تورم ناشی از جنگ ایران ممکن است سال‌ها پس از پایان درگیری باقی بماند

بنیاد توسعه فردا به نقل از اینوستوپدیا (22 آوریل 2026)

hگر فرزندی دارید که دانش‌آموز سال دوم دبیرستان است، احتمالاً تا زمان فارغ‌التحصیلی او، تورم ناشی از جنگ ایران به طور کامل از بین نخواهد رفت. این نتیجه‌گیری تحلیل اقتصاددانان آکسفورد اکونومیکس است که در این هفته منتشر شد. محققان دریافتند که در موارد گذشته که جنگ باعث اختلال در عرضه نفت شد، دو تا سه سال طول کشید تا تورم به طور کامل از بین برود. پس از یک سال، معمولاً کمتر از یک سوم آن از بین می‌رفت. این در تضاد با افزایش تورم ناشی از دلایل غیر از نفت است که معمولاً به سرعت از بین می‌رفت.

مهمتر از همه، تنگه هرمز هنوز به روی تردد کشتی‌ها بسته است و ۲۰ درصد از عرضه نفت جهان که معمولاً از این تنگه عبور می‌کند، قطع شده است. قیمت نفت برنت اخیراً به ۱۰۱ دلار در هر بشکه رسیده که از حدود ۷۰ دلار در آستانه جنگ افزایش یافته است.

تورم نفتی در مقایسه با سایر تورم‌ها

محققان آکسفورد اکونومیکس ۹۴ دوره تورمی مشابه را در تاریخ تحلیل کردند. نتیجه: تورم‌های ناشی از شوک نفتی بسیار کندتر از تورم‌های ناشی از سایر عوامل از بین می‌روند. نمونه‌های تاریخی شامل انقلاب ایران در ۱۹۷۹، جنگ اوکراین در ۲۰۲۲ و سایر درگیری‌ها هستند.

دلیل این تداوم طولانی این است که صادرات نفت از مناطق جنگی به کندی به سطح قبل از جنگ بازمی‌گردد. به عنوان مثال، سه سال پس از جنگ خلیج فارس در ۱۹۹۱، تولید نفت در عراق و کویت هنوز بیش از ۶۰ درصد کاهش داشت.

پیامدها برای اقتصاد و تورم

اگرچه ایالات متحده به دلیل افزایش تولید داخلی نسبت به دهه ۱۹۷۰ در برابر شوک‌های نفتی مقاوم‌تر است، اما تحلیل آکسفورد نشان می‌دهد که افزایش سریع قیمت نفت می‌تواند برای سال‌ها پس از حادثه در اقتصاد طنین‌انداز شود. قیمت‌های بالای نفت، قیمت بنزین را در ایالات متحده بیش از ۱ دلار در هر گالن افزایش داده است. افزایش هزینه سوخت می‌تواند به سایر محصولات نیز سرایت کند، زیرا هزینه‌های حمل و نقل بالاتر در سراسر زنجیره تأمین منتقل می‌شود. محصولات دیگری مانند آلومینیوم و کودهای شیمیایی نیز افزایش قیمت زیادی را تجربه کرده‌اند و خطرات تورمی بیشتری را ایجاد می‌کنند.

اقتصاددانان افزایش قیمت مصرف‌کننده را برای امسال پیش‌بینی می‌کنند. به عنوان مثال، پیش‌بینی‌کنندگان گلدمن ساکس افزایش شاخص قیمت هزینه‌های مصرف شخصی (PCE) را ۳.۱ درصد در سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده‌اند که یک درصد کامل بالاتر از پیش‌بینی آنها قبل از جنگ است.

جیمی تامپسون، رئیس سناریوهای کلان در آکسفورد، هشدار می‌دهد: علیرغم شواهد تاریخی از زخم‌های اقتصادی پایدار ناشی از شوک‌های بزرگ عرضه نفت، واکنش‌های تجاری و سرمایه‌گذاری تا به امروز نسبتاً محدود بوده است. این موضوع خطر تعدیل ناگهانی احساسات را برجسته می‌کند، به ویژه در صورت طولانی شدن جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران.

جمع‌بندی

تورم ناشی از جنگ ایران بر خلاف تورم‌های معمولی که پس از رفع علت سریع فروکش می‌کنند، به دلیل ماهیت شوک نفتی و کندی بازگشت صادرات نفت از مناطق جنگی، ممکن است سال‌ها باقی بماند. این تورم نه تنها قیمت بنزین، بلکه هزینه حمل و نقل و قیمت سایر کالاها را نیز افزایش داده و فشار مضاعفی بر اقتصاد جهانی وارد می‌کند. بازارهای مالی هنوز این ریسک‌ها را به طور کامل منعکس نکرده‌اند.

 نویسنده: دیکن هایات

منابع تحلیل: آکسفورد اکونومیکس (موسسه پژوهشی اقتصادی)، گلدمن ساکس (شرکت خدمات مالی و بانکداری چندملیتی آمریکایی)