علی صناعی، دانشیار دانشگاه شیکاگو
سیوسومین روز از جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران با سیگنالهای سیاسی مهمی همراه بود. ترامپ اظهار داشته است که ایالات متحده بهزودی از جنگ خارج خواهد شد، ظرف ۲ تا ۳ هفته، با یا بدون توافق. این امر واکنشهای مثبتی در بازارهای مالی جهانی در پی داشته، اما همزمان فشارها و شکافهایی را درون ائتلاف ناتو نمایان کرده است. اقدامات نظامی همچنان ادامه دارد؛ بهطوریکه ایران حملات تلافیجویانهای در سطح منطقه و همچنین علیه اسرائیل انجام داده است. یکی از محورهای اصلی اختلاف، ادعای ترامپ مبنیبر درخواست آتشبس ازسوی ایران است که تهران بهشدت آن را تکذیب میکند. این درحالی است که آمادگی نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس همچنان در حال افزایش است.
تحولات کلیدی
سیگنالهای خروج ایالات متحده:
ترامپ، با همصدایی روبیو، نشانههایی مبنیبر تسریع خروج نظامی ایالات متحده از این مناقشه ارسال کرده و اظهار داشته است که این ماموریت ممکن است ظرف چند هفته پایان یابد و ایالات متحده «بسیار سریع» منطقه را ترک خواهد کرد.
ادعای آتشبس و تکذیب آن:
ترامپ مدعی است که رئیسجمهور حکومت جدید ایران (؟) درخواست آتشبس کرده است، مشروط بر اینکه تنگه هرمز باز بماند. مقامات ایرانی صراحتا این موضوع را تکذیب کرده و این اظهارات را «دروغ و بیاساس» خواندهاند.
تداوم درگیریهای نظامی:
علیرغم مباحث سیاسی پیرامون خروج، درگیری همچنان پابرجاست. ایران موج موشکی گستردهای به سمت اسرائیل پرتاب کرده و حملات باعث وقوع آتشسوزی در کویت، بحرین و بروز تلفاتی در امارات متحده عربی شده است. حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران نیز ادامه دارد.
پیامدهای اقتصادی و دیپلماتیک:
با امید به خروج امریکا، قیمت جهانی نفت برای مدت کوتاهی به زیر ۱۰۰ دلار کاهش یافت، اما اختلالات در عرضه باعث افزایش شدید قیمت سوخت در افریقا و اعمال ممنوعیت صادرات بنزین ازسوی روسیه شده است. نخستوزیر بریتانیا اظهار میدارد که این جنگ بر آینده بریتانیا تاثیر خواهد گذاشت و همزمان درخواستهایی برای برقراری روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا مطرح شده است.
چشماندازهای منطقهای
ایران:
با نشاندادن مقاومت عمومی، در انتظار «پیروزی» است و ادعاهای ایالات متحده را رد میکند. عباس عراقچی، مقام ارشد ایرانی، در مصاحبهای به بیان رویکردهای کلیدی پرداخت و دولت نیز حملات به بناهای فرهنگی را بهعنوان یک «زخم ماندگار» محکوم کرده است.
اسرائیل:
بهطور فعال درگیر مناقشه است و آژیرهای خطر در پی حملات موشکی ایران به صدا درآمدهاند. تحلیلها نشان میدهد که بعید است اسرائیل به عملیات زمینی احتمالی ایالات متحده بپیوندد. این درگیریها در آستانه عید پسح درحال وقوع است.
کشورهای خلیج فارس:
بهطور فیزیکی درمعرض حملات ایران قرار گرفتهاند (کویت، بحرین، امارات). تحلیلها هشدار میدهند که این جنگ میتواند کشورهای حاشیه خلیج فارس را در وضعیت آسیبپذیری قرار داده و درنهایت موقعیت تهران را تقویت کند.
ناتو و متحدان:
تحت فشارهای قابلتوجهی قرار دارند. ترامپ به متحدان گفته است «نفت خودتان را تامین کنید» و هشدارهایی مبنیبر تجدیدنظر ایالات متحده در روابط با ناتو بر سر این مناقشه مطرح شده است. اتحادیه اروپا خواستار تنشزدایی است.
بازیگران دیگر:
چین در تلاش است تا نقش میانجی صلح را ایفا کند. براساس گزارشها، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، درحال رایزنی با واسطههایی درخصوص این مناقشه است.



