اخبارپیشنهاد سردبیریادداشت سیاستی
نکاتی در مورد سقوط ده دلاری قیمت نفت در شب انتخابات سرنوشت ساز
سوال مهدی خراتیان از تصمیم‌گیران و سیاستگذاران
✍🏻 مهدی خراتیان، مدیر اندیشکده احیای سیاست
ترامپ لحظاتی قبل از سقوط ده دلاری قیمت نفت به عنوان «بزرگ‌ترین سقوط یک‌روزه آن در کل تاریخ» یاد کرد و آن را نشانه‌ای از «پیروزی بر ایران» دانست. و اکنون چند نکته و یک سوال:
1. می‌دانیم که دموکرات‌ها در ماه اکتبر خیز بسیار خوبی برداشته و رکوردهای مهمی ثبت کرده‌اند، تا جایی که انتخابات سنا حتی در ایالت‌هایی چون کانزاس و نبراسکا، که عموماً به جمهوری‌خواهان رأی می‌دهند، اکنون به طرز غیرقابل‌باوری رقابتی شده است و خیال جمهوری‌خواهان حتی از جانب برد در رقابت سنا در ایالاتی چون لوییزیانا و کارولینای جنوبی نیز کاملاً راحت نیست؛ به نوعی نه تنها خطر باخت در مجلس نمایندگان بسیار بالا رفته، بلکه خطر باخت قاطع در سنا و سونامی آبی دموکرات‌ها کمپین جمهوری‌خواهان را تهدید می‌کند (یا شاید می‌کرد). اما باید دقت کرد که این آمار لزوماً برد دموکرات‌ها را تضمین نمی‌کند و اگرچه برای مثال مؤسسه راسموسن (که شخص ترامپ آن را قبول دارد) به پیشتازی السید در میشیگان اذعان کرد، اما به دلیل فاصله بسیار کم رقابت‌ها (زیر ۳ درصد) هر تحول مهم می‌تواند فضا را در انتخابات سنا به نفع جمهوری‌خواهان تغییر دهد و از آنجا که مسأله جنگ ایران و عوارض اقتصادی آن بسیار در تغییر وضعیت جمهوری‌خواهان مؤثر بوده، هر خبر مثبتی ناظر به آن می‌تواند سرخوردگان ترامپی را تحریک کند تا به تعبیر ونس «یک‌بار دیگر به جمهوری‌خواهان فرصت دهند».
2. جمهوری‌خواهان اخیراً به طرز بسیار تهاجمی و بی‌سابقه‌ای پول خرج کارزار انتخاباتی خود کرده‌اند. برای مثال ایلان ماسک به تنهایی ۲۷۶ میلیون دلار به جمهوری‌خواهان کمک کرده و روی شکست تالاریکو در تگزاس قمار بزرگی کرده است. البته تحقیقات نشان می‌دهد که لزوماً همبستگی روشنی میان پول خرج‌شده و موفقیت انتخاباتی در آمریکا وجود ندارد؛ اما به دلیل روش‌های نوین و تهاجمی جمهوری‌خواهان در تأثیرگذاری بر رأی‌دهندگان و موج‌سازی انتخاباتی، که آثار آن در ۲۰۲۴ بسیار ملموس بود و بسیاری از مدل‌های نظرسنجی معتبر نظیر نظرسنجی چون آن سلرز را به چالش کشید و اعتبار آن‌ها را نابود کرد، نمی‌توان مطمئن بود که این بار این پول خرج‌کردن‌ها به نتیجه نمی‌رسد. همچنین نمی‌توان استدلال کرد که فشار تبلیغاتی بی‌امان جمهوری‌خواهان بی‌فایده است و در لحظات آخر به تغییر نتیجه ایالاتی که رقابت در آن‌ها بسیار نزدیک است، منجر نمی‌شود.
3. همچنین می‌دانیم که ماه اکتبر ماهی بد برای سهام شرکت‌های هوش مصنوعی و دیتاسنترها بود و این شرکت‌ها به دلایلی چون نرخ بهره بالا و افزایش هزینه‌های تأمین مالی، تریلیون‌ها دلار از ارزش خود را از دست دادند، امری که پیش‌تر و در قالب رشتویی مفصل به آن پرداخته و آن را پیش‌بینی کرده بودیم.
4. پیش از این در مورد همبستگی مثبت اوراق قرضه دولتی با نوسان‌های نفت و فشار آن بر اوراق AI و جهش CDS این اوراق و همبستگی منفی نفت و SPX بر اساس ارقام غیرقابل‌انکار سخن گفته بودیم.
5. همه نکات فوق در شرایطی است که روز جمعه شاخص SPX بزرگ‌ترین ریزش خود را از ماه ژوئن ثبت کرد و نفت نیز با جهش به عدد کم‌سابقه ۱۱۸ دلار، فضای بازارهای مالی را ملتهب کرد؛ لذا بسیاری از تحلیل‌گران روز دوشنبه بدی را برای بازارهای مالی آمریکا پیش‌بینی می‌کردند.
6. در چنین شرایطی، تنها یک خبر خوب و امیدبخش و ریزش سنگین نفت می‌توانست فضا را کنترل و مانع یک فاجعه و کوبیده شدن آخرین میخ بر تابوت کمپین جمهوری‌خواهان در آستانه روز سه‌شنبه شود. برای درک التهاب فضا دقت کنید که با وجود ریزش سنگین نفت در روز دوشنبه، شاخص VIX همچنان ۲۱ است و نزدک تا این لحظه ۱/۳ درصد سقوط کرده است. تصور کنید که اگر نفت امروز به بالای ۱۲۰ دلار می‌رسید، نزدک امروز احتمالاً در چه وضعیتی قرار داشت و می‌توانست چه موج منفی سنگینی را در رسانه‌ها ایجاد و فضا را بیش از پیش به ضرر جمهوری‌خواهان کند.
با توجه به نکات فوق، خبر مذاکرات ایران و آمریکا هدیه‌ای بزرگ به ترامپ و کمپین جمهوری‌خواهان بوده است، اگرچه تضمینی نیست که این هدیه به حفظ برتری آن‌ها در سنا منجر شود. اکنون سوال بزرگ اینجاست که این کاهش تنش و هدیه نفتی به ترامپ، که وی آن را بزرگ‌ترین ریزش تاریخ می‌خواند، با چه چیز معامله شده و ایران چه چیزی به دست آورده است. نگارنده از پشت پرده تحولات مطلقاً بی‌اطلاع است، و طبق معمول صرفاً امیدوار است که این بار مسیرهای شکست‌خورده پیشین، که بر وساطت قدرت‌های کوچک و خوش‌بینی به تعهد آمریکا استوار است، طی نشده باشد و تهران مابه‌ازایی مهم با ضمانت و مشارکت قدرت‌های بزرگ دریافت کرده باشد. شایان ذکر است که برای ترامپ مهم نبوده و نیست که ما در مذاکرات بر ۷ بند اصرار می‌کنیم یا خیر، برای وی نفس خبر مذاکره و ریزش نفت اهمیت داشت.
