری در طرحهای آب و فاضلاب؛
- نقش بورس و بازار سرمایه در توسعه محیط کسب و کار فعالیتهای آبی.
4) اقتصاد آب، مدیریت تقاضا و مصرف
- ساختار مالکیت منابع و تاسیسات آبی (تبیین حقوق حقابهبران و بهره برداران، زنجیره عرضه و تقاضای آب، خصوصی سازی و …)؛
- نقش ارزش اقتصادی و ذاتی آب در مدیریت کم آبی؛
- ارزیابی اقتصادی فناوریهای نوین در مدیریت عرضه، تقاضا و مصرف آب؛
- ابزارهای غیرقیمتی در مدیریت عرضه، تقاضا و مصرف آب؛
- بررسی و شناسایی اثر بازگشتی در سیاستهای مدیریت مصرف؛
- ظرفیت شبکههای اجتماعی و فناوری اطلاعات در اقتصاد آب؛
- ابزارهای اقتصادی به منظور کاهش هدر رفت و ضایعات آب؛
- آسیب شناسی سیاستگذاری در بخش آب.
5) اقتصاد آب و محیط زیست
- تحلیل اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی ادامه وضع موجود مدیریت منابع آب؛
- ارزیابی و تحلیل اقتصادی آثار متقابل آب و اقلیم؛
- ارزیابی و تحلیل آثار اقتصادی طرحهای آب بر محیط زیست (قبل و بعد از اجرا)؛
- بررسی و تحلیل تمایل به پرداخت جامعه برای حفاظت از محیط زیست در بخش آب؛
- مطالعات موردی برای سیاستگذاری و مدیریت زیست محیطی دریاچهها و تالابها؛
- ارزیابی اثرات اقتصادی آلودگی منابع آب؛
- تحلیل آثار اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی افت سطح آبهای زیرزمینی.
سازوکار برگزاری کنفرانس دوسالانه اقتصاد آب
در این کنفرانس ابتدا فراخوانی برای دریافت مقالات در محورهای اعلام شده صورت میگیرد. در ادامه مقالات ارسال شده مورد ارزیابی کمیته علمی کنفرانس قرار میگیرند و مقالات منتخب در روز برگزاری کنفرانس –که دو روز به طول میانجامد- ارائه میگردند. در کنار ارائه مقالات منتخب، کارگاههای تخصصی و نیز نمایشگاه دستاوردهای مرتبط نیز در محل برگزاری کنفرانس دائر میباشند. از نکات قابل ذکر، حضور مسئولین عالی کشوری در ارتباط با حوزه آب و سخنرانی در این کنفرانس است.
جمعبندی
مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران، با برگزاری کنفرانسی دوسالانه، برای اولین بار مسئله اقتصاد آب و لزوم استفاده از ابزارهای اقتصادی را برای مواجهه با بحران کم آبی، بصورت جدی در کشور مطرح نمود. گردهمایی بخش خصوصی، بخش دانشگاهی و دولت برای بررسی مسائل این حوزه، فرهنگ سازی و آگاهی بخشی در خصوص اقتصاد آب برای کلیه ذینفعان، تعریف پروژههای تحقیقاتی و ارائه راهکارهای علمی برای حل مشکلات بخش آب بر اساس مقالات دریافتی، ایجاد شبکه های ارتباطی مناسب بین دانشگاه، بخش آب و سیاستگذاران به منظور ایجاد دانش در حوزه اقتصاد آب و ایجاد نگرش مثبت در مداخلهگران، ذینفعان و خبرگان برای بازنگری در تغییر ساختار تعرفههای بخش آب بر اساس اصول اقتصادی از جمله دستاوردهای برگزاری این کنفرانس بوده است.
این کنفرانس توسط مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران برگزار میشود و تاکنون 2 دوره آن در سالهای 1395 و 1397 برگزار شده است. سایت کنفرانس از این آدرس در دسترس است.
