سیاست‌گذاری جوانان در شرایط جنگ؛ چه چیزی باید تغییر کند؟

پوریا معصومی، اندیشکده نظام مسائل جوانان کشور

جنگ همواره آزمون نهایی سیاست‌ها و ساختارهای اجتماعی است. وقتی جنگ از حالت نیمه‌پنهان سیاسی و اقتصادی به رویارویی نظامی آشکار بدل می‌شود، همه عرصه‌های کشور از سیاست تا فرهنگ و جامعه وارد وضعیت استثنایی می‌شوند. در چنین شرایطی، سیاست‌گذاری حوزه جوانان نمی‌تواند بر مدار گذشته بچرخد. اگر سیاست‌گذار از منطق دوران صلح حرکت کند، در عمل از میدان تحولات واقعی جا می‌ماند.

امروز، جمهوری اسلامی ایران درگیر وضعیتی است که به‌طور هم‌زمان جنگ فیزیکی، جنگ شناختی و جنگ اقتصادی را تجربه می‌کند. در این میدان، جوانان نه فقط موضوع سیاست‌گذاری بلکه عامل پیروزی یا شکست ملی هستند. بنابراین، سیاست‌های جوانان باید به‌سرعت بازطراحی شوند تا متناسب با اقتضائات جنگ فیزیکی و پیامدهای اجتماعی آن عمل کنند.

۱) تغییر پارادایم از رفاه اداری به مقاومت اجتماعی؛
۲) بازشناسی نقش جوانان در امنیت ملی؛
۳) احترام به واقعیت جنگ؛ پرهیز از زبان تبلیغاتی؛
۴) تقویت ساختارهای مردم‌پایه جوانان؛
۵) حفظ امید و معنا در ذهن نسل جوان؛
۶) تمرکز ویژه بر اقتصاد جوانان در شرایط جنگی؛
۷) مقابله با جنگ شناختی همزمان با جنگ فیزیکی؛
۸) بازتعریف آموزش و دانشگاه در وضعیت جنگی؛
۹) بازسازی سرمایه اجتماعی پس از جنگ.

جمع‌بندی

در شرایطی که ایران درگیر مواجهه نظامی مستقیم با امریکا و هم‌زمان زیر فشار جنگ اقتصادی و شناختی است، سیاست‌گذاری جوانان دیگر نمی‌تواند با منطق عادی اداره شود. تغییرات اصلی که لازم است رخ دهد عبارت‌اند از:

۱) تبدیل نگاه حمایتی به نگاه مشارکتی و امنیتی؛
۲) تعریف نقش واقعی و نه نمادین برای جوانان در میدان جنگ؛
۳) پرهیز از شعار و حرکت به‌سوی روایت واقعی، مردمی و قابل لمس؛
۴) ایجاد ساختارهای مردم‌پایه و چابک جوانان برای اقدامات میدانی و رسانه‌ای؛
۵) پشتیبانی اقتصادی و روانی هدفمند از نسل جوان؛
۶) پیوند علم، دانشگاه و فناوری جوانان با نیازهای دفاع ملی.

اگر سیاست‌گذار این تغییرات را به‌موقع درک و اجرا کند، نسل جوان نه‌تنها از جنگ آسیب نمی‌بیند، بلکه به اصلی‌ترین نیروی بازسازی کشور پس از جنگ بدل می‌شود. اما اگر سیاست‌گذاری همچنان درگیر بوروکراسی، شعار و بی‌اعتمادی متقابل بماند، پیروزی در میدان نظامی بدون پیروزی در ذهن و دل جوانان، پایدار نخواهد بود.