تحولات خاورمیانه و استراتژی پنهان چین

مرکز نوآوری و اندیشه ای فرصت

این روزها شاهد نقش کمرنگ چین در تحولات خاورمیانه هستیم. هرچند هرگاه یک‌طرف بازی امریکا باشد، طرف دیگر آن مستقیم یا غیرمستقیم به چین برمی‌گردد، اما چین این روزها در زمین چه کسی بازی می‌کند؟

اینکه چین همیشه با رویکردی منفعلانه و تدافعی درمقابل امریکا ظاهر شده امری بدیهی است و همچنین اینکه چین نشان داده آنچنان که انتظار می‌رود حداقل در ظاهر همراه قابل اعتماد و پشتیبانی قابل اتکا در بزنگاه‌ها برای ایران نبوده است (که البته می‌تواند به استراتژی متقابل و سابقه عملکردی ایران در مقابل چین برگردد) نیز دیگر امری شناخته شده است؛ اما آیا چین هنوز قصد دارد که سکوت کند و شاهد تهدید منابع انرژی و معدنی خود در خاورمیانه باشد؟

تحولات کنونی خاورمیانه دیگر نه‌تنها نقطه عطفی تاریخی برای ایران و امریکا و رژیم اشغالگر شده، بلکه به‌لطف زیاده‌طلبی‌ها و جنگ‌طلبی‌های گسترده امریکا، به برهه‌ای حساس برای همه بازیگران مهم منطقه‌ای و جهانی و به‌خصوص چین تبدیل شده است؛ اوضاع به‌گونه‌ای‌ست که در ظاهر کفه دیگر ترازوی موفقیت امریکا، تضرر چین و ازدست‌دادن منابع اوست و برعکس؛ پس چرا در چنین برهه حساسی چین سکوت می‌کند و تنها به نظاره نشسته است؟ و مگر نه این است که تولید و صادرات بزرگ‌ترین متحدان و تامین‌کنندگان انرژی و مواد اولیه برای چین، دچار چالش شده‌است؟

در این روزها شاهد عملکرد کمرنگ چین در منطقه در حد توصیه‌هایی به ایران برای عدم ایجاد چالش در تنگه هرمز و اعلام بر مخالفت جنگ با ایران و اخیرا هم بیانیه‌ای درراستای رعایت حاکمیت کشورها بوده‌ایم. ولی آیا چین برخلاف سکوت ظاهری‌اش، در پشت پرده با کشورها برای تامین پایدار منابعش توافقاتی داشته است؟ آیا قرار است حضور امریکا در منطقه به تامین پایدار منابع چین آسیبی نرساند؟ آیا امریکا چین را وادار به سکوت کرده و چین قرار است تا مدتی که از منابع ذخیره‌شد‌ه‌اش استفاده می‌کند، تنها نقش یک تماشاچی را داشته باشد؟ آیا چین در پشت پرده، خاورمیانه را با تایوان مبادله کرده است یا اینکه بدون هیچ بهایی عطای خاورمیانه را به لقای آن بخشیده است؟ این‌ها سوالاتی‌ست که پاسخ آن را عملکرد چین نشان خواهد داد.

اما واضح هست که استراتژی و عملکرد چین در این پیچ تاریخی و ژئوپولتیکی، نه‌تنها نقش مهمی را در آینده و روابط قدرت فی‌مابین چین و امریکا بازی خواهد کرد، بلکه بر آینده این تحولات، سرنوشت این جنگ و شکل‌گیری خاورمیانه جدید تاثیر جدی خواهد داشت.