پرسش‌هایی درباره حکمرانی فضای مجازی در فردای بحران

عزیز نجف‌پور آقابیگلو، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی

سیاست جمهوری اسلامی حفظ حداکثری سرویس اینترنت و ارتباطات مجازی بین المللی در حوزه‌های عمدتا علمی، فرهنگی و اجتماعی به‌شرط تامین الزامات امنیت ملی بوده است و حتی در این حوزه از الزامات حکمرانی خود هم تا حد زیادی چشم‌پوشی کرده و صرفا به انسداد چندسکوی حکمرانی گریز آمریکایی بسنده کرده است.

در ناآرامی‌های اخیر شاهد سازماندهی آشوبگران ازطریق شبکه‌های اجتماعی و عملیات جنگ شناختی بر بستر فضای مجازی توسط نظام سلطه بودیم تا جایی که کشور بنا به دلایل امنیتی مجبور شد اینترنت بین‌المللی را ببندد و حتی سرویس‌های پیام‌رسانی و شبکه اجتماعی در بستر شبکه ملی اطلاعات را هم مسدود کند تا بیش از این خسارت مالی و جانی به مردم و کشور وارد نشود.

این اقدام هم تصمیم اجماعی تمام مسئولان کشور علیرغم همه تفاوت‌ها و اختلافات سیاسی و سیاستی بوده است.از سوی دیگر درست است که مردم از قطع اینترنت خوشحال نیستند ولی بسیار کمتر از تمام زمان‌های گذشته از قطع اینترنت ابراز نارضایتی می‌کنند چراکه عمق فاجعه امنیت ملی را به عینه دیدند و برای همین تابحال صبر و حوصله به خرج داده‌اند و با حاکمیت همراهی می‌کنند و البته انتظار به حقشان اینست که به مرور و با کاهش تهدیدات امنیت ملی و جنگ شناختی‌ای که دشمن برای فردای اغتشاشات تدارک دیده بود (و دیده است!) شاهد برقراری ارتباطات روی شبکه ملی اطلاعات و متعاقبا برقراری ارتباطات بین‌الملل باشند.

ولی نکته قابل تامل این است که شبکه ملی اطلاعات علیرغم ارائه سرویس پایدار در دسترسی به پایگاه‌های داخلی، از نداشتن برخی سرویس‌های پایه کاربردی چون جستجوگر و… در رنج است و پرسش مردم خوب و نجیب ایران این است که تدابیر فوری حاکمیت برای تامین کامل و پایدار سرویس‌های پایه کاربردی روی شبکه ملی اطلاعات چیست؟ از سوی دیگر آن چه تهدید امنیتی-حکمرانی بود که مسئولان دلسوز کشور را مجبور به بستن سکوهای داخلی کرد؟ مگر امکان کنترل شبکه‌های اغتشاش و عملیات جنگ شناختی دشمن بر روی سکوهای داخلی وجود نداشت؟ و اینکه برای جلوگیری از تکرار این تهدید چه تدابیر فنی-مدیریتی لازم است که در دستور کار کشور قرار گیرد؟ درنهایت اینکه روند افزایش تنش ما با نظام سلطه، طرح کلان کشور برای حفظ ارتباطات ملی و بین المللی در عین حفظ امنیت ملی و اعمال حکمرانی چیست؟ خصوصا اینکه با گسترش هوش مصنوعی و تاثیرات عمیق‌تر و پیچیده‌تر آن در حکمرانی ملی کشورها بر اهمیت پاسخ بدین سوالات می‌افزاید.

مردمی که همه‌جوره پای مصالح کشور ایستاده‌اند حق دارند شاهد تدبیر کلان نظام برای تامین ارتباطات امن ملی و بین‌المللی در عین حفظ امنیت و حکمرانی ملی باشند.

طبعا این مسئله بسیار فراتر از دعوای مسخره فیلترینگ-رفع فیلترینگ و نیازمند برنامه اثباتی کلان اجماعی بین تمام جریان‌های سیاسی-مدیریتی کشور است.