جوانان عراق، کلید بازی انتخاباتی آمریکا

براساس آمار مشارکت مردم در دوره های گذشته انتخابات، مشارکت مردم در انتخابات های قبلی با روندی نزولی همراه بوده است؛ این کاهش بازتابی از نارضایتی و ناامیدی آن ها نسبت به رقم خوردن هرگونه تغییر احتمالی است. این موضوع به دلیل ناکارآمدی دولت در کنترل فساد، تامین مناسب خدمات اجتماعی چون برق و آب، بیکاری و امثال آن است. از این رو، بخش قابل توجهی از مردم این کشور مانند جوانان در این سال ها در تاثیر واقعی رای خود برای بهبود وضعیت کشور دچار تردید شده اند.

شکل شماره (1): میزان مشارکت مردم عراق در انتخابات پارلمانی این کشور از تأسیس نظام سیاسی جدید تاکنون

در این میان، جوانان عراقی نقشی تعیین‌کننده در معادلات سیاسی پیشِ‌رو خواهند داشت. این نسل که بیشترین اعتراض ها را نسبت به ناکارآمدی دولت در حوزه هایی چون خدمات عمومی، اشتغال و مبارزه با فساد ابراز کرده‌اند، به‌عنوان نیرویی اثر گذار در انتخابات آتی شناخته می شوند. جوانان ۱۸ تا ۳۹ ساله حدود ۳۵ درصد از جمعیت کشور و نزدیک به ۷۲ درصد از واجدان شرایط رأی دادن را تشکیل می‌دهند؛ با این حال، بخش قابل توجهی از آنان به دلیل شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی، امیدی به اصلاح از مسیر انتخابات ندارند. تجربه دو دهه گذشته و ناتوانی طبقه سیاسی در تحقق وعده‌های اصلاحی، باعث شده بسیاری از آنان صندوق رأی را نه نماد تغییر، بلکه نشانه ای از تداوم وضعیت نامساعد کنونی بدانند و از مشارکت در این روند روی‌گردان شوند.

شکل شماره (2): هرم سنی مردم عراق مبتنی بر آمار سال 2023

در چنین شرایطی، خلأ ناشی از ناامیدی و انفعال جوانان، بستری مناسب برای نفوذ خارجی به ویژه برای کشور های غربی و در رأس آن ها ایالات متحده آمریکا جهت بهره‌‌ برداری از آن فراهم کرده است. از این رو ایالات متحده با تاسیس مراکز آموزشی متعدد از قبیل مدارس، دانشگاه‌‌‌ها، سازمان های آموزشی غیردولتی و همچنین شتاب‌‌دهنده‌ ها به دنبال توسعه نفوذ نرم خود در میان نسل جوان عراق بوده است. این مراکز آموزشی تلاش می‌‌ کنند با آموزش مهارت‌ های فنی و نرم به جوانان، آن‌ ها را آماده ورود به فضای اشتغال‌ نمایند. به دلیل مدل آموزش تجربه‌‌ محور و نه حفظ محور این مراکز، تربیت افراد متخصص‌ تر نسبت به سایر مراکز علمی عراقی و همچنین برندسازی مناسب، دانش‌ آموختگان این مراکز، آینده بهتری در فضای اشتغال عراق دارند. بدین منظور مشغول شدن جوانان به کار، امید را در میان آن‌‌‌ها ایجاد می‌نماید؛ به عنوان مثال بنابر اعلام دانشگاه بازرگانی بغداد و دانشگاه آمریکایی سلیمانیه  به ترتیب 80 و 87 درصد از فارغ‌‌ التحصیلان آن ها وارد فضای اشتغال شده‌‌‌اند. این درصورتی است که مراکز آموزشی عراقی مانند دانشگاه‌‌ های دولتی به دلایل مختلفی چون جنگ‌ ها و ناامنی‌‌های مختلف از سال 2003 تاکنون، عدم آماده‌ سازی مناسب دانشجویان برای فضای کار، عدم تناسب رشته‌‌‌ های دانشگاهی با فضای کار و وجود مشکلات زیرساختی نتوانسته‌‌ اند حلقه وصلی با صنعت و ادارات دولتی ایجاد نمایند. این موضوع سبب شده تا آمار بیکاری در یک روند صعودی در سال 2024 به عدد 15.5 برسد.

با این‌حال، باید توجه داشت که امید و تحرکی که از رهگذر این برنامه ها در میان جوانان عراقی شکل گرفته، هرگز هدف غایی ایالات متحده نبوده است. بر اساس سند Integrated Country Strategy (ICS) – Iraq  دولت آمریکا در سال 2023 ، ماهیت اصلی این اقدامات را در دو سطح اقتصادی و سیاسی تعریف می کند. در سطح اقتصادی، واشنگتن با فراهم‌سازی بستر های آموزشی و مهارتی، در واقع زمینه را برای نفوذ شرکت های آمریکایی و گسترش بازار مصرف کالاهای خود در عراق مهیا می‌کند. در سطح سیاسی نیز هدفی عمیق‌تر دنبال می شود: تربیت نسل جدیدی از رهبران و نخبگان سیاسی که ارزش ها، نگرش ها و منافع آنان با الگوهای آمریکایی همسو باشد. این رویکرد، بخشی از راهبرد بلندمدت واشنگتن برای شکل‌دهی به آینده سیاسی عراق است. آینده ای که در آن، تصمیم سازان جوان از گفتمان اسلامی و محور مقاومت فاصله گرفته و به سمت ارزش‌ ها و منافع آمریکایی سوق داده می شوند. به بیان دیگر، ایالات متحده می کوشد فردای عراق را با رهبرانی بسازد که نه‌تنها همسو با منافع آن کشور عمل کنند، بلکه در مسیر تأمین منافع راهبردی واشنگتن و متحد اصلی اش در منطقه، رژیم صهیونیستی، حرکت نمایند.

این کنشگری آمریکا، آینده سیاسی عراق شیعه را به طور وجودی مورد تهدید قرار میدهد؛ آینده ای که رهبران سیاسی حامی گفتمان مقاومت به دلیل ناکارآمدی در حل بحران های معیشتی مردم دیگر نمی‌‌‌توانند جایگاهی در نظام سیاسی داشته باشند و به جای آن افرادی با اعتقاد به ارزش‌ ها و منافع آمریکا رای مردم را در انتخابات بدست خواهند آورد.