نُه مسیر مشارکت مردمی برای عبور از شرایط سخت اقتصادی
اندیشکده امتداد تحلیل کرده است که در دورههای فشار اقتصادی، تصمیمهای روزمره شهروندان میتواند بر تولید، اشتغال، ثبات بازار و سرمایهگذاری اثرگذار باشد
در شرایط دشوار کنونی، در کنار وظایف خطیر دولت برای اجرای سیاستهای اصولیِ صنعتی، ارزی و مالی، عبور از این گذرگاه نیازمند اراده، انگیزه و همبستگیِ همه ماست. ۹ پیشنهاد زیر، نقشه راهی برای این مشارکت اثرگذار است که از اقدامات روزمره آغاز شده و تا گامهای تخصصیتر برای اقشار کارآفرین امتداد مییابد:
۱. استمرار خریدهای روزمره و سفارش خدمات؛ کمکی بزرگ به گردش چرخ اقتصاد
بخش بزرگی از آسیبهای اقتصادی در زمان بحران، ناشی از «تخریب انتظارات» و نگرانیهای عمومی است. وقتی به دلیل نگرانی از آینده، خریدهای عادی را متوقف کرده یا دریافت خدمات را به تعویق میاندازیم، ناخواسته موتور تولید را کند میکنیم. تداوم مصرف عادی از «انجماد اقتصادی» جلوگیری کرده و مانع از آسیب دیدن زنجیرهی مشاغل خرد (از کارگر کارخانه تا راننده و فروشنده) میشود.
۲. حمایت از هموطنان با اولویت دادن به خرید کالای ایرانی و کسبوکارهای محلی
بیش از ۶۰ درصد اشتغال کشور به کسبوکارهای کوچک و متوسط وابسته است. انتخاب کالای تولید داخل و خرید از کسبوکارهای خردِ محلی، نوعی «مواسات و همدلی اجتماعی» است که نقدینگی را در رگهای محلهها و شهرهای خودمان به جریان میاندازد. این اقدام مستقیمترین راه برای حفظ چرخه اشتغال ملی و تقویت بنیهی تولیدی کشور است.
۳. مصرف هوشمندانه و دلسوزانه منابع حیاتی (آب، برق، گاز و بنزین)
جلوگیری از هدررفت انرژی و مدیریت مصرف (به ویژه در ساعات اوج) که میتوان آن را «صرفهجویی مولد» نامید، هزینههای کلان کشور را بهشدت کاهش میدهد. با توجه به چالشهای اخیر در تولید گاز و انرژی، مدیریت مصرف توسط تکتک ما، مانع از قطعی گاز و برق در سطح کشور شده و به پایداری شبکه کمک میکند.
۴. حفظ نشاط سفرهای داخلی و تداوم حمایت از گردشگری محلی
حضور مسافران در شهرهای مختلف، شریان حیاتی اقتصادِ رستورانها، اقامتگاهها، بازارچههای محلی و صنایع دستی است. تداوم این سفرهای داخلی، مانع از کمرنگ شدن هزاران شغل کوچک در شهرهای مختلف شده و به توزیع عادلانه ثروت در جغرافیای کشور کمک میکند.
۵. همراهی با اقتصاد ملی از طریق مدیریت مصارف نمایشی و کالاهای لوکس
مدیریت تقاضا برای کالاهای غیرضروری و لوکس خارجی، مانع از خروج ارز از کشور میشود و در این شرایط سخت اقتصادی، فشار وارد بر منابع محدود ارزی را به شکل چشمگیری کاهش میدهد.
۶. کمک به ثبات بازار با حفظ آرامش و دوری از رفتارهای هیجانی یا احتکار
هجوم برای تبدیل داراییها به ارز و طلا یا انبار کردن کالاهای اساسی در خانه، انتظارات تورمی را تشدید کرده و به التهاب قیمتها دامن میزند. حفظ آرامش و پرهیز از رفتارهای برآمده از نگرانی، مانع از ایجاد کمبودهای مصنوعی شده و فضا را برای بازگشت سریعترِ تعادل و ثبات به بازار فراهم میکند.
۷. جان بخشیدن به تولید با هدایت پساندازهای خانگی به سمت سرمایهگذاری مولد
نگهداری پول نقد یا ارز در خانه، گردش مالی کشور را کند کرده و جریان خون اقتصاد را تضعیف میکند. هدایت این پساندازها به سمت تعاونیهای تولیدی، صندوقهای سرمایهگذاری یا پلتفرمهای تأمین مالی جمعی، ضمن محافظت از داراییها در برابر تورم، سرمایه در گردش کارخانهها را تأمین کرده و باعث خلق ارزش افزوده میشود.
۸. ارتقای مهارتهای فردی و فنی؛ گامی موثر در افزایش بهرهوری کشور
در یک اقتصاد مقاوم، توانایی تعمیر، نگهداری و استفادهی بهینه از تجهیزات موجود یک ارزش بزرگ است. با ارتقای مهارتهای شخصی، میتوان نیاز به واردات قطعات را کاهش داد و عمر مفید داراییهای ملی را بالا برد. هر فرد متخصصی که بتواند گرهای را در داخل کشور باز کند، ستونی محکم برای استقلال اقتصادی است.
۹. توسعه کارآفرینیهای کوچک و تلاش برای توسعه صادرات
با ارزیابی تمامی صنایع، روشن میشود که در سایه سنگین تحریمها و تهدیدات ژئوپلیتیک و نظامی، صنایعی که به «لجستیک فیزیکیِ حجیم»، «واردات ماشینآلات سنگین» و «زنجیره تأمین بینالمللی» وابستهاند، بهشدت آسیبپذیرند. در مقابل، نقطه طلاییِ کارآفرینی در ایرانِ امروز شامل سه حوزه اصلی است: «اقتصاد دیجیتال و خدمات نرمافزاری» (توسعه وب، هوش مصنوعی و فریلنسری بینالمللی)، «صنایع خلاق» (انیمیشنسازی، بازیسازی و تولید محتوا) و «تولید و فرآوری محصولات با ارزشِ بالا و حجم کم» (مانند زعفران، عصارهگیری گیاهان دارویی، گوهرتراشی و صنایعدستی نفیس). این حوزهها بالاترین ظرفیت اشتغالزایی را برای نیروی انسانی در داخل کشور دارند، محصولاتشان مرز نمیشناسد، بهراحتی از رادارهای تحریمی عبور میکنند و چون نیازمند کارخانجات عظیم و زیرساختهای فیزیکیِ در معرض خطر جنگ نیستند، امنترین و پایدارترین مسیر برای خلق درآمدهای ارزی محسوب میشوند.
