استفاده ابزاری؛ سیاست‌های اسرائیل در قبال دروزی ها

✍️یادداشت احمد پوراحمدی پژوهشگر موسسه مطالعات جهان معاصر

اسرائیل به‌عنوان رژیمی جعلی با جمعیتی محدود و ساختار اجتماعی-سیاسی شکننده، به دلیل وجود گروه‌های اقلیت متنوع، همواره در پی مدیریت روابط با این گروه‌ها بوده است. دروزی ها، به‌عنوان یکی از اقلیت‌های کلیدی در اسرائیل، به دلیل ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی خاص خود، در مرکز توجه سیاست‌های این رژیم قرار گرفته‌اند.

دروزی ها، گروهی با حدود ۱۵۰,۰۰۰ نفر جمعیت در اسرائیل، عمدتاً در مناطق کارمل، جلیل و جولان ساکن هستند. این جامعه که ریشه در قرن یازدهم مصر دارد، به دلیل ساختار اجتماعی بسته و عدم ازدواج با گروه‌های دیگر، هویتی متمایز از دیگر اقلیت‌ها، به‌ویژه اعراب، دارد.

اسرائیل از بدو تأسیس خود، به دلیل ساختار جمعیتی متنوع و شکننده‌اش، سیاست‌هایی را برای مدیریت اقلیت‌ها، به‌ویژه دروزی ها، طراحی کرده است. این سیاست‌ها با هدف جداسازی دروزی ها از هویت عربی و نزدیکی آن‌ها به جامعه یهودی، از طریق ابزارهایی مانند خدمت اجباری نظامی و ایجاد بخش آموزشی جداگانه برای دروزی ها، دنبال شده است.

اسرائیل از دهه ۱۹۳۰ با برقراری روابط با دروزی ها، تلاش کرد تا آن‌ها را به‌عنوان گروهی متمایز از اعراب تعریف کند. این روند با تعریف دروزی‌ها به‌عنوان یک ملیت جداگانه در سال ۱۹۶۲ و جداسازی هویتی آن‌ها از اعراب، به اوج خود رسید. ایجاد بخش آموزشی ویژه دروزی ها در سال ۱۹۷۶ و الزام خدمت نظامی اجباری برای این گروه، بخشی از این استراتژی بود. این سیاست‌ها به ظاهر با هدف حفظ فرهنگ دروزی و یکپارچگی آن‌ها در جامعه طراحی شده بود، اما در عمل، به دنبال جداسازی دروزی‌ها از اعراب و ایجاد پیوندی قوی‌تر با جامعه یهودی بود.

خدمت نظامی دروزی ها در ارتش اسرائیل نقش مهمی در این فرآیند ایفا کرد. حضور در ارتش به دروزی ها این امکان را داد تا از طریق خدمت نظامی، جایگاه اجتماعی بهتری در میان یهودیان کسب کنند. با این حال، این سیاست‌ها نتوانست به طور کامل به یکپارچگی منجر شود. به عنوان مثال، پس از حملات حماس در اکتبر ۲۰۲۳، بیش از ۴۳۰ دروزی در ارتش اسرائیل کشته شدند که نشان‌دهنده حضور قابل‌توجه آن‌ها در ارتش است، اما این مشارکت نتوانسته تبعیض‌های ساختاری علیه آن‌ها را به طور کامل از بین ببرد.

علی‌رغم سیاست‌های ظاهراً حمایتی، دروزی ها همچنان با تبعیض‌هایی از سوی جامعه یهودی مواجه هستند. به گفته سعید نفاع، نماینده دروزی پارلمان اسرائیل، خدمت نظامی نتوانسته حقوق برابر با دیگر شهروندان اسرائیلی را برای دروزی‌ها تضمین کند. مشکلات اشتغال، اجاره‌های بالا در مناطق یهودی‌نشین و تبعیض‌های اجتماعی، از جمله چالش‌هایی است که دروزی‌ها با آن مواجه‌اند.

با این حال اسرائیل نه‌تنها در داخل مرزهای خود، بلکه در خارج از آن، به‌ویژه در مناطق دروزی‌نشین سوریه، از این گروه به‌عنوان اهرمی سیاسی استفاده کرده است. پس از اشغال جولان، اسرائیل سیاست مشابهی را در قبال دروزی‌های سوری اعمال کرد، اما این گروه برخلاف دروزی‌های فلسطینی، هویت سوری خود را حفظ کردند و پیشنهادهای اسرائیل را رد کردند.

اخیراً، رژیم صهیونی با حمایت از دروزی های سویدا در برابر دولت جدید سوریه و پیشنهادهایی مانند اجازه کار در اسرائیل، تلاش کرده تا نفوذ خود را در این مناطق گسترش دهد. این اقدامات، به‌ویژه در جریان تنش‌های اخیر در محله جرمانا در دمشق، نشان‌دهنده استراتژی اسرائیل برای بی‌ثبات‌سازی سوریه از طریق استفاده ابزاری از دروزی‌هاست.

در سطح منطقه‌ای، استفاده از دروزی ها به‌عنوان اهرمی برای بی‌ثبات‌سازی سوریه، نشان‌دهنده رویکردی استراتژیک اما مخاطره‌آمیز برای رژیم صهیونی است که می‌تواند پیامدهای منفی برای ثبات منطقه‌ای داشته باشد.