رسانه و گردشگری در بحران و جنگ
یادداشت تحلیلی پیرامون تأثیرات متقابل رسانه، جامعه و بحرانهای گسترده (از جمله جنگ) بر صنعت گردشگری
✍️ پگاه یاوریفر، معاون اندیشکده پیشرفت گردشگری ایران
در شرایطی که صنعت گردشگری بهعنوان یکی از ارکان مهم اقتصادی و فرهنگی کشور مطرح است، نقش رسانه و جامعه در توسعه یا افول این صنعت بهویژه در دوران بحرانهای سیاسی و امنیتی، امری انکارناپذیر است. این نوشتار به بررسی تأثیرات متقابل رسانه، جامعه و بحرانهای گسترده (از جمله جنگ) بر صنعت گردشگری میپردازد و راهکارهایی برای مدیریت این چالشها ارائه میدهد.
تأثیر جنگ و بحرانهای امنیتی بر گردشگری
صنعت گردشگری بهشدت تحت تأثیر شرایط امنیتی و سیاسی قرار دارد. جنگ نهتنها باعث کاهش سفرهای داخلی و بینالمللی میشود، بلکه تصویر ملی کشور را در عرصه جهانی مخدوش میکند. رسانهها در این میان نقش دوگانهای ایفا میکنند: از یک سو میتوانند با انتشار اخبار نادرست، بحران را تشدید کنند و از سوی دیگر، با روایتهای امیدبخش و واقعگرایانه، به ثبات بخشی و جلب اعتماد گردشگران کمک نمایند.
رسانه بهعنوان ابزار راهبردی در توسعه گردشگری
در دوران بحران، رسانهها تنها ابزار اطلاعرسانی نیستند، بلکه میتوانند به ابزاری راهبردی برای بازسازی تصویر گردشگری کشور تبدیل شوند. تولید محتوای حرفهای، معرفی جاذبههای امن و بکر ایران، و تقویت روایتهای مثبت از ثبات داخلی، از جمله اقداماتی است که میتواند صنعت گردشگری را حتی در شرایط دشوار زنده نگه دارد.
چالشهای فضای دیجیتال و محدودیتهای اینترنتی
امروزه بخش عمدهای از بازاریابی گردشگری از طریق فضای مجازی انجام میشود. در شرایط بحران، محدودیتهای اینترنتی نهتنها ارتباط با گردشگران خارجی را دشوار میسازد، بلکه مانع از رصد دقیق اخبار و واکنشهای بینالمللی میشود. این امر لزوم تدوین استراتژیهای جایگزین، مانند استفاده از شبکههای امن ارتباطی و همکاری با رسانههای بینالمللی را پررنگ میکند.
لزوم روایتسازی حرفهای در گردشگری
سازماندهی یک روایت قوی و جذاب از ایران بهعنوان مقصدی امن و جذاب، نیازمند نیروهای متخصص و آموزشدیده در حوزه رسانه و گردشگری است. متأسفانه، نبود آموزشهای نظاممند و کمتجربگی در مدیریت بحرانهای رسانهای، از موانع اصلی در این مسیر است. اندیشکدهها و نهادهای تخصصی باید با ارائه راهکارهای عملیاتی، این خلأ را پر کنند.
نقش جامعه در احیای گردشگری
جامعه ایرانی بهویژه در شرایط بحران، میتواند با مشارکت فعال در توسعه گردشگری داخلی و تقویت روحیه میزبانی، به بازسازی این صنعت کمک کند. مطالعات میدانی نشان میدهد که گردشگران داخلی در شرایط بیثباتی، تمایل بیشتری به بازدید از مناطق امن و کمتر شناختهشده دارند. بنابراین، برنامهریزی برای تقویت گردشگری محلی و معرفی مقاصد جدید، میتواند راهکاری مؤثر باشد.
جمعبندی و پیشنهاد
- تشکیل کارگروه ویژه رسانه و گردشگری برای مدیریت بحرانهای احتمالی.
- تولید محتوای هدفمند جهت معرفی ایران بهعنوان مقصدی امن و جذاب در سطح بینالمللی.
- آموزش نیروهای متخصص در حوزه ارتباطات بحران و بازاریابی گردشگری.
- تقویت زیرساختهای دیجیتال و ارتباطی برای تسهیل تبلیغات گردشگری.
- استفاده از ظرفیتهای مردمی و سازمانهای غیردولتی در توسعه گردشگری داخلی.
