تاملی بر یک نکته درباره آتش‌بس ایران و امریکا

 پژوهشکده ابرار معاصر تهران

از ابتدای اعلام آتش‌بس دوهفته‌ای میان تهران و واشیگتن، تحلیل‌های مختلفی درباره کیفیت آن و آینده تحولات مطرح شده است. به‌صورت کلی، طی ساعات اخیر سه نکته باعث برخی ابهامات و نگرانی‌ها درباره این آتش‌بس شده است:

1. نخست

شروط مطرح‌شده در بیانیه شورای عالی امنیت ملی، ازجمله لغو تحریم‌های اولیه و ثانویه، خروج نیروهای رزمی امریکایی از منطقه و … خوش‌بینانه و بسیار حداکثری است و به‌نظر نمی‌رسد طرف امریکایی، به آن‌ها تن دهد.

2. دوم

روایت‌های گوناگونی از نسخه مورد توافق مطرح شده است. طرف ایرانی از یک متن ۱۰ ماده‌ای سخن گفته و طرف امریکایی اشاره به سه متن کرده که متن نهایی، از دیدگاه آن‌ها واقع‌بینانه و قابل مذاکره است. در جزئیات نیز رییس‌جمهور امریکا بر غنی‌سازی صفر، تاکید دوباره داشته است.

3.سوم

حملات جنایتکارانه شب گذشته رژیم اشغالگر صهیونیستی به لبنان و به شهادت رسیدن صدها شهروند مظلوم لبنانی، این پرسش را به‌وجود آورد که چرا باوجود اعلام نخست‌وزیر پاکستان مبنی بر آتش‌بس در جبهه لبنان، چنین حمله‌ای صورت گرفته است؛ این نگرانی، هنگامی بیشتر شد که ایران، دست‌کم تاکنون، واکنشی به این حملات نشان نداده است.

باوجود نگرانی‌ها و ابهامات پیش‌گفته اما یک نکته باید مورد توجه قرار گیرد و آن اینکه اساسا آتش‌بس میان ایران و طرف امریکایی، در وضعیت برگشت‌ناپذیر قرار ندارد. به‌عبارت‌دیگر، هم‌اکنون، کنترل تنگه هرمز همچنان در اختیار ایران است و تهران توانایی اعمال اراده خود را بر آن دارد. یا به‌عنوان مثالی دیگر، توان موشکی ایران همچنان در وضعیت آماده‌باش قرار دارد و هیچ‌گونه رویداد غیرقابل برگشتی در این حوزه به وقوع نپیوسته است. علاوه‌براین‌ها، انصارالله یمن و مقاومت عراق نیز به محض ضرورت، می‌توانند دوباره به جنگ با طرف امریکایی و صهیونیستی وارد شوند.

بنابراین، به‌نظر می‌رسد با حفظ هوشیاری نسبت به کنش‌های طرف مقابل، به‌ویژه امکان تداوم عملیات نظامی علیه ایران و سایر اجزای محور مقاومت؛ و نیز ممانعت از دستیابی دشمن به اهداف خود در مذاکرات پیش‌رو که طی جنگ نتوانست آن‌ها را محقق کند، نباید به‌گونه‌ای در جامعه القا شود که گویی جمهوری اسلامی ایران با پذیرش توافق آتش‌بس، شکست را پذیرفته و ابزارهای بازدارندگی خود را از دست داده است؛ چه‌اینکه به‌نظر می‌رسد تقریبا هیچ تحول غیرقابل برگشتی در توان و ظرفیت‌های کنشگری ایران، پس از آتش‌بس ایجاد نشده است. نکات بسیاری در این خصوص قابل ذکر است.