نهاد

تعریف

نهاد اجتماعی شیوه های فعالیت اجتماعی است که اکثریت اعضای یک جامعه معین از آن ها پیروی می کنند. همه شیوه های رفتار نهادها به وسیله ضمانت های اجرایی نیرومند، حمایت می شوند. از آن جایی که نهادها تشکیل دهنده شالوده جوامع اند شیوه های ثابت رفتار را، که در طول زمان پایدار هستند، عرضه می کنند. در یک تعریف دقیق تر جامعه شناسان معتقدند: نهادها، فرم های استحکام یافته ای از رفتارها هستند که در کنترل اجتماعی و نیازهای بنیادین اجتماعی به کار گرفته می شوند. همچنین ترکیبی هستند از مدل های رفتاری برای برآوردن نیازهای اساسی گروه و یا ترکیبی از مدل های فرهنگی که نقش اصلی را در روابط اجتماعی ایفا می کنند. بنابراین نهادهای اجتماعی فرم های استقرار یافته ای هستند که بر فرد تقدم زمانی دارند و گاهی انسان ها حتی از اصل آن ها بی اطلاع اند، بدین معنی که نهادها در روند تکاملی جامعه پدیدار گشته و ساخته و پرداخته جامعه هستند.

ویژگی نهاد

نهاد ماندنی و دیر پاست، و از هنگام تشکیل دارای درجه ای از تداوم است.

از آن جا که نهادها بالنسبه دائمی هستند، معمولاً تغییرات آن ها تدریجی و آرام است و مقاومت آن ها در مقایسه با گروه های اجتماعی در مقابل با دگرگونی های زمانه بیشتر است.

نهادها بطور کلی طرح ریزی نشده هستند، اما در مقام پاسخ دهی به برخی از نیازهای اساسی عمل می کنند.

نهادها دارای سمبل هایی هستند که برای حفظ وفاداری و پیوستگی اعضای آن به کار می آیند. (مانند بیرق یک کشور یا علامت صلیب برای مسیحیان)

نهادها دارای قوانین رسمی هستند که از طریق آن ایفای نقش ها و رفتارهای اعضای آن مشخص می شود. (مانند سوگند خوردن پزشکان، سوگند وفاداری نمایندگان مجلس، و ضابطه های اخلاقی در علم و آموزش و پرورش)

نهادها دارای درجات متفاوتی از ساخت هستند. نهادها را می توان در طیف گسترده ای از ساخت های خشک و خشن، و یا قابل انعطاف و سست قرار داد.

نهادها در عملکردهای خود کارکردهای متنوعی را عهده‌دار هستند.

نهادهای مختلف اجتماعی در نظام از وابستگی درونی متقابل با یکدیگر مرتبط هستند.

تفاوت نهاد و سازمان (Organization)

فرق اساسی بین نهاد و سازمان آن است که نهادها در روند تحولات جامعه و کارکرد آن به وجود می آیند و فرد، مقام یا دولت در پیدایش آن دخالت ندارد، به عبارت دیگر نهادهای اجتماعی از پیش طرح ریزی شده نیستند. در حالی که سازمان ها یا نظام های اداری و آموزشی را مسئولین، معتمدین، مدیران، سرمایه گذاران، دولت ها و… طرح ریزی کرده و سازمان می دهند. نهاد نوعی رابطه است که جنبه عینی آن خیلی کم است و فقط در رابطه با سازمان ها جنبه عینی پیدا می کند. در حالی که سازمان در چارچوب تشکیلات، وسایل، ابزار و عوامل انسانی شاغل در آن، قابل رؤیت است. به عنوان مثال، بازار نهاد است اما شرکت ها سازمان اند که در قالب آن معنا پیدا می کنند و یا ازدواج نهاد است و خانواده سازمان.

.